بررسی آمار شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نشان میدهد پایتخت در دومین ماه تابستان امسال ۲۰ روز هوای قابل قبول و ۱۱ روز هوای ناسالم برای گروههای حساس داشته است؛ شرایطی که بیش از هر چیز تحت تأثیر افزایش غلظت ازن در روزهای گرم و آفتابی قرار گرفت.
در این میان، ۹ مرداد با ثبت شاخص ۱۴۵ آلودهترین روز مردادماه امسال بود و در مقابل، ۱۷ مرداد با شاخص ۷۵ بهترین وضعیت کیفیت هوا را تجربه کرد. ازن نیز آلاینده شاخص این ماه بود و در هشت روز به عنوان عامل اصلی آلودگی شناخته شد.
با وجود آنکه تهران در مرداد امسال روزی با هوای ناسالم برای همه گروهها نداشت، مقایسه آمار با سالهای گذشته نشان میدهد وضعیت آلودگی هوا همچنان نوسانی و شکننده است. مردادماه سال گذشته پایتخت ۱۵ روز هوای قابل قبول، ۱۳ روز هوای ناسالم برای گروههای حساس و سه روز هوای ناسالم برای همه گروهها داشت. در آن ماه، شاخص کیفیت هوا در ۱۰ مرداد به ۱۷۸ رسید و یکی از آلودهترین روزهای سال رقم خورد.
افزایش غلظت ازن در فصل گرم سال اتفاق تازهای نیست، اما تکرار آن نشان میدهد آلودگی هوای تهران فقط به روزهای سرد و افزایش ذرات معلق محدود نمیشود.
ازن یک آلاینده ثانویه است که بر اثر واکنش برخی آلایندههای اولیه در حضور نور شدید خورشید و دمای بالا شکل میگیرد. اکسیدهای نیتروژن و ترکیبات آلی فرار از مهمترین پیشسازهای تشکیل این آلاینده هستند و خودروهای دیزلی، موتورسیکلتهای فرسوده، بخارات بنزین و سوختهای غیراستاندارد نیز در افزایش آن نقش دارند.
این آلاینده میتواند عملکرد ریه را کاهش دهد و موجب تشدید علائمی مانند سرفه، تنگی نفس و حملات آسم شود. بنابراین، روزهای گرم و آفتابی تهران تنها با افزایش دما شناخته نمیشوند؛ در چنین شرایطی احتمال افزایش غلظت ازن نیز بیشتر میشود.
مقایسه آمار امسال با مرداد ۱۴۰۴ از بهبود نسبی وضعیت حکایت دارد. سال گذشته تهران تنها ۱۵ روز هوای قابل قبول داشت و در ۱۶ روز با شرایط نامطلوب، از جمله سه روز هوای ناسالم برای همه، مواجه بود.
اما در مرداد ۱۴۰۳ وضعیت به مراتب نامطلوبتر بود؛ پایتخت در ۲۶ روز هوای ناسالم برای گروههای حساس و در یک روز هوای ناسالم برای همه گروهها را تجربه کرد. بیشترین شاخص ثبتشده نیز در هفتم مرداد و با رسیدن غلظت ازن به ۱۷۱ رقم خورد.
این مقایسه نشان میدهد کیفیت هوای تهران در تابستان همچنان تحت تأثیر مجموعهای از عوامل متغیر قرار دارد و یک سال بهتر، لزوماً به معنای حل مسئله آلودگی هوا نیست.
هرچند ازن آلاینده غالب مرداد امسال بود، ذرات معلق کوچکتر از ۲.۵ میکرون نیز همچنان یکی از تهدیدهای اصلی کیفیت هوا محسوب میشوند. در ششم مرداد، این ذرات در کنار ازن به شرایط ناسالم برای گروههای حساس رسیدند.
ذرات معلق بهویژه PM۲.۵ به دلیل اندازه بسیار کوچک میتوانند به بخشهای عمیقتر دستگاه تنفسی نفوذ کنند. منابع انتشار آنها نیز متنوع است؛ از احتراق سوخت و خودروهای دیزلی گرفته تا فعالیتهای صنعتی، کشاورزی و تردد وسایل نقلیه.
این آلایندهها با طیفی از پیامدهای بهداشتی از جمله تشدید آسم، کاهش عملکرد ریه، مشکلات قلبی و ریوی و افزایش خطر مرگ زودرس ارتباط دارند.
آنچه آمار مردادماه نشان میدهد، فقط تعداد روزهای سالم و آلوده نیست؛ پشت هر روز آلوده، گروههایی از شهروندان قرار دارند که آسیبپذیری بیشتری در برابر آلودگی هوا دارند. کودکان، سالمندان و بیماران قلبی و ریوی در روزهایی که شاخص کیفیت هوا به محدوده ناسالم برای گروههای حساس میرسد، با خطر بیشتری مواجهاند.
بر اساس شاخص کیفیت هوا، عدد ۵۱ تا ۱۰۰ در محدوده قابل قبول قرار میگیرد و شاخص ۱۰۱ تا ۱۵۰ به معنای ناسالم بودن هوا برای گروههای حساس است. از ۱۵۱ تا ۲۰۰ نیز هوا برای همه گروهها ناسالم محسوب میشود و با افزایش شاخص، شدت مخاطرات بهداشتی بیشتر خواهد شد.
بنابراین، هرچند ۲۰ روز هوای قابل قبول در مردادماه امسال نسبت به برخی سالهای گذشته خبر امیدوارکنندهای است، اما ۱۱ روز هوای ناسالم برای گروههای حساس نیز یادآور این واقعیت است که تهران هنوز با مسئلهای مزمن به نام آلودگی هوا دستوپنجه نرم میکند؛ مسئلهای که با تغییر فصل یا کاهش مقطعی شاخصها از میان نمیرود.
نظر شما