دهه پایانی صفر در مشهد هر سال با حضور گسترده زائران پیاده امام رضا(ع) و فعالیت هزاران موکب مردمی همراه است؛ رویدادی که اگرچه بخش عمده خدمات آن با مشارکت مردم و خیران انجام میشود؛ اما تأمین زیرساختها و برخی نیازهای اساسی آن همچنان به حمایت و برنامهریزی دستگاههای دولتی نیاز دارد. امسال نیز همزمان با افزایش شمار زائران، موضوع میزان اعتبارات حوزه زیارت، شیوه تخصیص منابع و کاستیهای زیرساختی مسیرهای منتهی به مشهد، از جمله محورهای اصلی چارهجویی برای خدمترسانی بهتر به زائران امام هشتم(ع) عنوان میشود؛ از یک سو تأکید بر نبود ردیف مستقل برای «بودجه دهه پایانی صفر» مطرح است و از سوی دیگر، مسئولان از کاهش یا تخصیص نیافتن بخشی از اعتبارات حوزه زیارت سخن میگویند.
تناسب نداشتن اعتبارات با اهمیت رویداد
مدیرکل تبلیغات اسلامی خراسان رضوی در تشریح مهمترین نیازهای زائران و تشکلهای مردمی اظهار کرد: یکی از مسائل اساسی، ضعف برخی زیرساختهای مسیرهای پیادهروی است که قرار بوده از سال گذشته برخی از آنها رفع شود. روشنایی مسیر پیادهروی، آسفالت مسیرهای خاکی کنارگذر و مناسبسازی بخشهایی از مسیر و همچنین اختصاص زمین برای افزایش تعداد موکبها؛ از جمله نیازهایی است که باید برای سالهای آینده مورد توجه قرار گیرد.
حجتالاسلام مرتضی همتیفر با اشاره به انتشار فراخوان به سراسر کشور برای موکبداری دهه پایانی ماه صفر افزود: امسال تعداد زائران پیاده افزایش قابل توجهی داشت و به همین دلیل باید ظرفیت موکبهای پذیرایی نیز متناسب با این افزایش، توسعه پیدا میکرد و در این شرایط، تأمین اقلامی مانند آرد و یخ باید با سازوکار مشخص و بهموقع انجام میشد.
وی ادامه داد: اگرچه آرد در استان وجود دارد؛ اما شیوه توزیع بهگونهای نبود که در تمامی موارد بهموقع به دست موکبداران برسد. برخی موکبها نیز با مشکل حملونقل اقلام مورد نیاز مواجه بودند و لازم بود برای خودروهای موکبها مجوز تردد مشخصی در نظر گرفته شود تا انتقال نان، یخ و سایر اقلام با سهولت صورت بگیرد. نیاز است راهور یا شهرداری خودروهای مخصوص حملونقل را مشخص کند تا موکبدار با آنها حملونقل کند یا اگر با مجوزموکب مراجعه کرد، بتواند با همان خودرو خودش حملونقل انجام دهد.
مدیرکل تبلیغات اسلامی خراسان رضوی با اشاره به ظرفیت برخی موکبها برای پخت نان گفت: تعدادی از موکبداران دستگاه پخت نان داشتند و در صورت تأمین آرد میتوانستند نان مورد نیاز زائران را در محل موکب تولید کنند؛ اما در برخی موارد به جای آرد، از آنها خواسته شد نان آماده دریافت کنند که این موضوع، مشکلات حملونقل و توزیع را افزایش داد. تنها در محدوده خیابان امام رضا(ع) حدود ۱۰۰ هزار قرص نان و در مجموع موکبها حدود ۳۰۰ هزار قرص نان در روز مورد نیاز بود. بنابراین تأمین این حجم نیازمند برنامهریزی دقیق و پشتیبانی مناسب است.
همتیفر افزود: برای اعزام مُبلغ، تولید و توزیع محصولات فرهنگی و تأمین هزینههای مربوط به حضور مبلغان در موکبها به حمایت مالی نیاز است. امسال در دهه پایانی صفر حدود ۲هزار و ۳۰۰ مبلغ به محلهای اسکان و موکبها و حدود ۳۸۰ مبلغ نیز به کاروانهای پیاده اعزام شدند که ادامه این فعالیتها نیازمند حمایت و بودجه ملی بوده و از توان استان خارج است.
وی با اشاره به گستردگی فعالیت موکبها گفت: امسال در دهه پایانی صفر حدود هزار و ۲۰۰ موکب در مشهد، ۳۰۰ موکب در مسیرهای بینراهی و در مجموع حدود ۲هزار و ۵۰۰ موکب در سطح استان خراسان رضوی فعالیت داشتند.
مدیرکل تبلیغات اسلامی خراسان رضوی در ادامه درباره اعتبارات حوزه زیارت اظهار کرد: مطالبه ما این است که با ملی شدن ستاد دهه پایانی صفر، اعتبارات نیز متناسب با اهمیت این رویداد افزایش پیدا کند؛ اما طبق اعلام معاون زیارت استاندار، اعتبارات نسبت به سال گذشته کاهش یافته است.
دهه پایانی صفر، ردیف بودجه اختصاصی ندارد
مدیرکل امور فرهنگی زائران استانداری خراسان رضوی در واکنش به مباحث مطرحشده درباره کاهش اعتبارات دهه پایانی ماه صفر بیان کرد: اعتباری با عنوان «بودجه دهه پایانی صفر» بهصورت مستقل وجود ندارد که بتوان گفت این بودجه نسبت به سال گذشته کاهش یا افزایش داشته است. اعتبارات حوزه زیارت در قالب اعتبارات تملک دارایی و جاری حوزه زیارت و در چارچوب کارگروه ملی زیارت اختصاص پیدا میکند و این اعتبارات صرفاً به خراسان رضوی اختصاص ندارد؛ بلکه استانهای زیارتی کشور؛ از جمله قم، فارس و تهران نیز از آن بهرهمند میشوند.
حجت الله شریعتمداری گفت: آنچه با عنوان کاهش بودجه زیارت مطرح شده، مربوط به بودجه کلی زیارت بوده که یک موضوع کلیتر از دهه پایانی صفر است و نباید بهعنوان کاهش اعتبار اختصاصی دهه پایانی صفر تلقی شود؛ چراکه اساساً چنین ردیف بودجه مستقلی وجود ندارد.
وی در ادامه درباره میزان هزینهکرد دولت در دهه پایانی صفر نیز اظهار کرد: هرچه هزینه شده، مردمی است. بخش عمده خدمترسانی در این ایام با مشارکت مردم، خیران، موکبها و مجموعههای مردمی انجام شده و نمیتوان هزینههای صورت گرفته را به اعتبارات دولتی نسبت داد.
ضرورت تکمیل زیرساختهای جادهای مسیر پیادهروی نیشابور و چناران تا مشهد
سخنگوی ستاد مردمی جمعیت خدمتگزار زائران پیاده امام رضا(ع) با اشاره به برخی چالشهای موجود در مسیر زائران پیاده در دهه پایانی صفر، گفت: کمبود مقطعی آب آشامیدنی که از طریق تانکر تهیه میشد، مشکلات مربوط به تأمین برق و روشنایی و برخی نواقص زیرساختی در مسیرهای منتهی به مشهد از جمله مشکلاتی بود که در این ایام مشاهده شد. بخشی از آب آشامیدنی نیز توسط خیران به صورت بطری آب معدنی تهیه شد. البته با توجه به اینکه مسیر پیادهروی بینجادهای است، تهیه آب آشامیدنی به سختی صورت میگیرد و زائر و خادم، هر دو وظیفه دارند در مصرف و مدیریت آن دقت کنند.
حسین رضایی با اشاره به تجربه جمعیت خدمتگزار زائران پیاده امام رضا(ع) در مدیریت و پشتیبانی از زائران اظهار کرد: پس از مسئله مدیریت مصرف، یکی از موضوعاتی که در ایام دهه پایانی صفر باید مورد توجه قرار گیرد، برنامهریزی برای تأمین نیازهای زائران و موکبهاست؛ چراکه بخشی از مشکلات به دلیل حرکت زائران بدون نامنویسی و هماهنگی قبلی ایجاد میشود.
وی افزود: در سامانه ثبتنام زائران، اطلاعات مربوط به محل حرکت، زمان رسیدن به نقاط مختلف مسیر و نیازهای زائران ثبت میشود و بر اساس این اطلاعات میتوان برای ارائه خدماتی مانند صبحانه، ناهار و سایر خدمات برنامهریزی کرد؛ اما بخشی از زائران بدون نامنویسی و هماهنگی حرکت میکنند و همین مسئله، مدیریت ایستگاههای صلواتی را در لحظه دچار نقصان و با مشکل مواجه میکند.
سخنگوی جمعیت خدمتگزار زائران پیاده امام رضا(ع) همچنین درباره تأمین برق و روشنایی مسیر اظهار کرد: از اداره برق درخواست شد برق برخی ایستگاههای صلواتی که در شبکه قرار دارند، در ایام دهه پایانی صفر قطع نشود؛ چون قطع برق علاوه بر روشنایی، امکانات سرمایشی و سایر تجهیزات مورد استفاده زائران را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. با پیگیریهای انجامشده، تلاش شد در مسیرهای منتهی به مشهد و محدوده حرم مطهر، برق ایستگاههای مورد نیاز در این ایام قطع نشود.
بخشی از جاده زیارتی نیشابور با پیگیریهای صورت گرفته و استفاده از اعتبارات حوزه زیارت تأمین شده؛ اما بخشهایی همچنان نیازمند تکمیل است. ایجاد و تکمیل کنارگذرها در مسیرهای پرتردد؛ بهویژه محدوده گلبهار و برخی نقاط مسیر نیشابور تا مشهد، میتواند به کاهش مشکلات تردد و افزایش ایمنی زائران کمک کند.
رضایی همچنین بر ضرورت توجه وزارت راه و شهرسازی به نیازهای زائران پیاده در طرحهای توسعه مسیرهای منتهی به مشهد تأکید کرد و گفت: اعتبارات باید در حوزه زیرساختها هزینه شود. انتظار داریم در مجوزها و طرحهای مربوط به مسیرهای منتهی به مشهد که فضاهای مناسب برای استراحت زائران، پمپ بنزین، مسجد و سایر خدمات رفاهی پیشبینی شده، فضایی برای زائران پیاده نیز دیده شود؛ چراکه زائران پیاده در فصلهای مختلف سال، حتی تابستان، پاییز و زمستان، در این مسیرها حضور دارند و در فصل سرد، نیاز به محل اسکان و استراحت مناسب اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بودجه دولتی برای دهه پایانی صفر تخصیص نیافت
معاون زیارت استاندار خراسان رضوی با اشاره به کاهش اعتبارات حوزه زیارت در استان گفت: در دهه پایانی صفر هیچگونه اعتبار تخصیصیافتهای از محل تملک داراییها و بودجه جاری برای ارائه خدمات زیارت به استان اختصاص پیدا نکرد و بخش عمده امور با مشارکت مردم، موکبها و بخش خصوصی انجام شد.
حجتالاسلام علی عسگری در تشریح مباحث مطرحشده در جلسه دیروز استانداری درباره بودجه زیارت و دهه پایانی صفر اظهار کرد: اعتبارات زیارت در حوزه تملک دارایی استان کاهش پیدا کرده و بودجه جاری نیز تاکنون بهصورت کامل تخصیص نیافته است. البته در روزهای گذشته اعلام کردند عددی برای بودجه جاری تخصیص یافته است. در واقع هنوز تخصیص نیافته چون عنوان میشود بروید از خزانه بگیرید.
وی افزود: در دهه پایانی صفر، اعتباری از محل تملک داراییها که پیش از این در اختیار دستگاههایی مانند آموزش و پرورش و سایر مجموعهها برای ارائه خدمات قرار میگرفت، اختصاص نیافت و در بخش بودجه جاری نیز تخصیص لازم انجام نشده است. با وجود این شرایط، خدمات دهه پایانی صفر اغلب با مشارکت مردم، موکبها و مجموعههای مردمی ارائه شد و تلاش کردیم از ظرفیت بخش خصوصی، اتاق بازرگانی و سایر مجموعههای غیردولتی نیز استفاده کنیم.
ضرورت تعیین تکلیف منابع
برگزاری گسترده مراسم دهه پایانی صفر بیش از هر چیز بر دوش ظرفیت مردمی قرار دارد؛ اما تداوم این روند بدون تقویت زیرساختها و پشتیبانی حاکمیتی، با چالشهای جدی مواجه خواهد بود. به نظر میرسد تعیین تکلیف منابع حوزه زیارت، افزایش هماهنگی میان دستگاههای مسئول و تبدیل تجربههای سالهای گذشته به برنامهای مدون و طرح بودجه ملی مجزا برای دهه پایانی صفر، میتواند زمینه را برای میزبانی ایمنتر و منظمتر از زائران امام رضا(ع) در سالهای آینده فراهم کند.
نظر شما