ایشان در عرصه درآمد، همچون دیگران به‏ فعالیت‏هایی مانند چوپانی، تجارت و زراعت اشتغال داشتند و ضمن اینکه از جلب روزی از راه‏های‏ معنوی نیز غافل نبودند، به وقت ضرورت قرض هم می‏کرد. اهتمام آن جناب بر حلال بودن درآمد قابل‏ توجه است. در عرصه مصرف نیز قناعت و ساده‌زیستی، عدالت و احتیاط در مصرف بیت‏المال، پرهیز از اسراف و تبذیر و بالاخره انفاق در راه خدا از اصول قابل توجه در سیره اقتصادی پیامبر اعظم(ص) است.
در اخلاق اقتصادی پیامبر اکرم(ص) اصولی به چشم می‏خورد که برای هر مسلمانِ طالب‏ رفتار درست اقتصادی، درس‏آموز و شایسته پیروی است. هرچند رفتارهای اقتصادی‏ پیامبراکرم(ص) هم در حیات فردی و هم در حیات اجتماعی آن حضرت نمود داشته، اما از آنجا که اخلاق اقتصادی پیش از نمود اجتماعی، نمود فردی هم دارد و انسان‏ها با صرف نظر از زندگی جمعی نیز بی‏نیاز از اقتصاد و معیشت نیستند، از این رو اصول مربوط به اخلاق‏ اقتصادی حضرت در بخش اخلاق فردی طرح می‏شود، هرچند بخشی از این اصول، مربوط به اخلاق اجتماعی است. این اصول را می‏توان در دو بخش کلی درآمد و مصرف مطرح و بررسی کرد.
احتیاط به معنای عمل کردن به گونه‏ای فراتر از مقتضای عدالت است. پیامبراکرم(ص) در تقسیم بیت‏المال اصل «عدالت» را مبنای عمل قرار داد، اما در مصرف شخصی خویش‏ براساس اصل «احتیاط» عمل می‏کرد.از جمله شواهد عملکرد حضرت بر مبنای عدالت، می‏توان به جریان تقسیم غنایم جنگ حنین اشاره کرد، زیرا آن حضرت در تقسیم غنایم به‏ دست آمده در این غزوه، به برخی از تازه مسلمانان سهم بیشتری را به منظور تألیف قلوب و تأمین مصالح، اختصاص داد و آنگاه که با اعتراض یکی از اصحاب روبه‏رو شد که گفت:«ای‏ محمد!عدالت پیشه کن!»،آن حضرت در پاسخ فرمود:«و یحک فمن یعدل إن لم أعدل؟؛ وای‏ بر تو،اگر من عدالت نورزم، دیگر چه کسی به عدالت رفتار خواهد کرد؟»
پیامبراکرم (ص) در بهره‏مندی شخصی از بیت‏المال، احتیاط می‏کرد و از اطرافیان نیز توقع داشت این گونه عمل کنند. عملکرد محتاطانه آن حضرت درباره بیت‏المال‏ به گونه‏ای بود که جز به قدر نیاز یک‏ساله خویش، آن هم از نوع غیر مرغوب آن برنمی‏داشت‏ و بخشی از آن را نیز انفاق می‏کرد تا آنجا که خود پیش از پایان سال نیازمند می‏شد. در تقسیم بیت‏المال به قدری حساس و محتاط بود که پیش از پایان روزی که مالی به‏ دستش رسیده بود تمامی آن را تقسیم می‏کردند. با توجه به این روحیه محتاطانه آن حضرت، اطرافیان، به‏ویژه آنان که بنا بود نقش رهبری‏ جامعه را بر عهده گیرند، را به همین منوال تربیت می‏کرد تا حدی که بهره‏مندی دخترش‏ فاطمه(ع) از گردن‏بندی که از سهم شوهرش از بیت‏المال تهیه شده بود و نیز آویخته شدن‏ پرده‏ای به خانه فاطمه(ع) را نیز بر نمی‏تابید واکراه آن حضرت، موجب شد فاطمه(س) نیز از سهم حلال و مشروع خویش از این مظاهر مادی چشم بپوشد.
مصرف درآمد در تأمین نیازهای خود و خانواده، طبق اصول فطری و نیز طبیعت بشری‏ است، اما مصرف درآمد برای رفع نیاز مادی دیگران - آن هم نه با چشم داشت سود مادی، و تنها برای تأمین رضای الهی- برآمده از روحی متعالی است که جز از رسول الهی یا کسانی که‏ در مسیر او حرکت می‏کنند انتظار نمی‏رود. به گواه تاریخ، بخشی از درآمد مالی پیامبراکرم(ص) برای تأمین نیازهای مادی دیگران مصرف می‏شد، اعم از انفاق به افراد فقیر و تنگ‏دست یا پرداخت بدهی‏ها و دیونِ بدهکاران بی‏چیز. حرص و رغبت آن حضرت در مسیر انفاق به‏ حدی بود که گاه به مرز بی‏چیزی و تنگ‏دستی خود آن بزرگوار می‏رسید که خداوند در قرآن‏ برای تعدیل این روح متعالی، خطاب به آن حضرت فرمود: و دستت را به گردنت زنجیر مکن‏[از روی بُخل‏]، و بسیار[هم‏]گشاده دستی منما تا ملامت شده و حسرت زده بر جای مانی. از منظر این روایات، پیامبر اکرم(ص) با وجود منصب نبوت و رهبری، اهل کار و تلاش برای کسب درآمد حلال بود. ایشان در کنار راه‏های مادی به راه‏های معنوی،هم‏چون توکل، دعا، استغفار، توبه، امانت‏داری‏ و ترک خیانت، دائم الوضوء بودن و ازدواج، بی‏توجه نبود. در سیره اقتصادی آن حضرت، اصول‏ ثابتی وجود داشت که از آنها عدول نمی‏کرد؛ اصولی هم چون اهتمام بر حلال بودن درآمد، قناعت و ساده‏زیستی در مصرف، عدالت و احتیاط در مصرف بیت‏المال، پرهیز از اسراف و تبذیر و انفاق در راه خدا. هنگامی که آن حضرت از فردی خوشش می‌آمد، ابتدا می‌پرسیدند: آیا شغلی دارد؟ اگر می‌گفتند: بیکار است، می‌فرمودند: «از چشم افتاد» و هنگامی که سبب را می‌پرسیدند، می‌فرمودند: «زیرا مؤمن وقتی بیکار باشد دین خود را اسباب معیشت قرار می‌دهد.»