وی با اشاره به فراوانی آیات و روایات درباره رحمت پروردگار ابراز کرد: رحمت الهی در قرآن کریم بارها مطرح شده و در دعاها، زیارت‌ها و روایات اهل‌بیت(ع) نیز جایگاه گسترده‌ای دارد؛ اما نباید این حقیقت را دستاویزی برای فریب دادن خود قرار داد و تصور کرد که خداوند به دلیل رحمت بی‌پایانش، بدون فراهم شدن زمینه‌های لازم، انسان را از پیامدهای گناه نجات می‌دهد.
حجت الاسلام والمسلمین انصاریان افزود: رحمت خداوند برای هدایت و درمان انسان است، نه برای آنکه به او اجازه دهد به گناه ادامه دهد. بنابراین، شناخت شرایط بهره‌مندی از رحمت الهی و عمل به آنها ضروری است.
رحمت الهی و شرط تقوا
این استاد حوزه با اشاره به آیه ۱۵۶ سوره اعراف، «وَرَحْمَتِی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْءٍ فَسَأَکْتُبُهَا لِلَّذِینَ یَتَّقُونَ»، گفت: رحمت خداوند همه موجودات را دربرمی‌گیرد، اما قرآن کریم برای بهره‌مندی انسان از این رحمت، شرط تقوا را مطرح می‌کند؛ به این معنا که انسان باید از گناهان دوری کند و در برابر فرمان‌های الهی مسئولیت‌پذیر باشد.
وی با بیان اینکه تقوا به معنای خودنگهداری در برابر گناه است، یادآور شد: انسان باتقوا از گناهان کبیره پرهیز می‌کند و گناهان صغیره را نیز به عادت و شیوه زندگی خود تبدیل نمی‌سازد. البته این به معنای معصوم بودن مؤمنان نیست، بلکه مقصود آن است که آنان در برابر خطا بی‌تفاوت نمی‌شوند و بر گناه اصرار نمی‌ورزند.
حجت الاسلام والمسلمین انصاریان تأکید کرد: اگر گناهان بزرگ از جامعه رخت بربندد، امنیت جان، مال، آبرو و حقوق مردم تقویت می‌شود، ازاین‌رو برای اصلاح جامعه تنها وضع قانون کافی نیست، بلکه باید مردم با آگاهی، محبت و دعوت به دینداری، به رعایت حدود الهی ترغیب شوند.
وی به روایتی درباره عالمی سالخورده از بصره اشاره کرد که برای پرسیدن درباره معنای گناهان کبیره به محضر امام صادق(ع) رسید و گفت: این عالم با وجود دانش و تجربه، در فهم بخشی از آیه‌ای از قرآن دچار پرسش شده بود و برای دریافت پاسخ، راه طولانی بصره تا مدینه را طی کرد.
حجت الاسلام والمسلمین انصاریان با بیان اینکه این ماجرا اهمیت مراجعه به اهل‌بیت(ع) برای فهم معارف قرآن را نشان می‌دهد، تصریح کرد: آشنایی با زبان عربی یا برخورداری از دانش به‌تنهایی برای درک همه ظرایف آیات کافی نیست و بهره‌گیری از توضیحات و روایات اهل‌بیت(ع) در فهم صحیح قرآن اهمیت دارد.
وی با اشاره به پرسش آن عالم درباره گناهان کبیره، تصریح کرد: امام صادق(ع) در پاسخ، معیار شناخت گناه کبیره را بیان کردند؛ هر گناهی که خداوند در قرآن برای مرتکب آن وعده عذاب داده باشد، در شمار گناهان کبیره قرار می‌گیرد. در روایات نیز نمونه‌های متعددی از این گناهان معرفی شده است.
شرک و ربا؛ از گناهان دارای وعده عذاب
استاد حوزه، شرک را از گناهان بزرگ دانست و با اشاره به مفهوم آن اظهار کرد: انسان نباید قدرتی مستقل از خداوند برای اداره جهان و سرنوشت خود قائل شود یا در کنار پروردگار، موجودی را هم‌ردیف او قرار دهد. باور به قدرت مستقل برای غیر خدا، با توحید سازگار نیست.
حجت الاسلام والمسلمین انصاریان همچنین ربا را از دیگر گناهان کبیره برشمرد و خاطرنشان کرد: ربا تنها به یک شکل محدود نمی‌شود و می‌تواند در معاملات پولی یا برخی مبادلات جنسی نیز تحقق پیدا کند. در هر مورد باید ماهیت معامله و شرایط شرعی آن بررسی شود؛ زیرا تغییر نام یک معامله، ماهیت و حکم آن را تغییر نمی‌دهد.
وی با اشاره به روایات مربوط به شدت حرمت ربا، افزود: در منابع روایی، درباره پیامدهای سنگین این گناه هشدار داده شده است. ازاین‌رو، افراد باید در معاملات و فعالیت‌های اقتصادی خود دقت کنند و از هرگونه دادوستد ربوی و فریب‌کارانه بپرهیزند.
رحمت خداوند به نیکوکاران نزدیک است
حجت الاسلام والمسلمین انصاریان به آیه «إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِیبٌ مِنَ الْمُحْسِنِینَ» از سوره اعراف اشاره کرد و ادامه داد: قرآن کریم رحمت خداوند را به نیکوکاران نزدیک می‌داند. بنابراین، کسی که خواهان رحمت الهی است، باید در عمل نیز در شمار نیکوکاران قرار گیرد.
وی با اشاره به آیات آغازین وصف متقین در سوره آل‌عمران افزود: انفاق در تنگدستی و توانگری، فروبردن خشم و گذشت از مردم، از ویژگی‌های نیکوکاران است، این صفات نشان می‌دهد که تقوا تنها به انجام عبادت‌های فردی محدود نیست، بلکه در رفتار اجتماعی، نحوه برخورد با دیگران و چگونگی مواجهه با مشکلات نیز آشکار می‌شود.
استاد حوزه درباره انفاق ابراز کرد: روحیه بخشندگی نباید تنها در زمان برخورداری از امکانات وجود داشته باشد؛ انسان باید به اندازه توان خود در کمک به دیگران پیش‌قدم شود. همچنین مؤمن در برابر عوامل خشم، خود را کنترل می‌کند و اجازه نمی‌دهد عصبانیت، او را به رفتار نادرست وادار سازد.
وی با اشاره به سیره امیرالمؤمنین علی(ع) بیان کرد: در روایات، نمونه‌هایی از بُردباری و خویشتن‌داری آن حضرت نقل شده است؛ از جمله اینکه در برابر توهین شخصی، از واکنش تلافی‌جویانه پرهیز کردند و اجازه دادند سخنانشان ادامه یابد. این رفتار، اهمیت کنترل خشم و پرهیز از واکنش‌های شخصی را نشان می‌دهد.
حجت الاسلام والمسلمین انصاریان، عفو و گذشت از مردم را از دیگر ویژگی‌های نیکوکاران دانست و تأکید کرد: گذشت در روابط خانوادگی و اجتماعی می‌تواند زمینه اصلاح اختلاف‌ها را فراهم کند. انسان نباید در هر برخوردی به دنبال انتقام یا پاسخ دادن به توهین باشد، بلکه در بسیاری از موارد، چشم‌پوشی و برخورد محبت‌آمیز می‌تواند نتیجه‌ای سازنده‌تر داشته باشد.
وی با اشاره به آیه «وَاللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ»، گفت: نیکوکاری، کنترل خشم و گذشت از مردم، از زمینه‌های جلب محبت و رحمت الهی است. انسان برای نزدیک شدن به رحمت خداوند باید این صفات را در زندگی خود تقویت کند و از تبدیل اختلاف‌ها و رنجش‌های شخصی به دشمنی و کینه بپرهیزد.
حجت الاسلام والمسلمین انصاریان، ارتباط ایمانی و محبت اهل‌بیت(ع) را از عوامل مهم نجات انسان دانست و با اشاره به آیه مودت یادآور شد: محبت به اهل‌بیت(ع) باید در کنار پیروی از سیره و آموزه‌های آنان قرار گیرد و در رفتار و زندگی انسان نمود پیدا کند.
نظر شما