در روزهای پایانی ماه صفر، شب که از راه میرسید، مسیرهای منتهی به حرم مطهر رضوی دیگر فقط گذرگاه زائران نبودند؛ زیرا در هر گوشه آن قصهای از خدمت و دلدادگی شکل گرفته بود. برپایی دیگهای بزرگ غذا، بخار چای و خادمانی که از روزها قبل خود را به مشهد رسانده بودند و بیوقفه میان زائران رفتوآمد میکردند، تصویری آشنا برای زائران و مجاوران ساخته بودند. تصویری که تداعیکننده خدمت مردم به مردم بود. در این میان، هر موکب نشانی از شهر و دیار خود را با خود آورده بود؛ از غذاها و خوراکیهای بومی گرفته تا پرچمها و نام شهدا. تکیه شهدای شهرستان جهرم یکی از این موکبهای خدمترسان بود. تکیهای که مردمانی از جنوب را در روزهای شهادت امام رضا(ع) به جوار حرم مطهر میآورد تا به نیابت از مردم جهرم، میزبان زائران امام رئوف(ع) باشند. جهرم، شهر لیمو و خرما و سرزمین عالمان مجاهد و مردان مقاومت، این بار بخشی از فرهنگ و میهماننوازی جنوب را به مشهد آورده است؛ جایی که سفرهای بزرگ برای زائران پهن میشود و خدمت، از آشپزخانه تا درمانگاه و از نماز جماعت تا دسته عزاداری امتداد پیدا میکند.
میان صف زائران؛ راهی که با عطر لیمو به تکیه میرسد
از میان جمعیت راه خود را باز میکنم. زائران، خانوادههایی که کودکانشان را همراه آوردهاند و پیرمردها و پیرزنهایی که آرامآرام قدم برمیدارند، در مسیر حرم مطهر در حرکتاند. چند قدم آن طرفتر، صدای صلوات خادمان بلند میشود و خادمانی که با لهجه شیرین جنوبی، زائران را برای پذیرایی دعوت میکنند. اینجا تکیه شهدای شهرستان جهرم است؛ مجموعهای مردمنهاد که با کمک خیران برپا شده و در روزهای پایانی صفر، در مسیر زائران حرم مطهر رضوی به خدمت مشغول است. به گفته یکی از مسئولان موکب، این تکیه امسال با وسعت حدود ۷هزار مترمربع فعالیت کرده و خادمان جهرمی در آن حضور دارند. اما اینجا فقط یک موکب برای توزیع غذا نیست؛ چند قدم آن طرفتر، بخشی از تکیه به خدمات سلامت اختصاص یافته و در گوشهای دیگر، فضای فرهنگی و عزاداری برپاست.
از دل مردم تا چایخانه حضرتی با چای خرما پهلو
در گوشهای از خیابان خادم جوانی با سینی چای از میان جمعیت عبور میکند و پیرمردی که خستگی راه در چهرهاش پیداست، کنار بساط پذیرایی مکث میکند. اینجا قرار نیست کسی از زائر بپرسد از کجا آمده است. همه میهمان امام رضا(ع) هستند. اما در دل این میهماننوازی حال و هوای مردم جنوب حس میشود. مردم خونگرمی که سالهاست فرهنگ میهماننوازی را با خود حمل میکنند. شاید همین جزئیات است که یک موکب را از یک محل توزیع غذا جدا میکند. وقتی زائر در کنار غذای گرم، طعم و نشانی از یک شهر دیگر را هم میچشد، در حقیقت بخشی از ایران را در مسیر زیارت تجربه میکند. نام شهرستانها و هیئتها در این روزها تنها یک نام روی تابلو تکیه نیست؛ خاطره یک شهر شمالی، مرکزی و یا جنوبی است که با خود، نام شهدا، فرهنگ خدمت و بخشی از داشتههای مردم آن شهر را به مشهد آورده است. خدمتی که خادمان شهری در جنوب فارس آن را با عطر باغهای مرکبات و شیرینی خرمای نخلستانها در هم آمیختهاند. عطر و حال و هوای خوراکیهای بومی یادآور شهری است که مردمش برای خدمت به امام رضا(ع) فقط نیروی انسانی و کمک مالی نفرستادهاند؛ فرهنگ میهماننوازی خود را نیز با خود به همراه آوردهاند.
حضوری در پیوند با ولایت و مقاومت
وقتی از جنوب و نمادهای مقاومت سخن گفته میشود، نامهایی مانند رئیسعلی دلواری و مردان غیور جنوب به ذهن میآید؛ اما در کنار چهرههای نظامی و مردمی، عالمان مجاهدی نیز بودند که به مردم آموختند دین از زندگی اجتماعی جدا نیست. آیتالله العظمی سید عبدالحسین نجفی لاری از همین چهرههاست؛ عالمی که فقه سیاسی و نگاه اجتماعی او، مردم جنوب را به مسئولیتپذیری و ایستادگی فرامیخواند. در روایتی که درباره علاقه رهبر شهید به این عالم مطرح شده، حتی از قرار داشتن تصویر آیتالله نجفی لاری در اتاق کار ایشان سخن گفته شده است؛ عالمی که با شعار الجهاد من المهد الی اللحد بر روحیه مجاهدت تأکید داشت. امروز اگرچه میدان جهاد شکل دیگری پیدا کرده، اما روحیه مسئولیتپذیری همچنان میتواند در خدمت به مردم دیده شود؛ از دفاع از سرزمین در روزهای سخت تا ایستادن پای دیگ غذا و خدمت به زائر امام رضا(ع).
سفرهای که ۱۲۰ هزار بار پهن میشود
در آشپزخانه تکیه، کار بیوقفه جریان دارد. دیگها، اجاقها و تجهیزات آشپزی برای چنین حجم بزرگی از پذیرایی، از ماهها پیش آماده شدهاند. میزان پذیرایی این مجموعه امسال شامل ۱۷ هزار وعده صبحانه، ۲۰ هزار وعده ناهار و ۱۸ هزار وعده شام است. برای چنین سفرهای، تدارک بزرگی لازم است. ۴۰دیگ، ۴۵ اجاق، تجهیزات آشپزخانه، نانوایی، فریزر و دیگر تجهیزات پشتیبانی، بخشی از امکاناتی است که با کمک خیران برای تکیه فراهم شده است. اما عددها تنها بخشی از قصهاند. پشت هر دیگ غذا، ساعتها کار افرادی قرار دارد که از آمادهسازی مواد اولیه تا طبخ و توزیع غذا را انجام میدهند. مسئولان تکیه، این خدمت را حاصل همراهی مردم جهرم و خیران میدانند؛ مردمی که کمکهایشان در نهایت بر سفرهای مشترک برای زائران امام رضا(ع) قرار میگیرد.
از درمانگاه تا خدمت فرهنگی
همان طور که اشاره شد تکیه شهدای جهرم در کنار پذیرایی، ایستگاه سلامت و خدمات پزشکی نیز راهاندازی کرده و در این مجموعه ۳هزار و ۵۰۰نفر از خدمات پزشکی بهرهمند شدهاند. این بخش از فعالیت تکیه، بهویژه در روزهایی که خستگی مسیر، گرما، ازدحام جمعیت و فشار سفر میتواند زائران را با مشکلات جسمی مواجه کند، اهمیت بیشتری پیدا میکند. برای مسئولان تکیه، خدمت به زائر فقط به معنای طعام جسم نیست؛ همین نگاه است که موجب شده تکیه در کنار آشپزخانه، خدمات سلامت و فعالیتهای فرهنگی را نیز در ساختار خود جای دهد. آقای پرنیان مسئول تکیه میگوید علت انتخاب تکیه شهدای شهرستان جهرم به عنوان تکیه برتر از سوی بازرسان آستان قدس رضوی، رعایت استانداردهای بهداشتی در پخت و توزیع غذا و وجود کلینیک تخصصی پزشکی بوده است. او همچنین اشاره میکند در برپایی این تکیه، مجموعههایی همچون آستان قدس رضوی، شهرداری مشهد و تیپ نیرو مخصوص ۳۳ المهدی نیز همکاری فعال دارند.
شبهای تکیه و روضه حضرت
شب که میشود، فضای تکیه تغییر میکند. چراغها روشنتر میشوند و صدای مرثیه از میان جمعیت به گوش میرسد. نماز جماعت، عزاداری و مرثیهسرایی از برنامههای فرهنگی تکیهها و موکبهای مسیر حرم منور است و دستههای عزاداری نیز به سمت حرم مطهر رضوی حرکت میکنند. در این لحظه، مرز میان موکبها و مردم و دستههای عزا کمرنگ میشود. سفرهها جمع میشود، اما خدمت ادامه دارد؛ این بار در قالب ذکر و عزاداری. چند قدم آن طرفتر، زائرانی که غذا گرفتهاند، راه حرم منور را در پیش میگیرند. بعضیها دست به سینهاند، بعضی زیر لب صلوات میفرستند و بعضی با چشمهایی خیس، آرام به سمت گنبد طلایی حرکت میکنند.
خدمتی که دستگیر آخرت است
برای بسیاری از افرادی که در موکبها خدمت میکنند، شاید بهترین بخش خدمت دیدن زائری باشد که پس از دریافت غذا و استراحت، دوباره راه حرم مطهر را در پیش میگیرد. تکیه شهدای جهرم در سالهای فعالیت خود مسیر طولانیای را طی کرده و اکنون با ۷هزار مترمربع وسعت، یکی از مجموعههای فعال خدمترسان به زائران در روزهای پایانی صفر است.
اما شاید مهمتر از همه این آمارها، آدمهایی باشند که در پشت صحنه این میزبانی ایستادهاند. خیرانی که هزینه کردهاند و خادمانی که وقت و توان خود را برای چند روز خدمت در جوار امام رضا(ع) گذاشتهاند. در میان این خادمان، رضا پرنیان، مدیر تکیه شهدای شهرستان جهرم نیز حضور دارد؛ مدیری که همراه دیگر خادمان و دستاندرکاران، پیگیر برپایی و استمرار این خدمت مردمی است. از میان جمعیت دوباره راه خود را باز میکنم. پشت سر، صدای خادمان و همهمه زائران شنیده میشود. جلوتر، گنبد طلایی حرم منور در تاریکی شب میدرخشد. راه کوتاه است، اما قصهای که اینجا جریان دارد، از جنوب فارس تا قلب مشهد کشیده شده است؛ قصه مردمی که از جهرم آمدهاند تا در روزهای شهادت امام رئوف(ع)، میزبان زائرانش باشند. در این مسیر، همه در یک نقطه به هم میرسند؛ خدمت. و شاید معنای واقعی زیارت برای بعضیها همین باشد؛ اینکه به حرم نرسیده، خادم حرم شده باشند؛ با دعایی ساده برای آنکه توفیق نوکری زائران امام رئوف(ع) از آنها گرفته نشود: «امام رضا(ع) دستگیر همه ما در یومالحساب باشد؛ انشاءالله».
نظر شما