جدال احسن چه به صورت مثبت که در سوره «نحل» آمده چه به صورت حصر که در سوره «عنکبوت» آمده است، این دو عنصر محوری را لازم دارد: 1)یکی خوب حرف زدن 2)یکی حرفِ خوب زدن.

ایشان افزودند: «خوب حرف زدن» همان است که فرمود: ﴿فَقُولاَ لَهُ قَوْلاً لَّیناً﴾ و «حرفِ خوب زدن» همان است که فرمود: ﴿وَقُولُوا قَوْلاَ سَدِیداً﴾. حرف مُتقن, حرف محکم, حرف مبرهن, قول سدید است. یک وقت است که انسان حرفی می‌زند که این حرف درباره دیگری است و این انسان را حد می ‌زنند برای اینکه قذف کرده است؛ یک وقت است همین حرف را انسان با دلیل می ‌زند، آن متّهم را حد می ‌زنند. شهادت و قذف هر دو یک سخن می ‌گویند هر دو می‌گویند: «الزید زانٍ»؛ اما آنجا که شهادت است، مشهود علیه را حد می‌ زنند و آنجا که حرف، بی ‌دلیل است برهانی ندارد شاهدی ندارد، گوینده را حد می ‌زنند. بین قذف و شهادت این فرق جوهری هست.

ایشان گفتند: ما در جدال، موظفیم هم خوب حرف بزنیم و هم حرفِ خوب حرف بزنیم. خوب حرف زدن، به ادب و رعایت کردن آداب فصاحت، بلاغت و امور ادبی است و حرفِ خوب زدن یعنی حرف مبرهن زدن! پس ﴿فَقُولاَ لَهُ قَوْلاً لَّیناً﴾ یعنی خوب حرف بزنید، ﴿وَقُولُوا قَوْلاَ سَدِیداً﴾ یعنی حرفِ خوب بزنید.

منبع: سوره مبارکه عنکبوت جلسه 18 تاریخ: 1391/10/05