فرشاد افشینپور با اشاره به جایگاه مستندهای ورزشی در سینمای جهان، گفت این گونه سینمایی در بسیاری از کشورها مخاطبان گستردهای دارد، اما در ایران کمتر مورد توجه قرار گرفته و تلاش جدی برای حضور این آثار در جشنوارهها و بازارهای بینالمللی صورت نگرفته است.
این مستندساز با بیان اینکه مسئولان و فیلمسازان هر دو در وضعیت فعلی سهم دارند، اظهار کرد: مدیران فرهنگی میتوانند مسیر را هموار کنند، اما بخش اصلی مسئولیت بر عهده فیلمساز است که باید با نگاه خلاقانه و شناخت درست از مخاطب، اثری قابل عرضه تولید کند.
افشینپور تأکید کرد: مستند، صرفاً ثبت واقعیت نیست، بلکه روایت خلاقانه آن است. به گفته او، ورزش به دلیل برخورداری از عناصر دراماتیک مانند رقابت، شکست، پیروزی، امید و لحظات پیشبینینشده، ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به یک اثر سینمایی دارد.
وی افزود: مستندهای ورزشی موفق در جهان معمولاً در چهار دسته رویدادمحور، شخصیتمحور، رشتهمحور و حاشیهمحور ساخته میشوند و در همه آنها مراحل پژوهش، فیلمنامه، تولید و تدوین نقش تعیینکنندهای دارند.
کارگردان «البرز وحشی» با انتقاد از برخی شیوههای تولید در ایران گفت: گاهی تصور میشود با یک دوربین، چند مصاحبه و بدون برنامهریزی میتوان یک مستند ورزشی ساخت، در حالی که آثار موفق نیازمند طراحی دقیق، فیلمبرداری حرفهای، نگاه چندلایه و تدوین مناسب هستند.
افشینپور با اشاره به تفاوت میان گزارش ورزشی و مستند اظهار کرد: یک مستند موفق نباید تنها تصاویر یک مسابقه یا زندگی یک ورزشکار را کنار هم قرار دهد، بلکه باید از دل آن به مفاهیمی مانند تلاش، شکست، امید و تجربه انسانی برسد.
وی ادامه داد: ورزشکار یا مسابقه تنها نقطه شروع یک روایت است و فیلمساز باید بتواند معنای عمیقتری از آن استخراج کند؛ چیزی که مخاطب را فراتر از نتیجه یک رقابت با اثر همراه کند.
این کارگردان درباره تعداد محدود مستندهای ورزشی در ایران گفت: میان میزان تولید و استقبال مخاطب ارتباط مستقیم وجود دارد. اگر فیلم باکیفیت ساخته شود و بتواند رضایت تماشاگر را جلب کند، زمینه برای تولید آثار بیشتر نیز فراهم خواهد شد.
او افزود: یکی از مشکلات این حوزه، گرفتار شدن در الگوهای قدیمی است؛ در حالی که برای موفقیت در بازار امروز باید از روشهای سنتی فاصله گرفت و به سراغ روایتهای تازه رفت.
افشینپور با اشاره به نقش نهادهای فرهنگی در توسعه این ژانر گفت: ساخت مستند ورزشی حرفهای تنها به بودجه محدود نمیشود و نیازمند حمایتهای مدیریتی، رفع موانع اجرایی و ایجاد ارتباط میان ورزشکاران و فیلمسازان است.
وی پیشنهاد کرد جشنوارههایی مانند «سینماحقیقت» و «فجر» به شکل مستمر از چهرههای ورزشی دعوت کنند تا تعامل میان جامعه ورزش و سینمای مستند افزایش یابد.
کارگردان «امپراتوری سنجابها» با اشاره به تأثیر رویدادهای بزرگی مانند جام جهانی بر تولید آثار ورزشی گفت: فضای اجتماعی ایجادشده در چنین رویدادهایی میتواند الهامبخش فیلمسازان باشد و ایدههای تازهای برای ساخت مستند ایجاد کند.
او تأکید کرد: حضور در جام جهانی برای هر کشور اتفاقی مهم و خاطرهساز است و فیلمسازان نباید این فرصتها را برای ثبت روایتهای ماندگار از دست بدهند.
افشینپور در پایان گفت: اگر علاقهمندان این حوزه بیشتر شوند و مسئولان نیز حمایت جدیتری از مستند ورزشی داشته باشند، میتوان به آینده این ژانر در ایران امیدوار بود.
نظر شما