این نشست، عصر یکشنبه، سوم آبان‌ماه ۱۴۰۵، با عنوان «از ساسانگان تا صفویه؛ کسب قدرت توسط جوامع برادری»، از مجموعه درس‌گفتارهای ایران‌شناسی با موضوع بررسی پیوندهای تاریخی، هنری و فرهنگی ایران؛ از دوره ساسانی تا صفویه، با سخنرانی استاد ابوالعلاء سودآور، پژوهشگر تاریخ هنر و حضور جمعی از اهل علم و پژوهش، در کتابخانه و موزه ملی ملک در پایتخت، اجرا شد.
در نشست حاضر، ابوالعلاء سودآور، تاریخ ایران را به‌عنوان روایتی پیوسته مورد بررسی قرارداد؛ روایتی که در آن نمادها، نقش‌مایه‌ها و آیین‌های دوره‌های مختلف تاریخی، در پیوند با یکدیگر، معنا پیدا می‌کنند.
بر همین اساس، مطالعه آثار و پژوهش‌های این پژوهشگر تاریخ هنر، از جمله کتاب‌های «فر ایزدی»، «پیچیدگی‌ها»، «هنرهای دربار ایران» و «نگارخوانی»، به‌عنوان بخشی از مسیر شناخت این رویکرد پژوهشی، مطرح شد.
همچنین وی در بخش اصلی نشست نخست به بررسی ریشه‌های برخی مفاهیم و نمادهای تاریخی پرداخت. در این بخش، نقش‌برجسته‌های طاق‌بستان، تصاویر مرتبط با خسروپرویز و نمادهای منسوب به اهورامزدا و آناهیتا بررسی شد.
سودآور، اختلاف دیدگاه‌های پژوهشگران درباره هویت برخی شخصیت‌های بازنمایی شده در آثار باستانی و تأثیر نشانه‌های تصویری بر تفسیر این آثار را نیز موردتوجه قرارداد.
تحلیل نمادهای میترایی و مهرابه‌ها، از دیگر محورهای این نشست بود. این پژوهشگر با اشاره به نمونه‌هایی از آثار موجود در موزه‌های ایران و اروپا، شباهت‌ها و پیوندهای احتمالی میان نمادهای ایران باستان و برخی سنت‌های دینی و تصویری در غرب را بررسی کرد.
وی در این چارچوب، موضوع انتقال یا بازتفسیر نمادها در دوره‌های تاریخی مختلف و همچنین محدودیت منابع مکتوب درباره برخی آیین‌های باستانی را مطرح کرد.
سودآور بخش دیگری از نشست را به نقش مجامع و گروه‌های خاص در تحولات اجتماعی و سیاسی ایران اختصاص داد. در این بخش، ارتباط احتمالی سنت‌های کهن با برخی جریان‌های عرفانی و تشکیلات اجتماعی در دوره‌های بعد، از جمله عصر صفویه نیز بررسی شد.
وی همچنین موضوع بازتاب برخی مفاهیم اخلاقی و فکری در سنت‌های ایرانی و جریان‌های غربی، از جمله فراماسونری را در قالب پرسش‌ها و دیدگاه‌های پژوهشی مطرح کرد.
اهداف برگزاری جلسات
سخنران نشست تأکید کرد: این درس‌گفتارها با رویکردی مقدماتی آغاز می‌شود و در جلسات آینده، بررسی منابع تاریخی، آثار هنری و شیوه بازنمایی گذشته ایران در نگارگری و نقاشی‌های دوره صفوی با جزئیات بیشتری ادامه خواهد یافت.
در این نشست، مشارکت مخاطبان در طرح پرسش‌ها، نقد منابع و ارائه پیشنهادهایی درباره انتشار و ویرایش آثار پژوهشی نیز مورد استقبال قرار گرفت.
نشست‌های این مجموعه درس‌گفتارهای ایران‌شناسی، هر دو هفته یک‌بار در کتابخانه و موزه ملی ملک برگزار می‌شود و حاضران در پایان هر نشست نیز فرصتی برای پرسش‌وپاسخ خواهند داشت.
این مجموعه نشست‌ها می‌کوشد با بررسی آثار هنری، نمادهای تاریخی و منابع مکتوب، زمینه‌ای برای شناخت ارتباط میان‌دوره‌های مختلف تاریخ ایران فراهم کند و امکان گفت‌وگو و بررسی انتقادی دیدگاه‌های پژوهشی درباره تداوم یا دگرگونی سنت‌های فرهنگی و هنری ایران را گسترش دهد.
گفتنی است، کتابخانه و موزه ملی ملک در سال ۱۳۱۶ هجری شمسی، توسط حاج حسین آقا ملک وقف حرم مطهر رضوی شده است و در حال حاضر شنبه تا چهارشنبه (به‌جز روزهای تعطیل)، از ساعت ۸:۳۰ تا ۱۶:۱۵، واقع در «تهران، خیابان امام خمینی (ره)، خیابان سی تیر، خیابان یارانی، خیابان ملل متحد (میدان مشق)»، پذیرای اهل فرهنگ و هنر است.
نظر شما