احسان شریفی‌پور، دبیر انجمن سکته مغزی ایران، در آستانه روز جهانی سکته مغزی با اشاره به اهمیت توجه به این بیماری اظهار کرد: سکته مغزی یکی از عوامل اصلی مرگ‌ومیر و ناتوانی در جهان است و میزان بروز آن روندی افزایشی دارد؛ ازاین‌رو، پیشگیری و درمان به‌موقع آن اهمیت بسیاری دارد.
وی با بیان اینکه میانگین سن بروز سکته مغزی در ایران پایین‌تر از میانگین جهانی است، توضیح داد: در حالی که متوسط سن ابتلا در جهان حدود ۷۰ تا ۸۰ سال برآورد می‌شود، این رقم در ایران بین ۶۰ تا ۷۰ سال است. همچنین بر اساس آمارهای موجود، سالانه به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت، ۱۳۵ تا ۱۵۰ مورد جدید سکته مغزی در کشور ثبت می‌شود.
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به شمار بالای مبتلایان افزود: سالانه بیش از ۱۰۰ هزار مورد سکته مغزی در ایران رخ می‌دهد. همچنین برآوردها بر اساس مواجهه با بیماران و آمار مراجعه به مراکز درمانی تهران نشان می‌دهد که روزانه حدود ۲۰۰ نفر در این شهر دچار سکته مغزی می‌شوند. با این حال، اطلاعات دقیقی درباره پراکندگی جغرافیایی موارد ابتلا در سطح شهر تهران در دسترس نیست.
شریفی‌پور با تأکید بر نقش زمان در درمان این بیماری گفت: یکی از مشکلات اساسی بیماران، از دست دادن فرصت طلایی درمان یا دسترسی نداشتن به خدمات استاندارد است. در چنین شرایطی، احتمال مرگ یا بروز ناتوانی افزایش می‌یابد. به گفته وی، تنها حدود پنج درصد از افرادی که دچار سکته مغزی می‌شوند، درمان مؤثر دریافت می‌کنند و بخش عمده بیماران باقی‌مانده با ناتوانی مواجه می‌شوند یا جان خود را از دست می‌دهند.
این متخصص بیماری‌های مغز و اعصاب با اشاره به امکان درمان سکته مغزی در صورت اقدام سریع اظهار کرد: سکته مغزی با وجود خطرات جدی، در صورت مراجعه به‌موقع و دریافت درمان مناسب قابل درمان است. در جریان این بیماری، سلول‌های مغزی به‌سرعت آسیب می‌بینند و در هر دقیقه حدود دو میلیون نورون از بین می‌رود؛ آسیبی که می‌تواند برگشت‌ناپذیر باشد.
وی ادامه داد: تماس فوری با اورژانس و انتقال بیمار به مراکز درمانی مجهز، از مهم‌ترین اقدامات برای افزایش شانس بهبودی است. در این مراکز، درمان دارویی برای حل کردن لخته خون یا روش‌های مداخله‌ای مانند خارج کردن لخته از عروق مغزی می‌تواند انجام شود. در صورت اجرای سریع و صحیح این اقدامات، بیش از ۵۰ درصد بیماران امکان نجات و بهبود خواهند داشت.
دبیر انجمن سکته مغزی ایران با بیان اینکه سرعت و دقت در تمام مراحل درمان ضروری است، گفت: از زمان شروع علائم تا انتقال بیمار به بیمارستان و انجام اقدامات درمانی، هر دقیقه اهمیت دارد. فراهم بودن امکانات مناسب، تشخیص سریع و اجرای دقیق فرایندهای درمانی می‌تواند در کاهش مرگ‌ومیر و ناتوانی ناشی از سکته مغزی نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.
شریفی‌پور درباره راه‌های پیشگیری از سکته مغزی نیز توضیح داد: عوامل خطر این بیماری به دو گروه قابل اصلاح و غیرقابل اصلاح تقسیم می‌شوند. افزایش سن، جنسیت و سابقه خانوادگی از جمله عوامل غیرقابل اصلاح هستند. احتمال بروز سکته مغزی پس از ۵۰ سالگی با افزایش هر دهه از عمر، حدود دو برابر می‌شود و مردان نیز بیشتر در معرض خطر قرار دارند. همچنین سابقه خانوادگی می‌تواند احتمال ابتلا را افزایش دهد.
وی افزود: در مقابل، کنترل فشار خون، مدیریت مناسب دیابت، کاهش وزن، افزایش فعالیت بدنی، مقابله با کم‌تحرکی و کنترل بیماری‌های قلبی‌عروقی و اختلالات خونی از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند خطر بروز سکته مغزی را کاهش دهند. توجه به آپنه انسدادی خواب نیز ضروری است؛ چراکه این اختلال از عوامل خطر شناخته‌شده سکته مغزی محسوب می‌شود.
این فوق‌تخصص سکته مغزی با اشاره به اهمیت شناخت نشانه‌های بیماری گفت: علائم سکته مغزی را می‌توان با الگوی «BEFAST» به خاطر سپرد. این عبارت به اختلال ناگهانی در تعادل، مشکلات بینایی، افتادگی یا ضعف صورت، ضعف بازو یا اندام و اختلال در گفتار اشاره دارد. حرف پایانی این الگو نیز بر اهمیت زمان تأکید می‌کند؛ به این معنا که در صورت مشاهده علائم باید بدون تأخیر با شماره ۱۱۵ تماس گرفت.
وی تأکید کرد: آگاهی عمومی درباره نشانه‌های سکته مغزی و اقدام فوری هنگام مشاهده آنها می‌تواند جان بیماران را نجات دهد. گاهی بیمار به دلیل اختلال گفتاری یا فلج اندام‌ها قادر نیست وضعیت خود را به اطرافیان اطلاع دهد؛ بنابراین، شناخت علائم از سوی خانواده و افراد حاضر در محل و تماس سریع با اورژانس اهمیت زیادی دارد.
شریفی‌پور درباره تفاوت الگوی سکته مغزی در کشورهای مختلف نیز اظهار کرد: ویژگی‌های ژنتیکی و نژادی و همچنین سبک زندگی جوامع در نوع و میزان بروز این بیماری نقش دارند. برای نمونه، سکته‌های مغزی ناشی از خونریزی در برخی کشورهای جنوب شرق آسیا بیشتر مشاهده می‌شوند، در حالی که در برخی مناطق دیگر، سکته‌های ناشی از انسداد عروق یا لخته‌های منشأگرفته از قلب سهم بیشتری دارند.
دبیر انجمن سکته مغزی ایران با تأکید بر ضرورت تدوین برنامه‌ای ملی برای مقابله با این بیماری گفت: سالانه بیش از ۱۰۰ هزار نفر در کشور دچار سکته مغزی می‌شوند و مدیریت این حجم از بیماران، به همکاری و برنامه‌ریزی گسترده نیاز دارد. یک بیمارستان یا حتی یک شهر به‌تنهایی نمی‌تواند تمام نیازهای این حوزه را برطرف کند و مشارکت قانون‌گذاران، شهرداری‌ها و سایر دستگاه‌های مرتبط برای ایجاد زیرساخت‌های لازم ضروری است.
وی یکی از راهکارهای قابل استفاده در این زمینه را توسعه واحدهای سیار سکته مغزی دانست و افزود: این واحدها، آمبولانس‌های مجهزی هستند که می‌توانند امکاناتی مانند سی‌تی‌اسکن و آزمایشگاه‌های کوچک را در محل ارائه دهند و اقدامات اولیه تخصصی را پیش از انتقال بیمار یا در مراحل ابتدایی درمان انجام دهند. توسعه چنین ظرفیت‌هایی می‌تواند به تسریع فرایند تشخیص و درمان کمک کند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی همچنین بر ضرورت افزایش امکانات درمانی و استفاده بهتر از ظرفیت‌های موجود تأکید کرد و گفت: گسترش واحدهای آنژیوگرافی و فراهم کردن تجهیزات مورد نیاز در بیمارستان‌ها می‌تواند نقش مؤثری در درمان بیماران داشته باشد. در کنار توسعه امکانات، باید از ظرفیت‌های فعلی نیز به شکل مطلوب استفاده کرد.
شریفی‌پور در پایان با تأکید بر اینکه سکته مغزی مانند سکته قلبی یک وضعیت اورژانسی است، خاطرنشان کرد: بیش از ۱۰۰ هزار نفر در سال در ایران دچار این بیماری می‌شوند، در حالی که با کنترل عوامل خطر می‌توان از بسیاری از موارد آن پیشگیری کرد و با تشخیص و درمان سریع، احتمال نجات بیماران را افزایش داد. مقابله مؤثر با سکته مغزی مستلزم تدوین برنامه‌ای ملی، تأمین منابع و امکانات مورد نیاز و افزایش آگاهی عمومی است.
نظر شما