حجتالاسلام والمسلمین ابراهیمیفر، نماینده مردم تهران در مجلس خبرگان رهبری، در آیین افتتاحیه سال تحصیلی جدید نمایندگی جامعةالمصطفی العالمیه در گرگان، ضمن قدردانی از مسئولان، اساتید و طلاب خواهر و برادر این مجموعه، اظهار داشت: جامعةالمصطفی مجموعهای فاخر از شاگردان مکتب اسلام و قرآن و یک پادگان فرهنگی اسلام و قرآن است که نقش مهمی در عرصه علمی و تبلیغی جهان اسلام بر عهده دارد.
حجتالاسلام والمسلمین ابراهیمیفر در ابتدا با بیان اینکه موضوع سخنرانی وی «نسبت میان توحید و اجتهاد» است، تصریح کرد: این موضوع در واقع ترجمان پویایی و پایایی اجتهاد است؛ ما اجتهاد را یک شیوه استنباطی پویا، انطباقپذیر و در عین حال پایا و ماندگار میدانیم.
وی خاطرنشان کرد: انسان برای تنظیم رفتار عملی خود در برابر حوادث و مسائل مختلف زندگی، نیازمند استفاده از احکام دینی است و از سوی دیگر باید اعتقاد خود را به توحید مستحکم کند. در نگاه نخست ممکن است تصور شود میان اجتهاد پویا و اعتقاد به توحید تعارضی وجود دارد، اما باید راه جمع میان این دو را تبیین کرد.
نماینده مردم تهران در مجلس خبرگان رهبری با بیان این مطلب که اعتقاد به توحید در میان مذاهب مختلف اسلامی جای تردید ندارد، افزود: آنچه در بحث اجتهاد نیازمند تأمل و ژرفنگری است، چگونگی جمع میان اجتهاد و ربوبیت تشریعی خداوند است.
وی ادامه داد: ما علاوه بر اعتقاد به خالقیت و وحدانیت خداوند، معتقدیم که خداوند «ربالعالمین» است و ربوبیت او هم در حوزه تکوین و هم در حوزه تشریع جریان دارد.
حجتالاسلام والمسلمین ابراهیمیفر خاطرنشان کرد: در ربوبیت تکوینی، اوامر الهی تخلفناپذیر است و هر آنچه خداوند اراده کند، تحقق پیدا میکند؛ در حوزه تشریع نیز معتقدیم که حق فرمانروایی و قانونگذاری از آن خداوند متعال است و اگر این حق به پیامبر اکرم(ص) یا دیگر اولیای الهی واگذار شده، به اذن و اجازه خداوند است.
وی تصریح کرد: میان نظام تکوین و نظام تشریع الهی نیز تطابق وجود دارد؛ به این معنا که احکام الهی گزافی نیستند و اوامر و نواهی خداوند ریشه در مصالح و مفاسد واقعی دارند.
نماینده مردم تهران در مجلس خبرگان رهبری در ادامه با اشاره به جایگاه عقل در فرآیند اجتهاد گفت: اگر در اجتهاد از عقل به عنوان یکی از منابع استنباط استفاده میکنیم، باید توجه داشته باشیم که عقل مستقل از خداوند در مقام جعل حکم نیست، بلکه عقل ابزار کشف و استکشاف حکم شرعی است.
وی تأکید کرد: اجتهاد پویا به معنای جعل حکم نیست، بلکه تلاش عقلانی برای کشف و استنباط حکمی است که در واقع وجود دارد و آنچه به صورت مستقل مطلوب است، «حکم خداوند» است.
حجتالاسلام والمسلمین ابراهیمیفر افزود: کتاب و سنت نیز از همین جهت برای ما حجت هستند که کاشف از حکم الهیاند. قرآن کریم از آن جهت منبع فقه است که بیانگر حکم خداوند است و سنت پیامبر اکرم(ص) نیز از آن جهت اعتبار دارد که کاشف از وحی و حکم الهی است.
وی خاطرنشان کرد: برای اثبات کاشفیت قرآن، باید مصونیت آن از تحریف را پذیرفت و در مورد سنت پیامبر(ص) نیز عصمت آن حضرت اهمیت اساسی دارد؛ چراکه اگر احتمال خطا در بیان پیامبر وجود داشته باشد، نمیتوان سنت ایشان را به عنوان کاشف مطمئن از حکم خداوند تلقی کرد.
نماینده مردم تهران در مجلس خبرگان رهبری با اشاره به جایگاه عقل در علم اصول اظهار داشت: عقل نیز اگر حجت است، حجیت آن به این معنا نیست که در برابر حکم خداوند قرار گیرد؛ بلکه عقل در جایگاه کاشف از حکم الهی اعتبار پیدا میکند.
وی با هشدار نسبت به «اعتماد لجامگسیخته به عقل» گفت: اگر عقل را بدون ضابطه و به صورت مستقل در برابر حکم خداوند قرار دهیم، ممکن است نتیجه آن فاصله گرفتن از ربوبیت تشریعی الهی باشد.
حجتالاسلام والمسلمین ابراهیمیفر با اشاره به داستان سجده نکردن شیطان در برابر حضرت آدم(ع) افزود: شیطان به جای تبعیت از فرمان الهی، تشخیص خود را ملاک قرار داد و گفت من از آتش آفریده شدهام و آدم از خاک؛ بنابراین نباید سجده کنم. مشکل اصلی شیطان فقط یک مسئله اخلاقی و تکبر نبود، بلکه او در برابر فرمان الهی، تشخیص خود را ملاک قرار داد و ربوبیت تشریعی خداوند را نپذیرفت.
نماینده مردم تهران در مجلس خبرگان رهبری ادامه داد: در برخی مباحث مانند «مقاصد شریعت» نیز میتوان میان دیدگاههای مذاهب اسلامی نقاط مشترک قابل توجهی پیدا کرد. برخی فقهای شیعه اجتهاد را به معنای دستیابی به مذاق معصوم دانستهاند که این مفهوم به لحاظ محتوایی میتواند با بحث مقاصد شریعت در میان اهل سنت قابل مقایسه و گفتوگو باشد.
وی تأکید کرد: چنین مباحثی میتواند زمینه تعامل سازنده، انسجام علمی و وحدت میان دانشمندان مذاهب اسلامی را فراهم کند و لازم است جلسات علمی مشترک و بیشائبه با انگیزه تقریب و شناخت متقابل بیشتر برگزار شود.
حجتالاسلام والمسلمین ابراهیمیفر در ادامه با اشاره به مسئله وحدت اسلامی اظهار داشت: گاهی گفته میشود وحدت میان مسلمانان یک وحدت راهبردی و استراتژیک است؛ اما با تأمل بیشتر میتوان دریافت که وحدت میان مذاهب اسلامی در بسیاری از اصول و مبانی، عمیقتر از یک اتحاد صرفاً راهبردی است.
وی تصریح کرد: ما خدای واحد، پیامبر واحد، کتاب واحد و قبله واحد داریم و در بسیاری از اصول اخلاقی و اعتقادی نیز اشتراکات فراوانی میان مسلمانان وجود دارد.
نماینده مردم تهران در مجلس خبرگان رهبری افزود: اختلافات فقهی و اصولی موجود میان مذاهب اسلامی را باید در چارچوب اختلافات علمی مورد بررسی قرار داد؛ همانگونه که درون هر مذهب نیز میان فقها و دانشمندان اختلافنظرهای علمی وجود دارد.
وی تصریح کرد: تضارب آرا میتواند موجب رشد و شکوفایی علمی شود و اگر این اختلافات در فضای گفتوگوی علمی و با رویکرد تقریب دنبال شود، میتواند به فهم بهتر دیدگاهها و تقویت انسجام امت اسلامی کمک کند.
حجتالاسلام والمسلمین ابراهیمیفر ضمن تبریک آغاز سال تحصیلی جدید به طلاب و اساتید، برای موفقیت آنان در مسیر کسب علم و کمالات علمی دعا کرد و افزود: امیدوارم در سال تحصیلی جدید، همه شما عزیزان با موفقیت مدارج علمی و معنوی را طی کنید و جامعةالمصطفی همچنان منشأ خیر و برکت برای جهان اسلام باشد.
نظر شما