بهگزارش قدس آنلاین، در بازار غلات، لازم نیست گندم از انبارها تمام شود تا قیمت آن بالا برود؛ همین که جابهجایی آن دشوار شود یا اعتماد به محصولات آینده کاهش یابد، خریداران شروع به پرداخت پول بیشتر میکنند. این وضعیت بازار جهانی گندم در سال ۲۰۲۶ است؛ همزمانی گرما و خشکسالی در مناطق تولید، اختلال کشتیرانی در دریای سیاه، و افزایش هزینههای انرژی و کود در پی بحران تنگه هرمز.نکته مهم آن است که جهان با کمبود جهانی گندم روبهرو نیست؛ تولید جهانی در ۲۰۲۶ حدود ۸۱۰ میلیون تن برآورد میشود که دومین محصول بزرگ تاریخ است.
مشکل اصلی، «بحران دسترسی، تجارت و حملونقل» است. روسیه و اوکراین روی هم ۳۰ درصد صادرات جهانی گندم را در دست دارند و اختلال در بنادر آنها، خریداران را به سمت منابع جایگزین مانند استرالیا، کانادا و اروپا سوق داده و هزینه را بالا برده است.قیمت گندم به بالاترین سطح سه سال و نیم گذشته رسیده و قراردادهای آتی شیکاگو حدود ۴۰ درصد رشد کرده است. فائو از افزایش ۲.۶ درصدی قیمت در اوت و رشد ۱۵ درصدی نسبت به سال قبل خبر میدهد. تجارت جهانی گندم نیز از ۲۲۶.۶ میلیون تن به ۲۱۳.۲ میلیون تن کاهش یافته؛ یعنی مشکل «کمبود» نیست، «کندی و گرانی جابهجایی» است.
دریای سیاه؛ گره کور امنیت غذایی
بنادر اوکراین مانند اودسا و چرنومورسک بهدلیل خطرات امنیتی محدود یا متوقف شدهاند و مسیرهای جایگزین ظرفیت کافی ندارند.در روسیه نیز بنادر تامان و کاوکاز آسیب دیدهاند و صادرات به سمت بالتیک و قطب شمال منتقل شده، اما ظرفیت بنادر جنوبی روسیه بیش از ۶۰ میلیون تن است در حالی که بنادر بالتیک فقط ۲ تا ۷ میلیون تن ظرفیت دارند.برآوردها نشان میدهد صادرات گندم روسیه در سپتامبر به حدود یک میلیون تن برسد، در مقابل پنج میلیون تن سال قبل و صادرات اوکراین نیز حدود یک میلیون تن، یعنی نصف سال گذشته باشد.
تنگه هرمز؛ بحرانی که نهادههای کشاورزی را هدف گرفت
تنگه هرمز دیگر فقط یک آبراه نیست؛ به «دماسنج تازه تورم و رکود جهانی» تبدیل شده است.بانک تسویه بینالمللی هشدار داده اختلال در تردد کشتیها در این گذرگاه، پیامدهایی فراتر از افزایش قیمت نفت دارد: افزایش همزمان قیمت انرژی و کود، کاهش تولید صنعتی جهان، رشد تورم و تشدید شرایط اعتباری.تنگه هرمز نهفقط مسیر عبور نفت، بلکه شریان حیاتی تجارت کود جهانی است؛ حدود یکسوم تجارت جهانی کود از این گذرگاه میگذرد و خلیج فارس بهتنهایی مسئول ۴۶ درصد صادرات دریایی اوره و ۳۰ درصد آمونیاک جهان است.با بسته شدن هرمز، صادرات این مواد حیاتی «تقریباً متوقف شده» و قیمت اوره در مارس ۲۰۲۶ حدود ۴۶ درصد جهش کرده است. فائو هشدار داده اگر درگیری ادامه یابد، قیمت جهانی کود در نیمه اول سال ۱۵ تا ۲۰ درصد دیگر افزایش خواهد یافت.
صورتحساب سنگین انرژی و کود
هزینه گندم به قیمت انرژی و کود گره خورده است. بانک جهانی میگوید شاخص قیمت کود در سهماهه اول ۲۰۲۶ بیش از ۱۲ درصد رشد کرده و در آوریل به بالاترین سطح از اکتبر ۲۰۲۲ رسیده است. پیشبینی میشود این شاخص در سال ۲۰۲۶ بیش از ۳۰ درصد رشد کند و قیمت اوره حدود ۶۰ درصد افزایش یابد. در آمریکا نیز میانگین قیمت دیزل در سپتامبر به ۶.۲۹ دلار در هر گالن رسید که حدود ۶۸ درصد بیشتر از سال قبل است.
کشورهای عربی؛ قربانیان اصلی بحراندر منطقه عربی، گندم بخشی از امنیت غذایی و سیاستهای حمایت از نان است. فائو میگوید ۷۷.۵ میلیون نفر در کشورهای عربی در سال ۲۰۲۴ گرسنگی را تجربه کردهاند که معادل ۱۵.۸ درصد جمعیت است.مصر با واردات ۱۲ میلیون تن گندم، بحرین، کویت و قطر با وابستگی بیش از ۸۰ درصدی به واردات غذا، الجزایر با واردات ۸.۳ میلیون تن، یمن با ۴.۱۵ میلیون تن و سودان با ۲.۸ میلیون تن، همگی در فهرست آسیبپذیرترین کشورهای منطقه قرار دارند.
مصر شدیدترین ضربه را خورده است؛ در نیمه اول سپتامبر ۲۰۲۶ تنها ۱۴۳.۹ هزار تن گندم به بندرهایش رسیده، در مقابل ۸۷۶.۱ هزار تن سال گذشته. در یمن و سودان نیز که با بحرانهای انسانی دستوپنجه نرم میکنند، هر افزایش قیمت بهسرعت به گرسنگی بیشتر ترجمه میشود.جهان نیز تاوان میدهد؛ از آسیا تا آفریقادر سطح جهانی نیز کشورهایی مانند اندونزی با ۱۲.۵ میلیون تن، بنگلادیش با ۷ میلیون تن، نیجریه با ۶.۲ میلیون تن و ترکیه با ۵ میلیون تن واردات، از این بحران آسیب میبینند.
جنگ، میدان فشار بر سفرهها
برنامه جهانی غذای سازمان ملل هشدار داده است که تداوم جنگ و بحران انرژی میتواند ۴۵ میلیون نفر دیگر را به جمعیت دچار ناامنی شدید غذایی در جهان اضافه کند. این یعنی حتی وقتی انبارهای گندم جهان خالی نیست، هزینه جنگ بر انرژی، بیمه و کشتیرانی، از جیب مردم کشورهای واردکننده پرداخت میشود.
نظر شما