اربعین؛ تجلی‌گاه معرفت و امتداد نهضت عاشورا
آیت‌الله سید یاسین الموسوی، امام‌جمعه بغداد و از استادان برجسته حوزه علمیه نجف اشرف، زیارت اربعین را نه یک مناسک مذهبی عادی، بلکه شعیره‌ای بزرگ و الهی با کارکردهای عمیق دینی، سیاسی و تمدنی برشمرد. وی با استناد به مبانی کلامی و روایات معتبر اهل‌بیت (علیهم السلام) اظهار داشت: استحباب پیاده‌روی به سوی مرقد مطهر سیدالشهدا(ع) و اهتمام به زیارت اربعین در بیستم صفر، در کلام منور امام صادق و امام هادی (علیهما السلام) مورد تأکید قرار گرفته و بر اساس حدیث معروف امام حسن عسکری (ع)، از علائم پنج‌گانه مؤمن و نشانه‌های صدق ایمان شمرده شده است.
استاد حوزه علمیه نجف با اشاره به ریشه‌های تاریخی این حرکت عظیم که از بازگشت کاروان اسرا به کربلا و زیارت صحابی جلیل‌القدر، جابر بن عبدالله انصاری آغاز شد، تصریح کرد: فلسفه واقعی اربعین فراتر از یک یادبود تاریخی است؛ زیارت اربعین مکتب عالی فداکاری، شهادت‌طلبی و نفی ظالمان است. در فرهنگ شیعی، مرقد مطهر امام حسین (ع) همواره خاستگاه و نقطه آغاز قیام‌های حق‌طلبانه علیه حاکمان جور بوده؛ چنان‌که قیام زید بن علی (ع) با الهام از سنت عاشورا، زمینه‌ساز زوال حکومت اموی شد.
نقش تاریخی شعائر حسینی در استقلال و ایستادگی عراق
آیت‌الله الموسوی با تبیین پیوند عمیق میان ابعاد دینی و کارکردهای سیاسی اربعین گفت: در تاریخ معاصر عراق، این شعیره الهی همواره سد محکمی در برابر دیکتاتوری بوده است. در سال ۱۹۷۷ میلادی (۱۳۵۵ شمسی)، هنگامی که رژیم بعث زیارت اربعین را ممنوع کرد، مردم نجف اشرف با شعار ماندگار «لو قطعوا أرجلنا والیدین، نأتیک زحفاً سیدی یا حسین» دست به انتفاضه‌ای تاریخی زدند که ارکان حکومت بعث را لرزاند و با وجود سرکوب شدید و بازداشت ده‌ها هزار نفر، روح مقاومت را در دل جامعه زنده نگه‌داشت.
وی افزود: پس از سقوط صدام در سال ۲۰۰۳ نیز تجلی میلیونی اربعین، معادله سیاسی عراق را تغییر داد. در شرایطی که حاکمیت نظامی آمریکا به سرپرستی بول برمر به دنبال تحمیلی نوشتن قانون اساسی بود، هدایت هوشمندانه مرجعیت عالی دینی، حضرت آیت‌الله العظمی سیستانی (دام‌ظله) و حضور میلیونی مردم در اربعین، آمریکا را مجبور به عقب‌نشینی کرد. برمر در خاطراتش اذعان می‌کند که مشاهده حضور میلیونی زائران حسینی، واشنگتن را متوجه ساخت که نادیده گرفتن اراده مرجعیت و مردم، به انفجاری مهارناپذیر خواهد انجامید.

‏اربعین؛ پروژه‌ای الهی در برابر پروژه‌های استکباری
امام‌جمعه بغداد با اشاره به فراملی شدن این حرکت عظیم و حضور میلیونی زائران از سراسر جهان، به‌ویژه حضور پرشور مردم ایران گفت: حضور میلیونی و روبه‌رشد زائران ایرانی نشان‌دهنده عمق پیوند برادرانه دو ملت تحت پرچم حسینی است؛ امری که موجب هراس شدید آمریکا شده و آنان را به طراحی سناریوهای گوناگون برای تضعیف این حرکت، از جمله هدف قرار دادن زائران در مبادی مرزی مانند شلمچه واداشته است.
وی تأکید کرد: زیارت اربعین یک جریان سیاسی دست‌ساز نیست، بلکه پروژه‌ای الهی و مورد عنایت حضرت ولی‌عصر (عج) است و از این رو، هیچ قدرتی قادر به خاموش کردن این نور نخواهد بود. مردم عراق امروز با الگوگیری از فرهنگ عاشورا، دارای اراده مقاومت هستند؛ همان‌گونه که در پاسخی همه‌جانبه به فتوا و تدابیر دفاعی در برابر داعش، از کیان امت اسلامی دفاع کردند.
آیت‌الله الموسوی در پایان با انتقاد از ادعاهای باطل درباره نقش آمریکا در مبارزه با داعش یادآور شد: برخلاف ادعاها، آمریکا حامی تکفیری‌ها بود و این مجاهدان و مستشاران برجسته ایرانی نظیر شهید حمید تقوی بودند که در کنار ملت عراق ایستادند و به شهادت رسیدند. امروز ملت‌های عراق، ایران، لبنان، یمن و شام امتی واحد را در برابر دشمن مشترک تشکیل می‌دهند و آینده این همبستگی حسینی، نصرت الهی و پیروزی قطعی خواهد بود.