تظاهر به پشیمانی از گناه و واداشتن خود به عبادت برای جلب نگاه مردم، دو جلوه پنهان ریا هستند. انسان ممکن است به‌جای توجه به محضر خداوند، در پی کسب جایگاه نزد دیگران باشد و در همین مسیر، خود را فریب دهد. در همین رابطه حجت الاسلام والمسلمین محمدهادی فلاح خورشیدی، کارشناس حوزه اخلاق، بیانی دارد که تقدیم شما فرهیختگان می شود.
ریا و تظاهر در عبادت، گاهی در ترک گناه و گاهی در انجام عبادت، به‌جا آوردن واجبات و سایر امور عبادی نمود پیدا می‌کند.
چه‌بسا انسان در عبادت کوتاهی کرده باشد، اما در برابر مردم اظهار پشیمانی کند و واقعاً نیز بخواهد بازگردد و ندامت خود را ابراز کند؛ اما با همین تظاهر به پشیمانی، خود را فریب دهد. در واقع، این یک دام است.
امام معصوم (علیه‌السلام) به انسان هشدار می‌دهد که مراقب باشد؛ پشیمانی لازم است و انسان باید حقیقتاً از گناه خود پشیمان شود، اما نباید فریب تظاهر به پشیمانی را بخورد. چه‌بسا انسان در برابر مردم، با تظاهر به پشیمانی از گناه و کوتاهی در عبادت، در حقیقت خود را فریب دهد.
«وَ رُبَّمَا عَقَمَتْ نَفْسٌ عَلَی الْعِبَادَةِ مُتَکَلِّفَةً»
چه‌بسا انسان با زحمت و تکلف، خود را به عبادت وادار کند تا مردم او را اهل عبادت بدانند. این مسئله هم در مورد نخست، یعنی تظاهر به پشیمانی از گناه، و هم در مورد دوازدهم، یعنی تظاهر به عبادت، قابل مشاهده است.
آنچه خدای متعال از ما می‌خواهد، اخلاص است. آقا امام صادق (سلام‌الله‌علیه) می‌فرمایند: «وَاللهُ یُرِیدُ الْإِخْلَاصَ».
شما فریب ریا را خورده‌اید؛ فریب تظاهر را خورده‌اید و فریب این را خورده‌اید که بتوانید در چشم مردم، برای خود جایگاهی دست‌وپا کنید. بنابراین، مورد یازدهم، تظاهر به پشیمانی از گناه، و مورد دوازدهم، تظاهر به عبادت است که هر دوی آن‌ها از مصادیق ریا هستند؛ البته با این تفکیکی که خدمتتان عرض کردم و با استفاده از روایت، به آن اشاره شد.
تنها چشمی که هستی، بصیرت ذاتی و بینایی حقیقی دارد، چشم خداست. اگر کسی نگاه و نظر خود را به این چشم و محضر خداوند معطوف نکند، شایسته آن می‌شود که به چشم‌هایی واگذار شود که بینایی و بصیرت ذاتی ندارند. تاوان چنین غفلتی این است که انسان از چشم خدا بیفتد و حق اوست که به تعداد چشم‌های خلایق، به نگاه آنان واگذار شود.
نظر شما