حضور میلیونی مردم در آیین تشییع رهبر شهید و خانواده ایشان و استقبال باشکوه از پیکرهای مطهر در شهرهای نجف و کربلا، جلوهای کمنظیر از سرمایه اجتماعی، همبستگی ملی و وحدت امت اسلامی را به نمایش گذاشت و بار دیگر نقش فرهنگ شهادت را در تقویت انسجام اجتماعی آشکار ساخت.
تاریخ ملتها، گاه با رخدادهایی رقم میخورد که فراتر از یک واقعه یا آیین، به نقطهای تعیینکننده در بازتعریف هویت جمعی تبدیل میشوند. تشییع باشکوه و میلیونی رهبر شهید انقلاب اسلامی و خانواده ایشان را باید از همین منظر نگریست؛ رویدادی که نه تنها صحنه وداع با چهرهای اثرگذار در تاریخ معاصر بود بلکه به نمایشگاهی بزرگ از همبستگی ملی، سرمایه اجتماعی و وحدت امت اسلامی بدل شد.
در روزگاری که دشمنان ملت ایران با بهرهگیری از جنگ شناختی، عملیات روانی و روایتسازیهای رسانهای میکوشند جامعه ایرانی را دچار گسست، ناامیدی و چندپارگی نشان دهند، حضور خودجوش و میلیونی مردم در مراسم تشییع، تصویری متفاوت و واقعی از جامعه ایران را پیش چشم جهانیان قرار داد. حضور اقشار مختلف مردم، از زن و مرد، پیر و جوان، نخبگان، دانشگاهیان، روحانیون، کارگران، کشاورزان و اقوام گوناگون، بیانگر آن بود که در بزنگاههای تاریخی، هویت دینی و ملی همچنان مهمترین حلقه اتصال جامعه ایرانی است.
جامعهشناسان، سرمایه اجتماعی را مهمترین پشتوانه هر جامعه برای عبور از بحرانها میدانند. اعتماد عمومی، احساس تعلق، مشارکت اجتماعی و همدلی، عناصر اصلی این سرمایه هستند؛ عناصری که در آیین تشییع رهبر شهید و خانواده ایشان به شکلی عینی و ملموس تجلی یافت. میلیونها انسانی که با انگیزهای مشترک در این مراسم حضور یافتند، صرفاً در یک آیین سوگواری شرکت نکردند، بلکه وفاداری خود را به ارزشهای مشترک، هویت ملی و آرمانهای دینی به نمایش گذاشتند.
این انسجام، محدود به مرزهای جمهوری اسلامی ایران نماند. آیین استقبال و تشییع پیکر رهبر شهید و خانواده ایشان در شهرهای مقدس نجف اشرف و کربلای معلی، صحنهای باشکوه از همدلی و پیوند عمیق ملتهای ایران و عراق را رقم زد. حضور گسترده مردم، علما، طلاب، خادمان عتبات مقدسه و عاشقان اهلبیت(ع) در این دو شهر، نشان داد که شخصیتهای بزرگ جهان اسلام، فراتر از مرزهای جغرافیایی، قادرند دلهای مسلمانان را حول ارزشهای مشترک گرد آورند.
نجف و کربلا در آن روزها تنها میزبان یک مراسم تشییع نبودند؛ بلکه به نماد وحدت امت اسلامی تبدیل شدند. اشکهای مشترک، دعاهای مشترک و حضور شانهبهشانه مردم دو کشور، بار دیگر این حقیقت را یادآور شد که پیوندهای فرهنگی، اعتقادی و تاریخی میان ملتهای مسلمان، سرمایهای راهبردی است که هیچ پروژه تفرقهافکنانهای توان آسیب رساندن به آن را ندارد.
فرهنگ شهادت، در چنین بزنگاههایی، کارکرد واقعی خود را نشان میدهد. این فرهنگ صرفاً یادآور ایثار و فداکاری نیست، بلکه بستری برای تقویت همبستگی، افزایش اعتماد عمومی، بازتولید سرمایه اجتماعی و تحکیم هویت ملی و دینی است. هر گاه جامعه ایرانی حول این ارزشهای مشترک گرد آمده، توانسته است با قدرت بیشتری از چالشها عبور کند و آیندهای روشنتر را پیش روی خود ترسیم کند.
از این منظر، تشییع میلیونی رهبر شهید و خانواده ایشان را باید فراتر از یک رویداد تاریخی دانست. این حضور عظیم مردمی، سرمایهای فرهنگی و اجتماعی برای امروز و فردای ایران است؛ سرمایهای که اگر بهدرستی شناخته، حفظ و تقویت شود، میتواند زمینهساز افزایش اعتماد عمومی، ارتقای مشارکت اجتماعی و تحکیم انسجام ملی باشد.
امروز مسئولیت نهادهای فرهنگی، رسانهها، دانشگاهها و همه کنشگران اجتماعی آن است که این سرمایه ارزشمند را به یک گفتمان پایدار تبدیل کنند. انسجام اجتماعی، محصول تصمیمهای مقطعی نیست؛ بلکه نتیجه تقویت مستمر ارزشهای مشترک، گفتوگوی اجتماعی، امیدآفرینی و اعتمادسازی است. آیین باشکوه تشییع رهبر شهید و خانواده ایشان نشان داد که ملت ایران از این ظرفیت بزرگ برخوردار است و هرگاه پای آرمانهای مشترک و منافع ملی در میان باشد، با وحدت و همدلی در کنار یکدیگر خواهد ایستاد.
بیتردید، تشییع باشکوه رهبر شهید و خانواده ایشان در ایران و استقبال کمنظیر از پیکرهای مطهر در نجف و کربلا، در حافظه تاریخی ملتهای ایران و عراق به عنوان نمادی از همبستگی، وفاداری و وحدت امت اسلامی ماندگار خواهد شد؛ رویدادی که بار دیگر ثابت کرد سرمایه اجتماعی، بزرگترین پشتوانه امنیت، اقتدار فرهنگی و پیشرفت هر جامعه است و فرهنگ شهادت همچنان میتواند الهامبخش وحدت، امید و حرکت به سوی آیندهای عزتمند برای ایران و جهان اسلام باشد.
مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور
نظر شما