قربانی درباره نمایش «کلاژ بیضایی» که این روزها سومین دوره اجرای عمومی خود را در تماشاخانه جوانمرد خانه تئاتر پشت سر می‌گذارد، گفت: این اثر ترکیبی از چند نمایش بهرام بیضایی است و «مرگ یزدگرد» آخرین اثری از این هنرمند است که در آن استفاده شده است. در کنار متن‌های بیضایی نیز از گونه‌های مختلف نمایش ایرانی مانند نقالی، سایه‌بازی و شیوه‌های اجرایی سنتی بهره گرفته‌ایم.
وی افزود: تلاش کردیم جهان نمایشی بیضایی را با نمایش ایرانی درآمیزیم. بخش‌هایی از متن‌های مختلف را کنار یکدیگر قرار دادیم و میان آنها ارتباط ایجاد کردیم. در بعضی بخش‌ها انسجام متن بیشتر است و در قسمت‌هایی نیز ساختار کلاژگونه اثر حفظ شده است.
کارگردان «کلاژ بیضایی» با اشاره به سابقه اجرای این نمایش اظهار کرد: این اثر تاکنون در حدود هفت جشنواره حضور داشته و نخستین اجرای عمومی آن در سالن مولوی بود. دور دوم در خانه هنر «تمام ناتمام» روی صحنه رفت و اکنون سومین دوره اجرای عمومی آن در تماشاخانه جوانمرد خانه تئاتر در حال برگزاری است.
قربانی درباره تکرار اجرای آثار نمایشی و تأثیر آن بر اقتصاد گروه‌های تئاتری گفت: تولید و اجرای یک اثر هزینه‌های زیادی دارد و همین مسئله باعث می‌شود برخی گروه‌ها به جای تولید فوری یک اثر تازه، نمایش آماده خود را در چند دوره روی صحنه ببرند.
وی ادامه داد: از طرف دیگر، بعضی نمایش‌ها ظرفیت جذب مخاطب بیشتری دارند و ۳۰ یا ۴۰ اجرا برای دیده شدن آنها کافی نیست. وقتی مخاطب از یک اثر استقبال می‌کند و گروه احساس می‌کند همچنان افرادی هستند که امکان تماشای نمایش را پیدا نکرده‌اند، ادامه اجرا در دوره دوم یا سوم منطقی است.
قربانی تأکید کرد: ممکن است انگیزه اقتصادی نیز در تکرار اجراها نقش داشته باشد، اما همه اینها زمانی معنا دارد که مخاطب وجود داشته باشد. اگر استقبال کافی نباشد، ادامه اجرای یک نمایش تنها هزینه سالن، عوامل و سایر بخش‌های تولید را افزایش می‌دهد و نتیجه‌ای جز زیان برای گروه نخواهد داشت. بنابراین اجرای چندباره زمانی توجیه دارد که ظرفیت اثر و استقبال مخاطب در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
وی درباره ضرورت تئاتر در شرایط امروز جامعه نیز گفت: به نظر من ضرورت تئاتر امروز بسیار جدی است. اصل کار کردن و ادامه دادن در حوزه فرهنگ و هنر اهمیت دارد. گلاب آدینه در اوج اتفاقات سال ۱۴۰۱ نمایش «پرده‌خانه» بهرام بیضایی را روی صحنه برد و این نمونه نشان می‌دهد تئاتر حتی در شرایط دشوار نیز می‌تواند به حیات خود ادامه دهد.
این کارگردان افزود: بسیاری از مشکلاتی که در حوزه اقتصاد، اجتماع، آموزش و تربیت با آنها مواجه هستیم، در نهایت ریشه‌های فرهنگی دارند. همه ما تا حدی از این مسئله آگاه هستیم، اما کمتر برای حل آن برنامه‌ریزی جدی صورت گرفته است.
قربانی ادامه داد: شاید یکی از مهم‌ترین کارکردهای تئاتر در روزگار امروز این باشد که نشان دهد فرهنگ و هنر هنوز زنده‌اند و برای ادامه حیات تلاش می‌کنند. تئاتر باید به مخاطب یادآوری کند که امکان بهتر شدن وجود دارد و می‌توان شرایط متفاوتی را تجربه کرد.
وی با اشاره به جهان فکری بهرام بیضایی گفت: یکی از پرسش‌های مهم در جهان بیضایی این است که چرا نباید به چیزی بهتر تبدیل شویم و چرا تصور می‌کنیم وضعیت همیشه باید همین‌گونه باقی بماند؟ به اعتقاد من تغییر واقعی از مسیر فرهنگ اتفاق می‌افتد.
قربانی با بیان اینکه هنر می‌تواند زمینه گفت‌وگو و تفکر اجتماعی را فراهم کند، اظهار کرد: قشر روشنفکر در نهایت بخش محدودی از جامعه است و تا زمانی که مردم عادی نیز به ضرورت تغییر و آگاهی نرسند، اتفاق عمیقی رخ نمی‌دهد. هنر می‌تواند این پرسش‌ها را مطرح کند و فضایی برای فکر کردن به وجود بیاورد.
نویسنده «کلاژ بیضایی» درباره شیوه کارگردانی این اثر نیز توضیح داد: در کارگردانی تلاش کردیم هم سنت را حفظ کنیم و هم از امکانات و بیان‌های مدرن بهره بگیریم. شاید نتوان نمایش را کاملاً پست‌مدرن یا حتی مدرن دانست، اما قطعاً اثری است که میان سنت و مدرنیته حرکت می‌کند.
وی افزود: این رویکرد حتی در میزانسن‌ها نیز دیده می‌شود. در بخش‌هایی کاملاً به فضای نمایش ایرانی و شیوه‌های سنتی نزدیک می‌شویم و در بخش‌هایی از آن فاصله می‌گیریم و به شکل اجرایی متفاوتی می‌رسیم.
قربانی در پایان گفت: در نهایت با یک نمایش ایرانی مواجه هستیم. یکی از بازخوردهایی که بارها از مخاطبان گرفته‌ایم این بوده که پس از تماشای نمایش احساس نزدیکی بیشتری با هویت ایرانی خود پیدا کرده‌اند. هدف ما نیز همین بود که در مخاطب امروز تهران، حتی اگر تعداد محدودی باشد، بخشی از این حس و ارتباط با فرهنگ ایرانی را دوباره زنده کنیم.
نمایش «کلاژ بیضایی» به نویسندگی و کارگردانی سجاد قربانی از یکم مهرماه سومین دوره اجرای عمومی خود را در تماشاخانه جوانمرد خانه تئاتر آغاز کرده است. مبینا معظمی، سیمین ضیائیان، ستایش ابراهیمی و سجاد قربانی نیز گروه بازیگران این اثر را تشکیل می‌دهند.
نظر شما