اسماعیل خوئی، کارگردان نمایش «سفید برفی و هفت کوتوله» که این روزها در تالار محراب روی صحنه است، درباره شکل‌گیری این اثر گفت: این نمایش برداشتی نمایشی از یکی از داستان‌های شناخته‌شده ادبیات کودک است که مخاطبان را به دنیایی از خیال، ماجراجویی و شخصیت‌های متنوع می‌برد. داستان سفید برفی در مسیر زندگی خود با چالش‌هایی همچون حسادت، فریب و خطر مواجه می‌شود و در همراهی با هفت کوتوله، مفاهیمی مانند دوستی، همدلی و همکاری را تجربه می‌کند.
وی افزود: در این اثر تلاش کرده‌ام داستان را فراتر از تقابل همیشگی خیر و شر روایت کنم و از بستر آن برای پرداختن به موضوعاتی مانند مهربانی، پذیرش تفاوت‌ها، کار گروهی و اهمیت انتخاب‌های انسانی استفاده کنم. با این حال، هدفم انتقال مستقیم این مفاهیم به کودکان نبوده، بلکه سعی کرده‌ام آن‌ها در جریان اتفاقات داستان و رفتار شخصیت‌ها برای مخاطب قابل درک باشند.
این کارگردان با اشاره به شیوه اجرایی نمایش اظهار کرد: در طراحی و کارگردانی اثر تلاش کردم فضایی پرتحرک، خیال‌انگیز و تعاملی ایجاد کنم تا کودکان و نوجوانان صرفاً تماشاگر اتفاقات نباشند و بتوانند از نظر عاطفی با شخصیت‌ها ارتباط برقرار کنند و خود را بخشی از دنیای داستان بدانند.
خوئی با بیان اینکه عناصر بصری و شنیداری در تئاتر کودک نقش مهمی دارند، ادامه داد: ریتم، حرکات بازیگران، موسیقی، صدا و میزانسن از جمله عواملی هستند که در این نمایش به آن‌ها توجه ویژه‌ای شده است؛ چراکه کودکان بیش از آنکه تنها از طریق گفت‌وگو با اثر ارتباط برقرار کنند، با تصویر، حرکت، صدا و تجربه‌های حسی وارد فضای نمایش می‌شوند. در عین حال، تلاش کردم از ارائه تصویری بیش از حد ساده‌انگارانه از دنیای کودک فاصله بگیرم و اثری خلق کنم که علاوه بر سرگرم‌کنندگی، محتوایی قابل تأمل نیز داشته باشد.
وی هدف از اجرای این نمایش را ترکیب شادی، رمز و راز و تخیل دانست و گفت: امیدوارم مخاطبان پس از پایان اجرا، فراتر از تماشای یک داستان آشنا، تجربه‌ای متفاوت با خود به همراه ببرند. تئاتر کودک باید از نظر فرم و کیفیت اجرا جدی گرفته شود و نباید به دلیل سن پایین مخاطبان، استانداردهای هنری آن نادیده گرفته شود.
کارگردان «سفید برفی و هفت کوتوله» همچنین درباره ضرورت تغییر نگاه به تئاتر کودک و نوجوان بیان کرد: نخستین گام برای تحول در این حوزه، توجه جدی‌تر به توانایی‌های مخاطب کودک و نوجوان است. کودکان تماشاگرانی ساده نیستند که صرفاً با دیدن رنگ‌ها و شخصیت‌های آشنا جذب یک نمایش شوند، بلکه از قدرت درک، تخیل، پرسشگری و دریافت‌های عاطفی برخوردارند و باید این ویژگی‌ها در تولید آثار نمایشی مورد توجه قرار گیرد.
خوئی با تأکید بر لزوم حفظ تعادل میان جنبه‌های آموزشی و هنری تئاتر کودک تصریح کرد: نمایش کودک نباید به کلاس درس یا مجموعه‌ای از پیام‌های اخلاقی و نصیحت‌های مستقیم تبدیل شود. هنر می‌تواند بدون آنکه مخاطب را به دریافت یک پیام مشخص مجبور کند، فرصت تجربه، کشف و تفکر را در اختیار او قرار دهد. در کنار این موضوع، کیفیت متن، بازیگری، کارگردانی، طراحی صحنه و موسیقی نیز باید با دقت بیشتری دنبال شود.
وی با اشاره به تفاوت نیازهای گروه‌های سنی مختلف افزود: موضوعات و دغدغه‌های کودکان خردسال با نوجوانان یکسان نیست و این تفاوت باید در انتخاب سوژه، شیوه روایت و طراحی اجرایی آثار لحاظ شود. همچنین برای ایجاد ارتباط مستمر میان خانواده‌ها و تئاتر، لازم است مدارس و مراکز فرهنگی نیز نقش فعال‌تری در معرفی و دسترسی کودکان به نمایش داشته باشند؛ چراکه تأثیرگذاری تئاتر کودک زمانی بیشتر خواهد شد که تماشای آن به تجربه‌ای مقطعی و اتفاقی محدود نباشد.
این کارگردان در بخش دیگری از سخنان خود به مشکلات اقتصادی تولید آثار نمایشی برای کودکان و نوجوانان پرداخت و گفت: تولید تئاتر در این حوزه با دشواری‌های مالی متعددی همراه است. هزینه‌های مربوط به سالن، طراحی دکور، لباس، موسیقی، تبلیغات و دستمزد عوامل اجرایی، در کنار محدودیت قدرت خرید خانواده‌ها، تأمین هزینه‌ها و بازگشت سرمایه را برای گروه‌های نمایشی دشوار کرده است؛ به‌ویژه گروه‌هایی که به‌صورت مستقل فعالیت می‌کنند و از حمایت مالی برخوردار نیستند.
خوئی همکاری با مدارس، مهدکودک‌ها و مراکز فرهنگی را یکی از راهکارهای گسترش مخاطبان و کمک به استمرار فعالیت گروه‌های نمایشی دانست و اظهار کرد: مخاطب تئاتر کودک تنها خود کودکان نیستند، بلکه خانواده‌ها و مجموعه‌های آموزشی و فرهنگی نیز می‌توانند در جذب مخاطب و تداوم اجراها نقش مؤثری داشته باشند. اجرای گروهی برای مدارس، همکاری با نهادهای فرهنگی و برنامه‌ریزی برای اجرای مستمر می‌تواند به بهبود شرایط اقتصادی این آثار کمک کند.
وی با اشاره به تجربه تولید نمایش «سفید برفی و هفت کوتوله» ادامه داد: برای من مسئله تنها فروش بلیت نیست، بلکه تولید اثری باکیفیت، آشنا کردن مخاطبان جدید با تئاتر و فراهم کردن شرایط ادامه فعالیت گروه اهمیت دارد. البته نمی‌توان مسائل اقتصادی را نادیده گرفت؛ زیرا بدون تأمین هزینه‌های تولید، ادامه فعالیت هنری نیز با مشکل مواجه می‌شود. به همین دلیل، تئاتر کودک باید به‌عنوان بخشی از فعالیت فرهنگی جامعه مورد توجه قرار گیرد و حمایت سالن‌های نمایشی، مدارس، شهرداری‌ها و نهادهای فرهنگی از این حوزه افزایش یابد.
کارگردان این نمایش درباره بازخورد مخاطبان نیز گفت: مشاهده واکنش کودکان در طول اجرا یکی از بخش‌های مهم تجربه من از اجرای این اثر است. همراهی آن‌ها با شخصیت‌ها، واکنش به اتفاقات داستان و خنده در لحظات طنز و هیجان‌انگیز نشان می‌دهد که تا چه اندازه با فضای نمایش ارتباط برقرار کرده‌اند.
خوئی تأکید کرد: ارتباط مخاطب با تئاتر کودک را نمی‌توان تنها با سکوت سالن یا میزان تشویق در پایان اجرا ارزیابی کرد. مشارکت عاطفی کودکان، توجه آن‌ها به اتفاقات صحنه و حتی گفت‌وگوهایی که پس از نمایش درباره داستان و شخصیت‌ها شکل می‌گیرد، اهمیت زیادی دارد. هدف ما این بوده است که کودکان در کنار لذت بردن از یک قصه آشنا، مفاهیمی مانند دوستی، مهربانی، همکاری و قدرت تخیل را نیز تجربه کنند. اگر مخاطب پس از خروج از سالن همچنان به شخصیت‌ها و اتفاقات نمایش فکر کند و درباره آن‌ها با خانواده خود گفت‌وگو کند، می‌توان این موضوع را بخشی از دستاورد اثر دانست.
نمایش «سفید برفی و هفت کوتوله» به نویسندگی و کارگردانی اسماعیل خوئی از ۳۰ مهرماه در سالن جعفر والی تالار محراب به روی صحنه رفته است.
در این نمایش صادق صادقا، نگار فتورچی شرق، فرح (معصومه) سپاس مقدم، سمیرا محمدی درگاه، هنگامه معلم، دنیا فرخنده‌کیش، مینا رفیعی‌راد، زینب همتی، بهار مجیدی، سحر علیزاده و مهرشاد مرادی به ایفای نقش می‌پردازند.
نظر شما