احمدرضا درویش عصر یکشنبه در دومین نشست تخصصی «عصر سینما» که با محوریت «سینمای دفاع مقدس؛ روایت حماسه، بازتاب واقعیت» در محل مرکز آفرینشهای هنری آستان قدس رضوی در مشهد برگزار شد، ضمن بررسی نسبت سینمای ایران با رویدادهای دوران دفاع مقدس از تجربه شخصی خود در فیلمسازی سخن گفت.
این کارگردان سینما با بیان اینکه خود را در جایگاه نظریهپرداز یا منتقد سینمایی نمیبیند، اظهار کرد: حرفهام فیلمسازی است و قضاوت درباره آثار همکاران و تحلیلهای آکادمیک را به صاحبنظران و پژوهشگران این حوزه واگذار کردهام.
وی عنوان کرد: هنرمند خود بخشی از بدنه سینماست و عملکرد او باید مورد نقد و ارزیابی منصفانه قرار گیرد نه اینکه خود را در مقام تئوریسین بنشاند.
درویش با اشاره به زیرساختهای فکری یک هنرمند پیش از ورود به فرآیند تولید فیلم افزود: سینماگر پیش از آنکه با فرم و تکنیکهای هنری سر و کار داشته باشد، نیازمند یک جهانبینی مستحکم است. اصالت وجودی یک اثر سینمایی، ریشه در زاویه دید و نگرش هنرمند نسبت به جهان هستی دارد. در واقع تفاوتی که میان آثار مختلف مشاهده میشود ناشی از همین جهانبینی و همزیستی میان فرم و محتواست.
وی با مغتنم شمردن مناسبت هفته دفاع مقدس برای تبیین ابعاد سینمای مقاومت گفت: یکی از آسیبهای سینمای امروز غفلت از داشتهها و عقبه فرهنگی است. ما آگاهانه یا ناآگاهانه در تحلیل سینمای خود نسبت به گذشته دچار فراموشی شدهایم.
درویش بیان کرد: سینمای دفاع مقدس تنها تصویرگر میادین نبرد و حوادث تاریخی نیست. باید با نگاهی ژرفتر به این ژانر نگریست زیرا آثاری در این حوزه خلق شدهاند که فراتر از روایت صرفِ جنگ حامل مفاهیم معرفتی، نگاه قرآنی و دغدغههای اصیل انسانی هستند.
وی افزود: از این رو رجوع به این سرمایههای معنوی و تاریخی برای سینمای امروز یک ضرورت برای یافتن الگوهای راهگشا و اصیل است.
«دیدهبان» و «بازمانده»؛ گواه شکوه سینمای معرفتی ایران
این کارگردان سینما با اشاره به جایگاه ممتاز آثار جریانساز در سینمای پس از انقلاب از فیلمهایی نظیر «دیدهبان» و «بازمانده» به عنوان نمونههای درخشان و چندلایه سینمایی یاد کرد که فراتر از روایتهای کلیشهای جنگ با تکیه بر نگاه قرآنی و انسانی به بخش جداییناپذیری از تمدن سینمایی ایران بدل شدهاند.
وی با تحلیل نمونههای شاخص سینمای دفاع مقدس به فیلم «دیدهبان» به عنوان اثری پیشرو اشاره کرد و گفت: این فیلم که نزدیک به ۴۰ سال پیش توسط یک فیلمساز جوان ساخته شد، همچنان اثری فراتر از مختصات یک فیلم جنگی است. «دیدهبان» تنها یک اثر اکشن یا متحرک نیست بلکه فیلمی اجتماعی و سرشار از نگاههای معرفتی است که اساسا به مفهوم «انسان» و دغدغههای وجودی او میپردازد.
درویش با اشاره به سکانسهای کلیدی این اثر افزود: در روایت «دیدهبان» نگاهی خاص به مشیت الهی وجود دارد جایی که انسان در مهلکه آتش دشمن قرار دارد و گویی دستی از غیب، مسیر اتفاقات را هدایت میکند. این همان نقطهای است که سینما به معنای حقیقی کلمه از سطح نمایش صرف ادوات جنگی فاصله میگیرد و عناصر فرمی در خدمت معنای عمیقتری قرار میگیرد.
کارگردان فیلم سینمایی «دوئل» در بخش دیگری از سخنان خود از فیلم «بازمانده» اثر زندهیاد سیف الله داد به عنوان یکی از قلههای سینمای ایران یاد و اظهار کرد: اگر قرار باشد کارنامه چند دهه سینمای انقلاب را در یک تصویر خلاصه کنیم، بدون شک سکانس نهایی فیلم «بازمانده» و حضور «صفیه» در قطار برجسته است.
وی این سکانس را نقطهای باشکوه برای گرهگشایی داستان و یکی از دلپذیرترین لحظات تاریخ سینمای ایران توصیف کرد و گفت: این آثار فاخر حاصل ممارست، دانش و تلاش هنرمندان انقلابی است که با هوشمندی مرزهای سینما را گسترش دادند.
سینمای دفاع مقدس پیشران توسعه فنی و زیرساختی سینمای ایران است
درویش در ادامه با تأکید بر تأثیرات زیربنایی سینمای دفاع مقدس بر ارتقای استانداردهای فنی و هنری کشور گفت: این جریان سینمایی فراتر از روایتهای کلاسیک جنگ، بستری برای تحول در جلوههای ویژه، صدابرداری و در نهایت غنای فرهنگی و معرفتی سینمای ایران بوده است.
وی با بیان اینکه سینمای دفاع مقدس تنها یک گونه موضوعی برای بازنمایی جنگ نیست، اظهار کرد: مناسبتهایی نظیر هفته دفاع مقدس، فرصتی مغتنم برای بازنگری در داشتههای فرهنگی ماست. سینمای دفاع مقدس در طول سالیان متمادی سهم بسزایی در ارتقای شاخصهای فرهنگی سینمای کشور ایفا کرده است.
درویش با اشاره به پیشرفتهای فنی حاصل از تولید آثار این حوزه افزود: سینمای دفاع مقدس علاوه بر مباحث محتوایی در حوزه اجرایی و فناوریهای سینمایی نیز نقش پیشران داشته است. بسیاری از تجربیات موفق در زمینه صدابرداری صحنههای دشوار، طراحی جلوههای ویژه میدانی و در مراحل بعد جلوههای ویژه بصری ریشه در تولید آثار این ژانر دارد.
این کارگردان برجسته سینما تصریح کرد: در واقع بسیاری از امکانات فنی امروز سینمای ایران در بستر تولید فیلمهای دفاع مقدس شکل گرفته و توسعه یافته است بنابراین تقلیل این گونه سینمایی به بازه زمانی یا واقعهای خاص، نادیده گرفتن سهم آن در توسعه صنعتی سینمای ایران است.
این فیلمساز با استناد به الگوهای جهانی سینما بر اهمیت «جهانبینی هنرمند» تأکید کرد و گفت: بسیاری از فیلمسازان تراز اول جهان ابتدا متکی بر نگاه و جهانبینی شخصی خود هستند و سپس با تلفیق این نگرش با الگوهای کلاسیک و ابزارهای فنی، آثاری ماندگار خلق میکنند.
وی عنوان کرد: هنرمند موفق کسی است که بتواند تجربیات جهانی و تکنیکهای نوین را با فرهنگ و جهانبینی بومی خود درآمیزد و اثری اصیل ارائه دهد.
نظر شما