بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی جلد پنجاه‌وهشتم مجموعه «المعجم فی فقه اللغة القرآن و سرّ البلاغة» را در ادامه انتشار این معجم تخصصی الفاظ قرآن کریم، روانه بازار نشر کرد.

این اثر، معجمی اختصاصی در حوزه واژگان قرآن کریم است که ضمن بیان شمار کاربرد هر واژه و مشتقات آن در آیات، معانی لغوی و شواهد تفسیری مربوط به هر ماده قرآنی را نیز گردآوری و بررسی می‌کند.

از واژه‌شناسی تا تفسیر موضوعی قرآن

ساختار علمی این مجموعه به‌گونه‌ای است که در ذیل هر واژه، افزون بر بررسی معنای لغوی، مهم‌ترین متون و دیدگاه‌های تفسیری مرتبط با آن نیز ارائه می‌شود؛ ازاین‌رو می‌توان این معجم را نوعی تفسیر موضوعی قرآن با محوریت واژگان و اصطلاحات قرآنی دانست.

بیان مشتقات هر واژه با معانی متفاوت، بررسی شیوه‌های استعمال آن در آیات و توجه به ارتباط میان معنای لغوی و کاربرد قرآنی، از ویژگی‌های این مجموعه است که امکان مطالعه دقیق‌تر شبکه معنایی الفاظ قرآن را برای پژوهشگران فراهم می‌کند.

بازخوانی تطور معنایی واژگان قرآنی

یکی از مهم‌ترین امتیازهای «المعجم فی فقه اللغة القرآن و سرّ البلاغة»، گستردگی مطالب گردآوری‌شده از منابع معتبر لغوی، ادبی و تفسیری است. نصوص مرتبط با هر ماده قرآنی نیز بر اساس ترتیب زمانی مؤلفان منابع تنظیم شده‌اند تا خواننده بتواند سیر تحول و تطور معنایی واژه را در دوره‌های مختلف دنبال کند.

جلد پنجاه‌وهشتم این مجموعه به بررسی مواد و واژگان قرارگرفته در محدوده «ع ق ر» تا «ع م د» اختصاص دارد و مجموعه‌ای از شواهد لغوی، ادبی، قرآنی و تفسیری مرتبط با این واژگان را دربر می‌گیرد.

علاقه‌مندان و پژوهشگران علوم قرآنی می‌توانند برای مشاهده مشخصات و تهیه این اثر به پایگاه اینترنتی آستان کتاب وابسته به بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی مراجعه کنند.

گفتنی است، مجموعه «المعجم فی فقه لغة القرآن و سرّ بلاغته» از آثار بنیادین گروه قرآن بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی است که تألیف و تحقیق آن با هدایت و نظارت مرحوم آیت‌الله محمد واعظ‌زاده خراسانی آغاز شد. طرح اولیه این اثر از پژوهشی درباره مباحث لغوی و بلاغی قرآن شکل گرفت و سپس با مشارکت گروهی از پژوهشگران، به دانشنامه‌ای گسترده برای گردآوری و تحلیل واژگان قرآن بر پایه منابع لغوی، تفسیری و بلاغی تبدیل شد. رهبر شهید انقلاب، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (قدس الله نفسه الزکیه) نیز در سال ۱۳۸۳، این اثر را فراتر از یک معجم دانستند و عنوان «الموسوعة القرآنیة الکبری» را برای آن، پیشنهاد کردند.