جهان مدرن قرار بود یک تصفیه حساب بزرگ باشد. قرار بود وقتی از دروازه‌های مدرنیته عبور کردیم، درِ پشت سرمان را قفل کنیم و تمامی ارواح، طلسم‌ها و کیمیاگران بیکار را در دالان‌های تاریک تاریخ جا بگذاریم. قرار بود عقلانیت شیشه‌ای ما، جهان را چنان شفاف کند که دیگر جایی برای سایه‌ها باقی نماند. اما حالا، در روزگار سلطنت هوش مصنوعی و سودای سفرهای میان‌ستاره‌ای، دانشگاه‌های معتبر اروپا خبر از گشایش کلاس‌هایی می‌دهند که موضوعشان کیمیاگری و علوم غریبه است!
این یعنی بشر، با وجود تمام ادعاهایش، هنوز هم در گوشه‌ ذهنش یک اتاق زیرشیروانی خاک‌گرفته برای پنهان کردن باورهایش دارد. اسوتریسیسم (Esotericism) –همان علوم باطنی خودمان – مدت‌ها بود که در حاشیه به سر می‌برد و حالا اما قرار است به صندلی‌های دانشگاهی تکیه بزند.
تابناک در این باره می‌نویسد: «تاریخ رسمی ورود علوم غریبه به دانشگاه‌های اروپایی از سوربن پاریس در دهه ۶۰ آغاز شد، اما جنجال اصلی در سال ۲۰۲۴ و در دانشگاه اکستر به اوج رسید و رشته جادو و علوم باطنی رسماً متولد شد».
حالا تصور کنید دانشجویی به جای تحلیل منحنی عرضه و تقاضا، سرِ کلاس تاریخ اژدها در ادبیات، افسانه شاه آرتور یا فلسفه روان‌گردان‌ها، نشسته باشد. تصویری که خیلی جالب و هیجان‌انگیر به نظر می‌رسد اما در پس این عناوین فانتزی، یک نقد جدی وجود دارد. استادان این رشته معتقدند تصویر اروپای سراسر عقلانی تنها یک پروپاگاندای خوش‌رنگ‌ و لعاب است. آن‌ها می‌گویند ما تاریخ را بیش از حد ساده‌سازی کرده‌ایم. بخش بزرگی از میراث فکری مغرب‌زمین، نه در آزمایشگاه‌های استریل، که در هم‌نشینی با سنت‌های عربی، یهودی و یونانی شکل گرفته است؛ جایی که علم و جادو نه دو دشمن قسم‌خورده، بلکه دو رویِ یک سکه بودند.
رد پای علوم غریبه را حتی می‌توان در پیچیده‌ترین لایه‌های قدرت و سیاست پیدا کرد و گاهی تاریخ سیاست آن‌قدر عجیب می‌شود که باور به جادو و طلسم و... نقش پررنگ‌تری از دیپلماسی را در تحولات جهانی ایفا می‌کنند. البته باید مراقب بود و در دام داستان‌سرایی نیفتاد و هر تحول تاریخی را به یک طلسم یا نیروی غیبی نسبت نداد. تاریخ بسیار زمینی‌تر و در عین حال پیچیده‌تر از آن است که با ورد خواندن توضیح داده شود. حالا اگر از خودتان می‌پرسید پس چرا نمی‌توانیم دست از این علوم غریبه برداریم؟ یا چرا حتی وقتی تمام زوایای جهان را با فرمول‌های ریاضی نقاشی کرده‌ایم، باز هم دلمان برای رمز و رازها تنگ می‌شود؟ باید بگویم محققان این حوزه معتقدند بهتر است پاسخ را در همان نقص ذاتی انسان جست‌وجو کنیم؛ چراکه ما موجوداتی هستیم که در شفافیت مطلق احساس ناامنی می‌کنیم و از همه مهم‌تر عاشق رازهایی هستیم که حتی ممکن است اصلاً در کار نباشند. دانشگاه‌های امروزی، حالا به جای تمسخر این عطش، آن را کالبدشکافی می‌کنند. آن‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که برای فهم انسان، نباید فقط به داده‌ها و نمودارها اتکا کرد. آنچه مردم باور دارند، به اندازه خود واقعیت در شکل‌دهی به تمدن‌ها اثرگذار است. این علوم غریبه، درواقع آینه‌هایی هستند که ما را با ترس‌ها، رؤیاها و آرزوهایمان روبه‌رو می‌کنند. شاید راز ماندگاری جادو در عصر مدرن این باشد که میل ما به باور کردن نیروهای ماورایی واقعی‌ترین حقیقت وجودی ماست؛ چون درنهایت، ما همان موجودات هزاران سال پیش هستیم که هنوز هم، هرازگاهی، زیر نور ماه به تماشای چهره‌ خودمان در این آینه‌های قدیمی می‌نشینیم.