یک تصمیم که قرار بود فقط یک سال دوام داشته باشد، نزدیک به سه دهه ادامه پیدا کرد. سایت انجیلسی بابل که بهعنوان محل موقت دفن زباله راهاندازی شده بود، سالها میزبان پسماند شهرستان بود تا اینکه سرانجام ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۳ ورود زباله به آن متوقف شد؛ اما با بسته شدن انجیلسی، زبالههای بابل از بین نرفتند و مسئله اصلی مدیریت پسماند همچنان روی میز مسئولان باقی ماند.
تعطیلی این سایت، اگرچه پایان ورود زباله به انجیلسی بود، اما همزمان ضعف زیرساختهای جایگزین را آشکار کرد. بابل همچنان روزانه صدها تن پسماند تولید میکند و در ایام تعطیلات و افزایش ورود مسافران، حجم زباله نیز بیشتر میشود. در چنین شرایطی، انتقال موقت پسماند و ایجاد دپوهای موقت نمیتواند راهکاری دائمی برای شهری با این میزان تولید زباله باشد.
از انجیلسی تا محمدحسنخان
پس از توقف فعالیت انجیلسی، بخشی از پسماند بابل به راهکارهای موقت از جمله انتقال بروناستانی و دپو در سکوی پسماند محدوده پل تاریخی محمدحسنخان منتقل شد. این سکو نیز قرار نبود جایگزین دائمی انجیلسی باشد، اما انباشت حجم قابل توجهی از زباله در آن، خود به یک چالش جدید تبدیل شد و حتی وقوع آتشسوزی در این محدوده، نگرانیها درباره وضعیت مدیریت پسماند را افزایش داد.
به این ترتیب، مسئلهای که قرار بود با تعطیلی یک سایت قدیمی حل شود، در نقاط دیگری از شهر و شهرستان خود را نشان داد. این تجربه نشان میدهد تعطیلی یک مرکز دفع، بدون آمادهسازی زیرساخت جایگزین، الزاماً به معنای حل بحران نیست.
از سوی دیگر، بخش مهمی از مسئله به نحوه مدیریت پسماند بازمیگردد. جمعآوری زباله تنها یکی از حلقههای این زنجیره است و کاهش تولید، تفکیک از مبدأ، بازیافت، پردازش پسماند تر، مدیریت شیرابه و دفن اصولی نیز باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.
انجیلسی هنوز تمام نشده است
با توقف ورود زباله، پرونده انجیلسی هنوز بسته نشده است. حجم پسماند انباشته شده طی سالهای فعالیت سایت، مدیریت شیرابه و تعیین تکلیف آثار زیست محیطی ناشی از چند دهه فعالیت این مرکز همچنان از مسائل مهم منطقه است.
در همین حال، مسئولان از تدوین مدل مدیریت یکپارچه پسماند، ساماندهی انتقال، برخورد با مراکز غیرمجاز و توسعه تفکیک از مبدأ خبر دادهاند. دانشگاههای بابل نیز میتوانند در حوزههایی مانند مدیریت شیرابه، پردازش پسماند، بازیافت و تولید انرژی از زباله نقش بیشتری ایفا کنند؛ ظرفیتی که در صورت اتصال پژوهشهای دانشگاهی به نیازهای واقعی شهر، میتواند به بخشی از راه حل تبدیل شود.
در تازهترین تحولات نیز استاندار مازندران از واگذاری ۶هکتار زمین، جذب سرمایهگذار بخش خصوصی و اختصاص حدود ۵۰۰ میلیارد تومان برای حل مشکل پسماند انجیلسی در بازه ۶ ماهه خبر داده است. اکنون مسئله اصلی، نه اعلام اعتبار و برگزاری جلسات، بلکه آغاز عملیات اجرایی و مشخص شدن زمانبندی پروژه است؛ از تعیین تکلیف پسماندهای قدیمی انجیلسی گرفته تا ایجاد زیرساختی که بتواند نیاز سالهای آینده بابل را پاسخ دهد.
خطر تکرار یک تجربه
تجربه انجیلسی یک هشدار برای مدیریت پسماند بابل است؛ راهکاری که اگر بدون تعیین زمان پایان و ایجاد جایگزین پایدار اجرا شود، ممکن است دوباره به یک بحران چندساله تبدیل شود.
بابل برای حل این مسئله تنها به زمین جدید برای دفن زباله نیاز ندارد. کاهش تولید پسماند، تفکیک از مبدأ، توسعه بازیافت، پردازش پسماند تر، مدیریت اصولی شیرابه و دفن ایمن پسماندهای غیر قابل استفاده باید در کنار یکدیگر قرار گیرند.
حالا پرسش اصلی این است که آیا اعتبار، زمین و سرمایهگذار جدید میتوانند پرونده چند دههای انجیلسی را به نقطه پایان برسانند یا اینکه یک راهکار موقت دیگر، آغازگر فصل تازهای از بحران پسماند بابل خواهد شد.
نظر شما