دکتر صانعی طاهری با اشاره به اینکه انجمن رادیولوژی از قدیمی‌ترین انجمن‌های علمی و پزشکی تحت پوشش وزارت بهداشت است، اظهار کرد: «جامعه رادیولوژی ایران در ۲۲ دانشگاه علوم‌پزشکی کشور به تربیت رزیدنت می‌پردازد. ظرفیت این رشته ۳۰۰ نفر بود که با مصوبه مجلس شورای اسلامی به ۳۵۰ نفر در سال جاری افزایش یافته و قرار است طی دو سال آینده ۱۲ درصد دیگر افزایش یابد.»
وی با تأکید بر لزوم هماهنگی میان توسعه رشته و زیرساخت‌ها هشدار داد: «آیا بازار کار آینده پذیرای این تعداد متخصص خواهد بود؟ نباید سرمایه‌های علمی و جوان کشور را بدون فراهم کردن زیرساخت‌های آموزشی و برنامه اشتغال دچار چالش کنیم.»
به گفته او، هم‌اکنون حدود ۵ هزار رادیولوژیست در کشور فعال‌اند که سهم زنان حدود ۵۰ درصد است و حضور بانوان در هیئت‌های علمی و کرسی‌های استادی چشمگیرتر است. هفت رشته فلوشیپ رادیولوژی، از جمله رادیولوژی مداخله‌ای که نقش حیاتی در درمان و تشخیص سرطان دارد و فلوشیپ رادیولوژی زنان، در هفت دانشگاه کشور تدریس می‌شود.
رئیس انجمن رادیولوژی با اشاره به محبوبیت این رشته در آزمون‌های دستیاری گفت که رادیولوژی همواره جزو نخستین انتخاب‌های رتبه‌های برتر بوده و حفظ این رغبت نیازمند حمایت و ایجاد انگیزه است. او همچنین از برگزاری چهل‌ویکمین کنگره سالانه انجمن رادیولوژی از ۱۲ تا ۱۵ آبان‌ماه در ۱۰ سالن با سخنرانی‌های همزمان و همراه با نمایشگاه تجهیزات پزشکی خبر داد و آن را از نظر کیفیت برگزاری و سطح علمی، نه‌تنها جزو برترین کنگره‌های کشور بلکه در تراز کشورهای پیشرفته توصیف کرد.
تجهیزات؛ وابستگی به ارز و تعارض تعرفه‌ها
رئیس انجمن رادیولوژی با بیان اینکه تأمین و نگهداری تجهیزات به ارز وابسته است، گفت: «تغییرات نرخ ارز برای بخش دولتی و خصوصی مشکل‌آفرین شده است. قیمت یک دستگاه MRI حدود پنج میلیارد تومان بود، اما اکنون قیمت یک قطعه آن به ۱۰ میلیارد تومان رسیده است.» او با اشاره به تعارضات بین‌رشته‌ای توضیح داد که دسترسی به سونوگرافی بیش از رادیولوژی است و تعداد دستگاه‌های رادیولوژی کم است.
صانعی تصریح کرد: «بیمارستان‌های دولتی با تعرفه‌های پایین امکان خرید تجهیزات ارزی را ندارند. وقتی تعرفه متناسب با قیمت واقعی تجهیزات نباشد، سرمایه‌گذاری برای نوسازی و نوآوری از بین می‌رود.»
او بر ضرورت توزیع عادلانه تجهیزات تأکید کرد و گفت برخی مراکز دانشگاهی و آموزشی از نظر تجهیزات پیشرفته وضعیت نامناسب‌تری نسبت به شهرهای مرزی دارند: « در ۱۰ سال اخیر توزیع تجهیزات در مناطق محروم بیشتر از مناطق برخوردار بود. باید سطح‌بندی و اولویت‌بندی مشخصی برای توزیع انجام شود؛ مراکز دانشگاهی که مسئولیت خدمات تخصصی و آموزشی دارند باید متناسب با مأموریت خود تجهیزات مناسب‌تری دریافت کنند. دستگاه باید جایی مستقر شود که هم بیمار و هم پزشک متخصص حضور داشته باشند و مردم خدمات باکیفیت دریافت کنند. این بخشی از عدالت اجتماعی در حوزه سلامت است.»
او همچنین بر ضرورت ایجاد یک سیستم یکپارچه از اساتید دانشگاهی برای گزارش‌دهی، تفسیر تصاویر و ارائه مشاوره‌های تخصصی و نظر دوم تأکید کرد؛ سیستمی که به گفته او در حال حاضر به شکل مطلوب وجود ندارد.
دکتر صلواتی‌پور نیز با اشاره به آمار تجهیزات گفت: «۵۶۰ دستگاه سی‌تی اسکن (۶.۵ به ازای هر میلیون نفر) و ۲۰۶ دستگاه MRI (۲.۴ به ازای هر میلیون نفر) در مراکز وزارت بهداشت داریم. اگرچه آمار دقیقی از مراکز خصوصی نداریم، آمار کلی نشان می‌دهد حدود ۱۱ دستگاه در بخش خصوصی و دولتی به ازای هر میلیون نفر داریم؛ این میزان در اتحادیه اروپا و آمریکای شمالی به ترتیب ۲۶ و ۴۶ دستگاه است.»
او افزود: «هنگام ورود به وزارت بهداشت می‌توانستیم با بودجه موجود ۱۰۰ دستگاه خریداری کنیم، اما اکنون این عدد به زیر ۱۰ رسیده است. سیاست ما از نوسازی به حفظ دستگاه‌های فعلی تغییر کرده است.»
او با اشاره به صف انتظار MRI گفت که در کشورهای پیشرفته این صف چندین ماه است اما در ایران فاصله زمانی بسیار کوتاه است.
صلواتی‌پور با اشاره به گذار از رادیولوژی تشخیصی به رادیولوژی مداخله‌ای افزود: «رادیولوژی به درمان وارد شده و می‌تواند عوارض بیماری را کاهش دهد.»
او تأکید کرد که تجهیزات به‌روز بدون نیروی انسانی ماهر نتیجه مثبتی نخواهد داشت.
مطالبات بیمه‌ای و خروج دستگاه‌ها از چرخه خدمت
صانعی با اشاره به تأخیر حدود ۱۰ ماهه پرداخت مطالبات بیمه‌ای گفت: «تجهیزات تصویربرداری برخی بیمارستان‌های دولتی به دلیل نبود منابع مالی از چرخه خدمت خارج شده‌اند. هنگامی که یک دستگاه خراب می‌شود، مرکز برای تعمیر یا جایگزینی آن به نقدینگی نیاز دارد. بیمارستان شهدای تجریش برای تعمیر یک دستگاه با محدودیت مالی مواجه بود.»
او توضیح داد که حدود ۷۰ درصد هزینه خدمات از طریق بیمه‌ها پوشش داده می‌شود، در حالی که مراکز خدمت را نقدی ارائه می‌دهند و هزینه آن را حدود ۱۰ ماه بعد دریافت می‌کنند؛ اقدامی که به گفته وی نوعی یارانه از سوی مراکز تصویربرداری به مردم است.
صلواتی‌پور نیز تأیید کرد: «تأمین تیوپ برخی دستگاه‌ها نیازمند نقدینگی است و شاید با توجه به حجم خدمات، باید دوبار در سال تعویض شود؛ مشکلات نقدینگی سبب خروج برخی دستگاه‌های دولتی از چرخه خدمت شده است. اگرچه آمار دقیقی از تعطیلی مراکز به دلیل مطالبات بیمه‌ای نداریم، اما موضوعی محتمل است. بیمارستان‌های دولتی پناهگاه مردم کم‌برخوردارند، اما با قیمت‌های فعلی ارز و دستگاه‌هایی که به بیش از ۳۰۰ میلیارد تومان می‌رسد، امکان جایگزینی وجود ندارد.»
او با اشاره به سیاست پیشین وزارت بهداشت برای استفاده از دستگاه‌های پشتیبان در بیمارستان‌های ارجاعی گفت: «امروز دغدغه اصلی حفظ دستگاه‌های فعلی است.»
وی با تأکید بر اینکه هزینه‌ها دلاری پرداخت می‌شود اما تعرفه‌ها ریالی دریافت می‌شود، گفت: «این عدم تطابق سبب می‌شود مراکز نتوانند به فعالیت خود ادامه دهند. مردم با مشکلات اقتصادی زیادی مواجه‌اند و وزارت بهداشت با یارانه و حمایت از خدمات درمانی حداقل‌ها را فراهم کرده، اما نمی‌توان با تعرفه‌ای که متناسب با قیمت واقعی دستگاه نیست، انتظار داشت دستگاه در مدت معقول هزینه خود را جبران کند.»
غربالگری؛ حلقه مغفول نظام سلامت
صلواتی‌پور با انتقاد از مغفول ماندن غربالگری در نظام سلامت گفت: «رادیولوژی می‌تواند پیش از بروز بیماری به تشخیص کمک کند؛ مثلاً در سرطان پستان، هنگامی که خود بیمار متوجه بیماری می‌شود هزینه‌های زیادی تحمیل می‌شود، اما با تشخیص پیش از بروز، این هزینه‌ها به شدت کاهش می‌یابد.»
صانعی نیز با اشاره به اینکه تشخیص زودهنگام سرطان پستان می‌تواند به درمان و بهبودی کامل منجر شود، افزود: «نباید اجازه دهیم مادر خانواده که محور و تکیه‌گاه اصلی خانواده است، به دلیل نبود امکانات مناسب و تأخیر در تشخیص آسیب ببیند. تحقق این هدف به هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف نیاز دارد؛ موضوعی که متأسفانه در بسیاری از حوزه‌ها با مشکل مواجه است و نهادها به‌صورت موازی فعالیت می‌کنند، بدون آنکه تحت یک برنامه واحد و هدفمند قرار داشته باشند.»
او انتقاد کرد که خیرین معمولاً در حوزه درمان سرطان و ساخت مراکز پرتودرمانی و شیمی‌درمانی سرمایه‌گذاری می‌کنند که ارزشمند است، اما کمتر در حوزه پیشگیری سرمایه‌گذاری می‌شود: «اگر در پیشگیری و آموزش استفاده از هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری شود، می‌توان با تعداد کمتری از موارد جدید سرطان در سال‌های آینده مواجه شد.»
هوش مصنوعی؛ گسستگی دانشگاه و صنعت
رئیس انجمن رادیولوژی با اشاره به اهمیت هوش مصنوعی گفت: «همه اهمیت هوش مصنوعی در توسعه کشورها را درک می‌کنند، اما با گسستگی میان دانشگاه و صنعت مواجه هستیم. باید پیوند مؤثرتری میان رشته‌های پزشکی و مهندسی ایجاد شود؛ این ارتباط می‌تواند به اشتغال هر دو گروه، به‌ویژه فارغ‌التحصیلان مهندسی، کمک کند. ما نیازهای مشخصی در حوزه سلامت داریم و متخصصان مهندسی می‌توانند راهکار ارائه دهند و محصول تولید کنند. محصولی که وارد بازار می‌شود باید نیاز واقعی رادیولوژیست را برطرف کند؛ در غیر این صورت، تولید مقاله به‌تنهایی فایده‌ای ندارد و منابع هدر می‌رود.»
او خواستار تعیین نهاد متولی در وزارت بهداشت، معاونت علمی و فناوری یا نهاد ریاست‌جمهوری برای راهبری این حوزه شد و گفت: «نخستین قدم این متولی باید آموزش باشد؛ چراکه حتی در برنامه آموزشی رشته‌های تخصصی، آموزش‌های لازم در زمینه هوش مصنوعی وجود ندارد و ممکن است بسیاری از پزشکان با ابزارهای ساده این حوزه آشنا نباشند.»
او با اشاره به ظرفیت داده‌های پزشکی کشور تأکید کرد که این مجموعه‌ها باید به‌درستی جمع‌آوری، دسته‌بندی و ساماندهی شوند. صلواتی‌پور نیز هوش مصنوعی را «دستیار» پزشک توصیف کرد که می‌تواند سرعت تشخیص را افزایش دهد.
هشدار درباره فعالیت غیرمتخصصان در سونوگرافی
صانعی با هشدار درباره فعالیت افراد غیرمتخصص در سونوگرافی و تحمیل هزینه اضافی به بیماران گفت: «همان‌طور که معاون درمان وزارت بهداشت و رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی در کنگره تأکید کردند، نمی‌توان با یک دوره آموزشی چندروزه یا یکی‌دوماهه مجوز ورود به کارهای تخصصی و اخذ تعرفه گرفت. تربیت یک متخصص رادیولوژی چهار سال زمان می‌برد تا بتواند برای بیمار تصمیم‌گیری دقیق بالینی انجام دهد.»
او با اشاره به رأی تفسیری دیوان عدالت اداری در سال ۱۳۹۸ که اخذ تعرفه توسط سایر رشته‌ها در حیطه سونوگرافی را صراحتاً ممنوع اعلام کرده، افزود: «متأسفانه این مصوبه به‌طور کامل اجرا نمی‌شود. ورود دستگاه‌های سونوگرافی دستی دسترسی را آسان کرده و استفاده پزشک از این ابزار برای تصمیم‌گیری بالینی کمک‌کننده است، اما اخذ تعرفه و شارژ بیمار توسط افراد غیررادیولوژیست غیرقانونی است. بسیاری از بیماران ناآگاهانه مبالغی پرداخت می‌کنند و گزارشی ناقص دریافت می‌کنند که حتی مورد تأیید جراح یا پزشک معالج قرار نمی‌گیرد و مجبور می‌شوند دوباره با پرداخت هزینه به رادیولوژیست مراجعه کنند.» ا
و خواستار تشدید نظارت وزارت بهداشت و مشخص شدن مرزهای تخصصی شد تا ضمن صیانت از سلامت مردم، از تحمیل هزینه‌های سنگین و دوباره‌کاری به بیماران جلوگیری شود.
او درباره اختلاف‌نظرهای پزشکی در فرآیند درمان نیز گفت: «اختلاف‌نظر میان پزشکان در حوزه‌های مختلف وجود دارد؛ ممکن است دو جراح مغز و اعصاب درباره بیماری با دیسک کمر نظرات متفاوتی داشته باشند یا در حوزه قلب، پزشک دوم درباره دارو یا روش درمانی نظر متفاوتی بدهد. این اختلاف‌نظرها در حوزه تصویربرداری نیز ممکن است رخ دهد.»
نظر شما