سی و یک سال از شهادت چمران می گذرد با این که از همه دوستان، آشنایان و همرزمانش از آمریکا و مصر و لبنان گرفته تا سوسنگرد و دهلاویه گفت و گوها، نامه ها و دستنوشته های چمران گردآوری و کتاب شده است، با این که پدر ،مادر وهمسرش «غاده» خاطرات زیادی را در باره چمران تعریف کرده اند، اماوقتی حتی از خواص می پرسی چیز زیادی در باره چمران نمی دانند و هنوزشخصیت چمران با همه ابعاد شگفت آورش ناشناخته مانده است.راستش همان زمانی هم که چمران در کنار ما بود کسی چیزی از چمران ندانست و او را نشناخت، حتی نه آنقدر که در مقابل جو سازی و شایعه پردازی علیه «مصطفی چمران» مانند «شهید بهشتی» از او دفاع کنند.آن زمان وقتی چمران در غربت به شهادت رسید، تازه مردم کمی فهمیدند انقلاب چه شخصیت مهمی را از دست داده است . اما جنگ فرصت شناخت بیشتر دکتر چمران را هم از مردم گرفت. امروز از هر کس در باره چمران می پرسیم می گویند صدا و سیما باید کار می کرد که نکرده است. می گویند با چند خاطره خواندن جسته گریخته که نمی شود، چمران را شناخت! و ما در سال 91 می رویم سراغ جوانان «مثل چمران» که در تشکلی گرد هم آمدند تا به قول خودشان چمران را بشناسند و بشناسانند.

مثل چمران
چند روزی به شهادت مصطفی چمران مانده که جوانان «مثل چمران» را در حسینیه قرآن و عترت ملاقات می کنیم. همه شان با شر و شور جوانی مشغول فراهم کردن مقدمات یک نشست برای سالگرد شهادت چمران هستند. دور و برشان پر از عکس و پوستر و نوشته هایی از شهید چمران است. تا بچه ها برای مصاحبه آماده شوند از معلم ریاضی شان که سالهاست در کنار این جوانان فعالیت دارد ازپا گرفتن این تشکل می پرسم.
«سعید قاسمی» می گوید: سال 78 بود که من از محل خدمتم در آموزش و پرورش «یاسوج» به هنرستان شهید چمران در المهدی سیدی مشهد منتقل شدم.
پیش تر هم تشکل های فرهنگی کارهایی کرده و به عنوان یک معلم در خدمت بچه ها بودم تا در سال 82 برای شرکت بچه ها در کنکور یک کلاس ریاضی تشکیل دادم در همان زمان بچه ها تصمیم گرفتند برای این که ارتباطشان با هم قطع نشود جلساتی با هم داشته باشیم، قرار شد چهارشنبه های اول هر ماه در حرم مطهر امام رضا(ع) جمع شوند و بحث هایی مانند مدیریت زمان و برنامه ریزی زندگی و تحصیلی، مهارتهای رفتاری با پدر و مادر، بحث های کار آفرینی، اشتغال زایی، ویژگیهای یک محصل و یک دانشجو و مباحث مذهبی و معنوی با هم داشته باشیم. یک سال بعد وقتی اعضای جلسات به سی چهل نفر رسید، بچه ها علاقه‌مند شدند تشکلی را راه بیندازیم.
قاسمی در ادامه می گوید: وقتی در جلسات، زندگی شهید چمران را مرور می کردیم زندگی او آنقدر جذاب بود که من تصمیم گرفتم شهید چمران را الگوی زندگی ام قرار دهم و همین سبب پیشرفت تحصیلی و مسوولیت پذیری من شد و زمانی هم که اساسنامه تشکل مشخص شد محور فعالیتها را شهید چمران قرار دادیم.
چمران انتخاب شد چون او در علم و ورزش و ولایتمداری و ساده زیستی و خدمت و مسؤولیت و عرفان و تهذیب در قله بود. در سال 85 نام تشکل را ازاین جمله حضرت امام که «آیا ما هم می توانیم مثل چمران بمیریم» «مثل چمران» انتخاب و ثبت کردیم وگفتمان ما در تشکل شد: «مثل چمران» و زمانی که مقام معظم رهبری فرمودند «توقع من از دانشگاهها این است که نه به طور استثنا بلکه به قاعده، چمرانها تربیت شوند.» ما با اشتیاق بیشتری فعالیت کردیم.
در سال 85 اولین همایش «مثل چمران» را برگزار کردیم گفتمان «مثل چمران» با طراحی سایت کشوری شد ومجموعه ای از نهادها و سازمانها هم همراهی کردند.در این جا خبرنگار ما به قاسمی می گوید: هر قدر ادامه می دهید، من نگران می شوم از این که نکند تشکل به این خوبی در همایش ها و تعاملات مسؤولان و نهاد ها گم شود و آن هدف اصلی در مسیر همایش ها قربانی شود و قاسمی پاسخ می دهد، شهید چمران هم به هر جا که رفت تشکلی را ایجاد کرد که ثمره اش سید نصرا... ها هستند، با تشکل بهتر می توان جوانان را جمع کرد و با رسیدن به قله ای رفیع مانند «مثل چمران»، جوانان را از بی هویتی نجات داد.

یک لحظه هم خدا را فراموش نکردم
قاسمی برای الگو قرار دادن چمران برای جوانان چند دلیل می آورد.
او می گوید: امکان الگو شدن شهید چمران برای جوانان زیاد است چون شهید چمران هم یک مستند ساز قوی بود و تامرز شهادت توانست حالات و شناختش را از زندگی یادداشت کند.
چمران عکاس، نقاش، هنرمند، ورزشکار نمونه بوده و کشتی را از تختی آموخته بود. نقل است که ایشان به اساتید خود احترام خاصی می گذاشت تا آن روز که استاد دفاع شخصی اش در مصر می گوید: «شنیدم ایرانی ها توانایی و ابتکار عمل در ورزشهای رزمی ندارند!» چمران ناراحت می شود تمام شب را تا صبح به فکر فرو می رود فردای آن روز وقتی استاد می خواهد فنی را به چمران بزند در کمتر از سی ثانیه چمران حرکتی را انجام می دهد که استاد رزمی را از پشت به زمین می خواباند تا آن لحظه کسی نمی دانست که چمران کشتی را در دبیرستان البرز از تختی آموخته است.
چمران در علم و دانش زبانزد است، نامش در زمره دانشمندان جهان در فیزیک پلاسما و هیدروژنه در بحث موشک و ساخت ماهواره ثبت می شود.
چمران در خود سازی و تهذیب و عرفان سر آمد است نقل می کنند، وقتی چمران می خواهد به آمریکا برود مادرش می گوید من تو را با زحمت بزرگ کردم و تنها توقعی که از تو دارم این است که خدا را فراموش نکنی و چمران پس از 22 سال که بر می گردد، می گوید: مادر من به تو اطمینان می دهم که برای یک لحظه هم خدا را فراموش نکردم. جالب این که انسانهایی که عرفان دارند بیشتر گوشه گیر می شوند، اما چمران با حضور در اجتماع خود را مهذب می کند این جاست که انسان می فهمد که چرا حضرت امام می گویند من دلم برای چمران تنگ شده است.
چمران مسؤولیت پذیر است درآمریکا انجمن اسلامی را تاسیس می کند و مبارز علیه رژیم طاغوت می شود. در لبنان جنبش «امل» را راه اندازی و حرکت المحرومین را با کمک امام موسی صدر تأسیس می کند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی نماینده مجلس و وزیر دفاع می شود و تنها فرد غیر روحانی بود که نماینده امام می شود. اینها نشان می دهد که مسوولیت پذیری در او بسیار پررنگ و عمیق بود. و مهمتر این که چمران به هیچکدام از مسؤولیت هایش دل نبست و وقتی مجلس اجازه می دهد نماینده‌ها می توانند به جبهه ها بروند، او اولین نفر است که می رود.
چمران در ولایت پذیری محض هم اول است. در جریان تسخیر لانه جاسوسی وقتی دولت آقای مهندس بازرگان در مخالفت، بار و بنه را می بندند و ترک مسؤولیت می کنند، چمران دستور می دهد اسباب دفترش جمع شود اما وقتی از جریان آگاه می شود، می گوید: عزیز! همه چیز را سرجایش بگذار ما نمی رویم من امام را تنها نمی گذارم.
چمران در لبنان از امام موسی صدر و در ایران از امام خمینی اطاعت محض می کرد و ذوب در ولایت بود. جوان امروزی هر آرزویی دارد می تواند همان را در چمران پیدا کند پس از این بابت، چمران می تواند الگوی نسل جوان ایرانی باشد.
سپس قاسمی به بچه های تشکل «مثل چمران» اشاره می کند و می گوید: بچه ها در تشکل «مثل چمران» در همه ابعاد زندگیشان گرایشی به سمت چمرانی شدن دارند. تهذیب را در زندگی جدی گرفتن یعنی موفق شدن در هر کاری. امروزتشکل «مثل چمران» به هنرستان محدود نیست.
امروز ما استاد دانشگاه، دانش آموز و دانشجو و کاسب و کارمند داریم، ما بنا نداریم تولید کتاب کنیم و همه کتابهایی که باید تولید می شوند، تولید شده اند ما متولی نظام توزیع هستیم ما باید حساس سازی کنیم و جامعه را به سمت الگوسازی ببریم. ما امروز می بینیم هر کسی که با چمران آشنا می شود زندگی اش به دو دوره تقسیم می شود قبل از آشنایی با چمران و پس از آن. واین در حالی است که در ایران هنوز چمران کشف نشده است.

چمران 2012
اذان مغرب که می شود همه به جماعت، نماز می خوانیم. جالب این است که عکاس جوان روزنامه قدس که به موجب وظیفه، همیشه عکس را می گیرد و مراسم را ترک می کند از وقتی آمده پای صحبت بچه ها نشسته است نماز را هم که می خواند، نمی رود انگار تشکل «مثل چمران» برای او هم جذابیت دارد. پس از نماز بچه ها با شور و نشاط خاصی جمع می شوند.
«سید قاسم وزیری» از اعضای اولیه تشکل است او می گوید : من 8 سال است عضو مجمع هستم ما یک کلید واژه برای شهید چمران داریم و آن عکسی است که چمران یک اسلحه بر دست دارد و مجذوب یک گل آفتاب گردان شده است. به نظر من چمران شخصیتی است با همه ابعاد انسانی که هر کس او را بشناسد مجذوبش می شود، دستکم اگر هم شیفته و مجذوب نباشند چمران را دوست دارند.
«وزیری» که مهندس برق است در پاسخ خبرنگار ما که می پرسد، چه تأثیری از این شخصیت گرفته ای می گوید: آشنایی با زندگی شهید چمران نگاه انسان به دنیا را عوض می کند. سطح توقعات، خواسته ها و نگرانی ها تغییر مسیر می دهد.
یک جوان با نگاه بلندی که پیدا می کند دیگردغدغه اولش تفریح و خوشگذرانی نیست.وی درباره جذب جوانان به تشکل می گوید:همین که ما موفق شویم اعضایی را که به تشکل می پیوندند علاقه‌مند کنیم تا در زندگی چمران تحقیق کنند یعنی موفق شده ایم.وزیری درباره چمران 2012 می گوید: در گفتگویی از آقای بهادری نژاد پدر مهندسی مکانیک ایران که همکلاسی شهید چمران بوده است، وقتی پرسیدم: «اگر چمران امروز بود چکار می کرد؟» گفت: «رمز«چمران» شدن او این بود که چمران نگاه می کرد بهترین خدمت به نیازمندترین افراد الان چه هست و همان را انجام می داد.» و این در زمان و مکان نمی گنجد؛ تمامی مؤلفه هایی را که یک انسان خوشبخت می تواند داشته باشد، چمران دارد وقتی انسان با این شخصیت آشنا می شود، ناخودآگاه اگر خوابیده باشد، می نشیند و اگر نشسته باشد بلند می شود.عکاس جوان قدس نیز وارد بحث می شود و می گوید: ما اسطوره زیاد داریم همه را هم تا اندازه ای می شناسیم فقط الگوی حاضر و در کنار خود نداریم وبه نظر من علت ناشناخته ماندن این شخصیت ها نداشتن الگوهای عامل در جامعه است. اما وزیری می گوید: داریم اما نمی شناسیم و دنبالش نیستیم ما اگر بشناسیم حرکت می کنیم اگر ما نمی توانیم معرفی کنیم علتش این است که معرفت پیدا نکردیم.
و رضایی با لبخند می گوید: آفرین!

در تشکل تربیت می شویم
بچه ها یکی یکی از راه می رسند. آن که تولیدی کفش دارد، آن که محصل است و ... با حسین زند شهری قمی که محصل است، صحبت را ادامه می دهیم. می گوید: آشنایی با شهید چمران موجب شد، همه آن چیزهایی را که با ذهن کودکانه در نوجوانی ام پای سخنرانی ها و در کتابها شنیده و خوانده بودم و درکش برایم سخت بود، درک کنم. ما در مجمع افرادی داشتیم که وقتی در کلاس کنکور شرکت کردند آقای قاسمی گفتند اگر اینها کلاس بیایند کلاس تعطیل است از بس اذیت می کردند یا افرادی داشتیم که امیدشان گرفتن فوق دیپلم بود حالا همان بچه ها با شناخت دکتر چمران لیسانس و فوق لیسانس را گرفتند و می خواهند در دکترا شرکت کنند یا افرادی را داشتیم که ترک تحصیل کرده بودند اما با آمدن به تشکل مثل چمران، تا دانشگاه خود را رساندند.
اینها اگر نمره اول کلاس در دانشگاه را نگیرند ناراحتند و سطح نگاهشان عمیق شده است. این نوجوان برای حرفش مصداق هم دارد.
او می گوید: یکی از بچه ها یک بار به جلسه دیر آمد علت را پرسیدیم گفت می خواستم بیایم که پدرم گفت اول باید کولر را سرویس کنی و راه بیندازی و بعد بروی. وقتی کولر را درست کردم گفت پشت بام را هم باید تمیز کنی اول خواستم بگویم که من کار دارم و همایش دارم اما یاد چمران در لبنان افتادم که با آن همه دشمن و مبارزه و ... هفته ای یک بار با بچه های جبل عامل را می برد تا مدرسه را نظافت کنند و هیچوقت به خاطر کارهای اساسی تر و مهم این کار را ترک نمی کرد و همین خاطره مرا واداشت تا با خونسردی و آرامش کار را انجام دهم و سپس به جلسه بیایم. این یعنی تربیت شدن در تشکل.
عضو از همه کوچکتر مجمع «مثل چمران»، مسعود دشتبان می گوید : از همه کوچکتربودم اما پس از من برادرم آمد که دو سال از من کوچکتر است .دشتبان نوجوانی بشاش و خنده روست، او می گوید: من دویدم تا بتوانم در مجمع مثل چمران عضو شوم پیوستن به این جمع سبب شد تا خیلی از کارهایی را که چه خوب و چه بد انجام ندهم زندگی شخصی ام نظم پیدا کرد البته با شناخت خود شهید چمران نه مجمعش و ( همه می خندند) .

حضور چمران در زندگی من همیشگی شد
آن شب دخترهای عضو مجمع «مثل چمران» حضور نداشتند اما ذکر خیرشان شد و روز بعد با فاطمه کنعانی که قرار است امسال کنکور بدهد یک گفتگوی تلفنی انجام دادم.
فاطمه که در بخش خانم ها فعالیت دارد، در باره آشنایی اش با شهید چمران می گوید : من سال دوم راهنمایی بودم که وارد مجموعه مسجد صنعتگران شدم آنجا یکی از کارهای ما تحقیق در باره زندگی شهدا بود من زندگی شهدا را بررسی می کردم.وقتی به شهید چمران رسیدم انگار در یک روز گرم و آفتابی ساعتها راه رفته بودم، خسته و گرما زده ناگهان یکی یک لیوان یخ در بهشت به من داد.
فاطمه از پیوستنش به مجموعه مثل چمران می گوید: من آنقدر شیفته زندگی شهید چمران شدم که حضورش در زندگی من همیشگی شد تا کلاس دوم دبیرستان با مجمع بچه های «مثل چمران» آشنا شدم.
فاطمه سخنش را در باره شناخت شخصیت چمران و تاثیر آن بر زندگی اش ادامه می دهد و می گوید: شهید چمران می گوید من موفقیت خود را مدیون لحظه هایی هستم که پای درس شهید مطهری و آقای طالقانی گذراندم این برایم اصل شد تا همواره در مسیر تحصیلاتم بنیه مذهبی و اعتقادی ام را قوی کنم و از محضر درسهای اساتید باید بیاموزم. فاطمه درد دل هم می کند او از کم کاری تهیه کنندگان فیلم از صدا و سیما و از رسانه ها دلخور است. می گوید: من کلاس زبان می رفتم به ترم های پایانی که رسیدم از ما خواستند یک نمونه کار ارائه دهیم بچه ها همیشه موضوعات کلیشه ای ارائه می دادند نمونه کاری که من انتخاب کردم شهید چمران بود که همراه با یک فیلم کوتاه بیست دقیقه ای در باره زندگی شهید چمران صحبت کردم این موضوع بسیار مورد توجه بچه ها و استاد قرار گرفت آن فضای غرب زده کلاس زبان را یک جورهایی متحول کرد، حتی استاد نمره کامل به من داد که به سختی این نمره را به کسی می داد.
همین موفقیت به من جرات داد با هر گروه سنی بتوانم در باره چمران صحبت کنم. اما با این همه، با کمبود روبروییم و تاکنون حتی یک فیلم هم از چمران نداریم.
مکان تشکل: دکتر بهشتی 36 پلاک 85
آدرس سایت mostafa chamran.com