اهواز هر بار که احتمال بارشهای سنگین مطرح است، دوباره با یک پرسش قدیمی روبهرو میشود؛ چرا شهری که سالهاست تجربه آبگرفتگی و سیلاب را پشت سر گذاشته، همچنان در برابر بارشهای شدید آسیبپذیر است؟ مسئله فقط چند ساعت بارندگی نیست؛ وقتی بارش از ظرفیت شبکه دفع آبهای سطحی فراتر میرود، خیابانها و معابر شهری خیلی زود به مسیر عبور رواناب تبدیل و نقاطی از شهر با بالازدگی فاضلاب و آبگرفتگی مواجه میشوند.
در سالهای گذشته، آبگرفتگی اهواز یکی از چالشهای جدی مدیریت شهری بوده و اجرای طرحهای ضربتی برای شناسایی نقاط بحرانی، توسعه شبکه جمعآوری آبهای سطحی و تقویت تجهیزات تخلیه آب نیز نتوانسته این مسئله را بهطور کامل از شهر دور کند. حالا با هشدارهای مربوط به احتمال بارشهای غیرمعمول در پاییز، بار دیگر موضوع آمادگی اهواز در برابر سیلاب مطرح شده است.
در چنین شرایطی، پرسش اصلی دیگر فقط این نیست که «آیا باران شدیدی خواهد بارید؟» بلکه این است که اهواز تا چه اندازه برای مواجهه با بارشی فراتر از الگوی معمول آماده است و چرا با وجود هشدارهای تکرارشونده، برخی نقاط شهر همچنان در فهرست مناطق پرخطر قرار دارند؟ تجربه سالهای گذشته نشان داده مدیریت سیلاب در اهواز پیش از آنکه به زمان وقوع بارش برسد، باید در زیرساختهای شهر حل شده باشد.
هشدار برای پاییزی متفاوت در خوزستان
کارشناسان هواشناسی میگویند خوزستان در پاییز امسال شاهد بارشهای زودرس، رگباری و سنگین خواهد بود. آنها اعلام کردهاند بررسی شاخصهای اقلیمی نشان میدهد شدت پدیده النینو پیشرو حتی از رویدادهای قدرتمند دهههای گذشته نیز فراتر خواهد رفت. به گفته کارشناسان، ثبت دماهای بالای ۵۰ درجه در تابستان امسال، خود نشانهای از تغییرات شدید جوی است که باید مسئولان را برای مقابله با آبگرفتگی معابر، تگرگ و رعد و برق آماده نگه دارد.
مدیر بحران فرمانداری اهواز گفت: بر اساس گزارشهای اقلیمی و پیشبینیهای فصلی، احتمال وقوع بارشهایی با شدت ۳۰ تا ۵۰ میلیمتر بیشتر از میانگین بلندمدت در بخشهای غربی و جنوبغربی کشور وجود دارد.
امراله کاظمی با اشاره به اینکه احتمال تحقق این الگو در برخی مناطق ۷۰ تا ۸۵ درصد برآورد شده، تأکید کرد: با وجود نیاز به بهروزرسانی مداوم مدلها، این اعداد برای شروع فرایند برنامهریزی و آمادهسازی کافی هستند.
وی «النینو» را عاملی تأثیرگذار بر تغییر الگوهای آب و هوایی دانست و خاطرنشان کرد: نوسانهای دمایی و تغییر در میزان بارشها میتواند بخش کشاورزی را با چالشهای جدی مواجه کند.
کاظمی با یادآوری پیامدهای سنگین خسارت سیل سال ۱۳۹۸ خواستار جدیتر گرفتن اقدامهای پیشگیرانه با توجه به پیشبینی فعالیت پدیده النینو در استان شد و عنوان کرد: مدیریت سازمان جهاد کشاورزی برای جلوگیری از وارد شدن خسارت جدی به کشاورزان در صورت وقوع سیلاب بسیار حیاتی است.
در این راستا، سیدمحمدرضا موالیزاده، استاندار خوزستان در نشستهای تخصصی مدیریت بحران با تأکید بر اینکه مقابله با سیلاب نباید به زمان وقوع حادثه موکول شود، تصریح کرد: با توجه به احتمال بارشهای فراتر از نرمال، تمامی دستگاههای اجرایی باید از هماکنون نسبت به لایروبی مستمر رودخانهها و ترمیم بازههای فرسایشی و سیلبندها اقدام کنند تا از بروز خسارت به مناطق مختلف بهویژه در حوضههای آبریز کارون، کرخه و دز جلوگیری شود.
سال گذشته بارش شدید در اهواز علاوه بر آبگرفتگی معابر، به ورود آب به منازل در کوی علوی و باغشیخ و اختلال در برق و فعالیتهای شهری منجر شد. در گزارشهای روز حادثه، آبگرفتگی در مناطقی از جمله کیانآباد، کوی پردیس، زیتون کارمندی، گلستان، کمپلو شمالی و شهرک پیام نیز ثبت شد. پسزدگی فاضلاب و انفجار یک ترانس برق از دیگر پیامدهای این بارندگی بود و آبفا نیز قطع برق ایستگاههای پمپاژ را یکی از عوامل تشدید آبگرفتگی در برخی نقاط اعلام کرد.
حجم بالای حوادث همچنین سبب افزایش تماسهای اضطراری با آتشنشانی شد؛ به گفته رئیس سازمان آتشنشانی اهواز، در ۲۴ ساعت پس از بارندگی، هزار و ۵۹۰ تماس با سامانه ۱۲۵ برقرار شد و نیروهای آتشنشانی در پی آن عملیات امداد و نجات انجام دادند.
تدبیر برای مدیریت آبهای سطحی
در سطح کلانشهر اهواز، حجتالله دهدشتی، شهردار اهواز، ورود آب به خانههای مردم را «خط قرمز» شهرداری دانست و اعلام کرد: با شناسایی ۲۰۷ نقطه بالازدگی فاضلاب و اجرای طرحهای کوتاهمدت تا پایان مهرماه، تلاش میشود شبکه فرسوده شهر زیر بارندگیهای سنگین مقاومت کند.
سرپرست معاونت محیط زیست و خدمات شهری شهرداری اهواز مردادماه امسال با اشاره به اقدامهای انجام شده برای مدیریت آبهای سطحی، گفت: در صورت وقوع النینو و بروز سیلاب، هیچ کدام از پلهای اهواز در خطر آبگرفتگی قرار نمیگیرند. با اقدامهای انجام شده، نقاط دچار آبگرفتگی در بارندگی
۵۳ میلیمتری بهمن سال گذشته به ۲۹ نقطه رسید که با کاهش مدت درگیری، آبگرفتگی در ۱۵ نقطه از این تعداد به مدت ۲۴ ساعت و در ۱۴ نقطه 8 تا ۱۲ ساعت وجود داشت.
علیرضا عالیپور افزود: به منظور مدیریت آبهای سطحی، ۸۲ دستگاه الکتروپمپ لجنکش در ایستگاههای پمپاژ، ۳۰ دستگاه دیزل پمپ سیار ۶ و ۱۲ اینچی و ۱۱ ایستگاه پمپ دیزلی در سطح شهر نصب یا تعویض شدهاند.
وی با بیان اینکه پس از سیلاب سال ۱۳۹۸، پروژههای مدیریت آبهای سطحی براساس تراز بحرانی 3هزار و 200مترمکعب در ثانیه برای رودخانه کارون طراحی و اجرا شدهاند، گفت: این پروژهها زیر تراز خط سیلاب قرار داشتهاند و خوشبختانه در سیل ۹۸ در بولوارهای ساحلی مشکل خاصی ایجاد نشد و اکنون هیچ کدام از پلهای اهواز در خطر آبگرفتگی قرار نمیگیرند.عالیپور همچنین از اختصاص ۳۰میلیارد تومان برای جذب پیمانکار لایروبی و نیز ۳۰ میلیارد تومان دیگر برای سرویس و نگهداری تجهیزات پمپاژ خبر داد و تصریح کرد: شهرداری اهواز، تنها بهرهبردار شبکه است و باید تقسیم کار میان دستگاههای مختلف انجام شود.
شناسایی 207 نقطه پرخطر پیش از آغاز بارندگی
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب اهواز در نیمه شهریور ماه امسال با اشاره به پیشبینیهای هواشناسی درباره افزایش بارشها، اظهار کرد: با توجه به پیشبینیهای هواشناسی مبنی بر وقوع ترسالی و بارشهای خوب، برنامهای بسیار وسیعتر و جامعتر از سال گذشته در دستور کار قرار دادهایم تا آبهای سطحی در معابر، در کمترین زمان ممکن دفع شوند.
حسین عبیداوی از آغاز برنامههای آمادگی نیروهای آبفا برای مقابله با شرایط احتمالی ناشی از بارندگی خبر داد و افزود: در راستای ارتقای توان عملیاتی، همه ایستگاههای پمپاژ فاضلاب در حال تکمیل، افزایش ظرفیت و نصب پمپهای جدید هستند.
علیرضا عالیپور نیز نیمه شهریورماه در حاشیه بازدید از نقاط دچار بالازدگی فاضلاب در اهواز با اشاره به وضعیت شبکه جمعآوری فاضلاب و آبهای سطحی اهواز گفت: ۲۰۷نقطه بالازدگی فاضلاب در این شهرستان، پیش از آغاز بارندگیها شناسایی شده است. ۱۰۳نقطه از این تعداد به دلیل ریزشی شدن شبکه مشخص شدند و این معضل باید تا پیش از شروع بارش رفع شود.
رضا نجاتی، معاون سیاسی، اجتماعی استاندار خوزستان نیز در نشست کارگروه سلامت در محل استانداری خوزستان بر ضرورت آمادگی و انجام اقدامهای پیشگیرانه دستگاههای اجرایی استان برای مقابله با پیامدهای احتمالی وقوع سیلاب و پدیده النینو در راستای حفظ سلامت مردم تأکید کرد. بارندگیهای با حجم بالا میتواند چالشهای بهداشتی به دنبال داشته باشد و ورود آب آلوده به شهرها و مناطق مختلف، مسائل و مخاطراتی را ایجاد کند بنابراین همه دستگاهها با توجه به وظایف خود باید برای پیشگیری و کاهش پیامدهای احتمالی این شرایط آمادگی داشته باشند.
مدیریت بارش پیش از رسیدن باران
در اهواز، مسئله بارش شدید دیگر اتفاقی تازه و غیرمنتظره نیست؛ آنچه اهمیت دارد، نحوه مواجهه شهر با بارشی است که از ظرفیت معمول زیرساختها فراتر میرود. تجربه سالهای گذشته نشان داده آسیبپذیری شهر فقط به شدت بارندگی مربوط نیست و وضعیت شبکه دفع آبهای سطحی، فاضلاب، برق و میزان هماهنگی دستگاههای مسئول نیز در تبدیل یک بارش به بحران نقش دارد.
از سوی دیگر، تکرار هشدارها درباره احتمال بارشهای سنگین، فرصت دیگری برای آزمودن میزان آمادگی شهر فراهم کرده است. اقداماتی که در ماههای اخیر از سوی شهرداری، آبفا و دیگر دستگاهها انجام شده، زمانی معنا پیدا میکند که در زمان بارندگی بتواند از تکرار تجربههای گذشته جلوگیری کند؛ نه اینکه پس از آبگرفتگی، عملیات تخلیه آب و امدادرسانی آغاز شود.
در نهایت، برای شهری مانند اهواز، مدیریت بارش نباید به چند روز پیش از وقوع بارندگی محدود بماند. کاهش آسیبپذیری شهر نیازمند برنامهای مستمر برای اصلاح زیرساختها، رفع نقاط بحرانی و مشخص شدن مسئولیت هر دستگاه است؛ چراکه باران قابل پیشبینی نیست، اما بسیاری از پیامدهای آن را میتوان پیش از رسیدن ابرهای بارشی مدیریت کرد.
نظر شما