نکته ۱- جمع بستن کلمه های فارسی با نشانه های جمع عربی یا مکسر کردن آنها نادرست است: نمایشات، آزمایشات، سفارشات، گزارشات، پیشنهادات و…
نکته ۲- بهتر است جمهای مکسر عربی را دوباره جمع نبندیم: آثارها، احوالها، اخبارها، اعمالها، اشعارها، افعالها، کتبها، رسومات، لوازمات، وجوهات و…
نکته ۳- یکی دیگر از نشانه هایی که بعضی از کلمه های فارسی را با آن جمع می بندند «جات» (نشانه جمع گروهی) است که باید تا حد ممکن از آن دوری کرد: سبزیجات، دستجات، مرباجات و… این علامت، همان «ات» است که به دلیل اضافه شدنش به کلمات مختوم به مصوت و التقای دو مصوت، حرف ساکن «ج» در بین آنها قرار می گیرد و تبدیل به «جات» می شود.
به هر حال باید اذعان داشت که ارزش معنایی این نشانه با «ات» فرق کرده است، به طوری که این نشانه به معنای «های مختلف» است: سبزیجات= سبزی های مختلف و… .
نکته دیگر اینکه در زبان فارسی حتی باید آنجا که ساخت زبان اجازه می دهد، کلمات عربی را هم به صورت جمع فارسی آنها درآورد: امتیازها، توصیفها، مکالمه ها.
در ضمن کلمه هایی که به «های غیر ملفوظ» ختم می شوند در صورت جمع بستن آنها با «ان»، «ه» به «گ» تبدیل می شود: بنده ™ بندگان- نماینده ™ نمایندگان- برده ™ بردگان.
نکته پایانی اینکه نشانه جمع «ها» همواره به کلمه پیش از خود می چسبد، مگر به کلمه های مختوم به «ه» غیرملفوظ (بیان حرکت) یا «ها»ی ملفوظ که به صورت جدا نوشته می شود: خانه ها، لانه ها، پروانه ها، دسته ها و... .
*فرهنگستان زبان و ادب فارسی و معادل برخی از واژه های بیگانه:
کلاسه Classe (فرانسوی): طبقه بندی کردن، مرتب کردن
لیست Liste (فرانسوی): فهرست
واریته Variete (فرانسوی): گوناگون

نویسنده: مهدی احمدپور