ماهیچه مطالعه را تقویت کنید

نویسنده و پژوهشگر انگلیسی «آدام کلارک اِستس» درباره اینکه بشر کم‌کم فعالیت و عادت «مطالعه» را از زندگی‌اش کنار گذاشته، می‌گوید: «اتفاق ترسناکی دارد رخ می‌دهد... هوش مصنوعی دسترسی به اطلاعات را آن‌قدر آسان کرده و ویدئوهای کوتاه به اندازه‌ای انسان را سرگرم کرده‌اند که دیگر هیچ‌کس مطالعه نمی‌کند. در حالی که مطالعه یک فعالیت سالم است و در دنیایی که قرار است انسان‌ها روز به روز بهتر شوند، از دست رفتن این عادت و فعالیت چیز فاجعه‌باری است».
پژوهش‌ها هم نشان می‌دهند مطالعه می‌تواند در حکم یک تمرین شگفت‌انگیز برای ذهن انسان باشد، تمرین و فعالیتی که بسیار زیاد و آسان در دسترس همگان است. قسمت خوب ماجرا این است که دانشمندان می‌گویند «توانایی مطالعه» شبیه یک ماهیچه است و می‌شود آن را تقویت کرد.
یعنی حتی اگر قبلاً اهل مطالعه بودید و حالا احساس می‌کنید توانایی کتاب خواندن ندارید، یادتان باشد که آن ماهیچه هنوز وجود دارد و آماده تمرین است. هرچه بیشتر مطالعه کنید، دایره واژگانتان وسیع‌ترمی‌شود، بیشتر یاد می‌گیرید و بهتر می‌توانید اطلاعات جدید را را با دانسته‌های قبلی خود مرتبط کنید. به عبارت دیگر، هرچه بیشتر بخوانید، قدرت مطالعه‌تان بالاتر می‌رود و احتمالاً در نتیجه همین امر، محتوایی که الگوریتم‌ها برایتان انتخاب می‌کنند نیز کمتر جذاب به نظر می‌رسد.
«آدام کلارک» درباره از دست رفتن توان مطالعه می‌گوید: «بله، این بحرانی فرهنگی است، اما برای خیلی از ما، بحرانی شخصی هم هست. همه ما کمبود وقت داریم و دوست داریم بیشتر مطالعه کنیم، اما واقعیت این است که شرکت‌های بزرگ فناوری با مسابقه و رقابتی که برای ربودن «توجه» ما به راه انداخته‌اند موجب شده‌اند احساس کنیم وقت کمتری داریم».
حالا و در عصری که ظاهراً هر روز بیشتر به‌ سمت دوران پساسواد پیش می‌رود، چطور می‌توانیم کتابخوان بهتری شویم؟
کتاب‌خواندن زحمت و دشواری دارد و پیدا کردن راه‌هایی برای کاهش این دشواری‌ها، یکی از روش‌ها برای بهتر کتاب‌خواندن است. فناوری در این زمینه خوب عمل کرده است. همین افزایش محبوبیت کتاب‌های الکترونیکی را ببینید. وقتی به نبود صفحه و کاغذ عادت کنید، کتابخوان‌های الکترونیکی واقعاً راحت و کاربردی هستند. این کتابخوان آن‌قدر جمع‌وجور است که به‌راحتی می‌توانید با خودتان حملش کنید و می‌شود یک کتابخانه کامل را در وسیله‌ای به اندازه یک بشقاب کوچک جا داد.
بی‌دلیل نیست که معلم‌ها و استادان در دوران مدرسه و دانشگاه کتاب‌های دشوار برای خواندن تکلیف می‌کنند. خواندن متن‌های دشوار، حاشیه‌نویسی، دوباره‌خوانی بخش‌های سخت و مکث‌کردن برای فکر کردن به آنچه خوانده‌اید، فرایندی است که ضمن تقویت ماهیچه مطالعه، به درک عمیق‌تر مطلب منجر می‌شود.