خداوند تبارک و تعالی این موجود را از حرارت و گرمای آتش خلق کرده است. طبق فرموده قرآن کریم»:
و خلق الجان من مارج من نار؛ و جن را از تشعشعی از آتش خلق کرد.»  در قرآن کریم آمده است که «جانّ» (جن) از آتش آفریده شده است و شیطان نیز که از جن است اعتراف می کند که از آتش آفریده شده است. «والجان خلقناه من قبل من نار السموم» جان را پیش از آتش زهرآگین آفریدیم. «و خلق الجان من مارجٍ من نار» و جن را آمیخته ای از آتش آفرید. کلمه ی مرج به معنی خلط است به نظر می آید که مراد، شعله آمیخته با دود باشد.

آیات فوق دلالت می کند بر این که «جانّ» از آتش آفریده شده و نیز خلقتش قبل از انسان بوده است.

جن از عنصر آتش آفریده شده است و به اشکال مختلف در می آید حتی به صورت سگ، خوک. ولی به صورت مَلِک و فرشته و پیامبر در نمی آید. قابل ذکر است که مرحوم علامه طباطبایی (ره) در تفسیر المیزان در سوره اعراف ضمن بحث از خلقت شیطان بیان فرمودند که آن مواردی را که اهل علم بر آن اجماع کرده اند مانند آن که ابلیس و ذریّه او از جنّ هستند و این که جنّیان اجسام لطیفی هستند ار هوا که به اشکال مختلفی در می آیند حتی به صورت سگ و خوک و این که ملائکه اجسام لطیفی هستند که به اشکال مختلفی در می آیند غیر از سگ و خوک و مثل آن که می خواهند بگویند که آن ها در جوهره و ذات خود تغییر می یابند. بر این گفتارها دلیلی از عقل یا نقل ثابت نرسیده است.

جن از آتش آفریده شده است هم چنان که انسان به تدریج از خاک آفریده شده است. «و لقد خلقنا الانسان من صلصال من حمأ مسنون و الجان خلقناه من قبل من نار السموم» یعنی انسان را از گِل خشک، از گِل سیاه و بدبو و تغییرپذیر آفریدیم و جنیان را پیش تر از آتش نافذ آفریدیم. «صلصال» به معنی گِل خشک شده، «حمأ» به معنی گِل سیاه بدبو، «مسنون» به معنی تغییرپذیر است.

«جن» چه شباهتی به انسان دارد؟

«جن» نیز مانند انسان مکلّف است. موجودی است انتخابگر و مختار، بر سر دو راهی قرار می گیرد و باید یکی را انتخاب کند. اگر حق را پذیرفت به پاداش نیک می رسد و اگر باطل را، به عذاب مبتلا می گردد. «و ما خلقت الجن و الانس الّا لیعبدون» ما جن و انس را نیافریدیم مگر آن که خدا را عبادت کنند. این آیه دلالت دارد بر این که جن و انس در تکلیف به عبادت شریک هستند.

در تفسیر مجمع البیان آمده است که برای جن و پری ثواب و همسرانی از حور است پس حورهای انسی برای آدمیان و حورهای جنّی برای جنّیان. حوران بهشتی آنانند که خدا به مؤمنین آدمیان می بخشد از حوریه هایی که قبلاً انسانی با آن آمیزش نکرده و دست بر آن ها نزده است می بخشد و به مؤمنین جنیان از حوریه هایی که هیچ جنّی قبلاً با آن ها تماس نگرفته است می بخشد.

نبی مکرم اسلام (ص) فرموده اند که: خداوند جن را سه قسم آفریده است یک قسم مارها و عقرب ها و حشراتند و قسم دیگر مانند باد در هوا روانند و قسم دیگر حساب و عقاب دارند و آدمیان را سه قسم آفریده است یک قسم مانند چهارپایانند و قسم دیگر تن هایشان مانند آدمیان ولی جان هایشان مانند جان های شیاطین است و قسم دیگر روزی که سایه ای جز سایه خدا نیست در سایه او هستند.

گناهکاران و کفار جن هم چون انسان ها اهل جهنم اند و در عذاب خواهند بود «و لقد ذرءنا لجهنم کثیراً من الجن و الانس لهم قلوب لا یفقهون بها و لهم اعین لا یبصرون بها و لهم اذان لا یسمعون بها» یعنی بسیاری از جن و انس را برای جهنم آفریده ایم زیرا که دل هایی دارند که با آن نمی فهمند و چشم هایی دارند که نمی بینند  گوش هایی دارند که نمی شنوند و در آیه دیگر فرمود: «و تمت کلمة ربک لاملاَن جهنم من الجنّة و الناس اجمعین» «و لکن حق القول منی لاملاَن جهنم من الجنة و الناس اجمعین»

جن هم چون انسان می میرد و از بین می رود و گروهی جای گروه دیگر را می گیرند «و حق علیهم القول فی امم قد خلت من قبلهم من الجن و الانس» یعنی آنان کسانی هستند که گفتار خدا در ضمن امت های جن و انس که گذشته و از بین رفته اند درباره ایشان محقق گشته است.

منابع:

1-سوره حجر: آیه 27.

2-سوره الرحمن: آیه 15.

3-سوره اعراف: آیه 179.

4-سوره هود: 119.

5-سوره فصلت: 25.

6-ترجمه تفسیر مجمع البیان، ج24: 111.

7-ترجمه تفسیر ابوالفتوح رازی، ج2: 4.

8-ترجمه تفسیر المیزان، ج8: 61.

*سیدعباس میری، شیطان کیست و چه می کند؟: 26-30.