چگونگی ساماندهی و درج نوشتارهایی که به زبان بینالمللی بر تابلوهای اطلاعرسانی و شناسایی صنوف و هتلها وجود دارند، یکی از موضوعات مورد توجه فعالان گردشگری مشهد است؛ زیرا در کلانشهری مانند مشهد که سالانه براساس اعلام مسئولان استانی از حدود ۵میلیون زائر و گردشگر خارجی میزبانی میکند، موضوع تفاوت دیدگاهها میان الزامات جذب گردشگر، ضوابط پاسداشت زبان فارسی و شیوه محاسبه عوارض و جرایم شهری برای تابلوهای غیر فارسی، به یک مسئله چالشی و چند وجهی میان بخش خصوصی، دستگاههای متولی و مدیریت شهری تبدیل شده است.
مسئله از آنجا آغاز میشود که از یک سو صنعت گردشگری و هتلداری مشهد برای تسهیل تردد و راهنمایی زائران غیر ایرانی، نیازمند استفاده از نوشتار دوزبانه و چند زبانه بر سردر مراکز اقامتی و خدماتی است و از سوی دیگر مصوبات شهری و قوانین مرتبط با صیانت از خط فارسی محدودیتهایی را برای نوشتار لاتین تعیین کرده و برای موارد خارج از ضابطه، عوارض و ضرایب بالاتری در نظر میگیرد. این موضوع به ویژه در محورهای پیرامونی حرم مطهر رضوی نظیر خیابان امام رضا(ع) که کانون اصلی حضور زائران بینالمللی است، دغدغههایی را برای فعالان این بخش رقم میزند که بررسیها نشان میدهد سابقه طرح این موضوع به ۱۰ سال گذشته برمیگردد؛ اما همچنان جلسات و پیگیریها در این خصوص سرانجامی ندارد.
تعارض دستورالعملها و بلاتکلیفی یک دههای بخش خصوصی
در بررسی ابعاد این موضوع، رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی در گفتوگو با خبرنگار ما با اشاره به پیشینه این چالش یادآور شد: ریشه اصلی این گره در تعارض میان دستورالعملهای دستگاههای متولی و تفاوت نگاه به کارکرد تابلوهاست. از یک سو اداره کل میراث فرهنگی و الزامات حرفهای هتلداری، تأسیسات گردشگری را برای خوانایی مقصد و راهنمایی درست زائران ملزم به درج نام و خدمات به زبانهای بینالمللی میکند؛ اما از سوی دیگر در رویههای شهری این تابلوها با همان معیارهای تابلوهای تبلیغاتی سنجیده میشوند که مشمول عوارض و جرایم است.
مژگان ثابت تیموری با اشاره به معلق ماندن این موضوع در طول سالهای گذشته تصریح کرد: بیش از یک دهه است که این مسئله میان مراجع متولی از جمله وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت میراث فرهنگی و گردشگری و شهرداری مورد بحث است؛ اما هنوز خروجی نهایی که در میدان عمل به یک رویه شفاف و مورد توافق تبدیل شود، بدست نیامده است.
وی با تأکید بر زائرپذیر بودن شهر مشهد خاطرنشان کرد: کسب و کارهای مرتبط با گردشگری به دنبال تبلیغات تجاری نیستند؛ بلکه هدف آنها ایجاد امکان دسترسی و هدایت زائران خارجی است. بنابراین تفکیک میان تابلو شناسایی و اطلاعرسانی با تابلو تبلیغاتی ضرورت دارد که باید با هماهنگی بین دستگاهی روشن شود؛ اما همچنان بیسرانجام مانده و هم بخش خصوصی و هم زائران و گردشگران خارجی از این بیسرانجامی آسیب میبینند.
محدودیت زیانبار
بررسی سوابق جلسات برگزار شده نشان میدهد در جلسه دبیرخانه شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی استان که در دی ماه سال گذشته برگزار شد، تابلوهای اطلاعرسانی و راهنمایی مناسب گردشگران خارجی با رویکرد توسعه گردشگری استان مورد بررسی قرار گرفته است.
در این جلسه علیرضا زنگنه، مشاور حقوقی اتاق اصناف عنوان کرد: «دسترسی نداشتن زائران خارجی به تابلوهای شناسایی صنوف یک خلأ جدی در میزبانی است. طبق آییننامهها نسبت استفاده از حروف بیگانه به فارسی ۳۰ به ۷۰ تعیین شده بود؛ اما مصوبه جدید شورای شهر این نسبت را به ۲۰ به ۸۰ تغییر داده و شرایط را برای واحدهای اقتصادی و صنوف بسیار محدودتر کرده است. این اقدام عملاً با اصل آییننامههای کشوری مغایرت دارد و باید تدابیر مناسبی با رویکرد توسعه گردشگری اتخاذ شود».
مرجان شاه ولایتی، مدیرعامل جامعه حرفهای هتلداران خراسان رضوی نیز در ادامه این جلسه به تداخل تعاریف در مصوبات اشاره کرد و گفت: «مصوبه شورای شهر ناظر بر تابلوهای تبلیغاتی است؛ اما شهرداری آن را به تابلوهای شناسایی صنوف و هتلها تعمیم داده و طبق این رویه عوارض تابلوهای غیر فارسی پنج برابر محاسبه میشود. مکانهایی که مخاطب آنها اتباع خارجی هستند، باید از شمول این محدودیتها خارج شوند».
در طرح این انتقادها آتنا گلمکانی، کارشناس تبلیغات سازمان ساماندهی مشاغل شهری شهرداری مشهد این پاسخ را مطرح کرد: «هدف شهرداری صرفاً جریمه نیست؛ بلکه ساماندهی نمای بصری شهر است. برای حمایت از تولید داخل، ضریب عوارض برندهای خارجی پنج برابر است. در مورد نسبت ۳۰ به ۷۰ نیز ما در جدول پیشنهادی سال ۱۴۰۳ این عدد را لحاظ کردیم؛ اما در صحن شورا به ۲۰ به ۸۰ تغییر یافت. امیدواریم برای سال ۱۴۰۵ پیشنهاد ۳۰ به ۷۰ بار دیگر مصوب شود تا واحدهای صنفی از پرداخت عوارض معاف شوند».
در پیگیری این موضوع که آیا این نسبت استفاده از حروف بیگانه به فارسی ۸۰ به ۲۰ در مصوبات شورای شهر تغییر کرده یا خیر، رئیس کمیسیون فرهنگی، اجتماعی، زیارت، گردشگری و رسانه شورای شهر مشهد به خبرنگار ما گفت: در راستای اجرای قانون ممنوعیت استفاده از اسامی و عناوین زبان بیگانه، عوارض بیشتری وضع شد؛ ولی مصوبه اصلاحی بابت حمایت از کسب و کارهایی که در معرض خطر هستند، با همکاری اتحادیههای آنها مثل هتلها و آژانسهای مسافرتی و برندهای مشهور در حال مذاکره و تصویب است.
حجتالاسلام حسن منصوریان در پاسخ به این پرسش که آیا نسبت تعیین شده در سال ۱۴۰۵ تغییر کرده یا خیر، عنوان کرد: تبصرههایی برای رعایت برخی کسب و کارها داریم. باید از سازمان میادین جویا شوید که در اجرا چه فرایند مساعدتی را ملاک عمل قرار دادهاند.
حل مسئله در گرو همافزایی سازمانها و بخش خصوصی
با ادامهدار بودن این گفتههای متناقض میتوان برداشت کرد که همچنان گره کور این کلاف سردرگم مجالی برای باز شدن پیدا نکرده؛ اما باید یادآور شد کلانشهر مشهد به واسطه جایگاه بیبدیل بارگاه منور رضوی، ویترین بینالمللی خدمات و گردشگری زیارت در کشور است و ایجاد زیرساختهای متناسب با میزبانی از میلیونها زائر خارجی از جمله سیستمهای هدایت مسیر و تابلوهای خوانا امری انکارناپذیر در توسعه اقتصادی استان به شمار میرود و همزمان پاسداشت حریم خط و زبان فارسی و ساماندهی منظر شهری نیز وظیفهای قانونی و فرهنگی است. پس به نظر میرسد برونرفت از این دوگانه نیازمند تشکیل کارگروههای مشترک میان مدیریت شهری، متولیان گردشگری، نهادهای فرهنگی و تشکلهای بخش خصوصی است تا با شفافسازی مرز میان تابلو تجاری و تابلو راهنما هم هویت بصری شهر حفظ شود و هم مسیر خدمترسانی به زائران بینالمللی هموار بماند.
نظر شما