عکاسی در حرم رضوی از دوره ناصرالدینشاه قاجار آغاز شد و با قرارداد انحصاری مصور تبریزی و سپس فعالیت علی آیریا به اوج رسید. کارتپستالهای حرم، نقشی مهم در ثبت و گسترش این میراث تصویری ایفا کردند.
تاریخ عکاسی در حرم مطهر رضوی به اوایل دوره ناصرالدینشاه قاجار بازمیگردد؛ زمانی که آنتونیو جیانوزی در سال ۱۲۳۹ خورشیدی نخستین عکسها را از اماکن متبرکه ثبت کرد. با این حال، عکاسی رسمی از حرم تا سال ۱۲۸۲ خورشیدی سامان نیافت. در این سال، آستانقدس رضوی با میرزامحمدعلی مصور تبریزی، عکاسباشی، قراردادی امضا کرد که بر پایه آن، انحصار عکاسی در بارگاه رضوی برای مدتی به او واگذار شد. این اقدام زمینه دسترسی عمومی به تصاویر حرم و ورود آنها به عرصه کارتپستال را فراهم کرد؛ پدیدهای که با استقبال گسترده زائران همراه بود.
در دوره پهلوی اول، عکاسانی مانند حسن پیما با آستانقدس همکاری داشتند، اما تا سال ۱۳۲۹ خورشیدی، حرم رضوی عکاس رسمی نداشت. در این سال، علی آیریا (۱۲۹۳–۱۳۷۴ خورشیدی) به عنوان نخستین عکاس رسمی و حقوقبگیر آستانقدس منصوب شد و عکاسی از اماکن متبرکه وارد مرحلهای تازه گردید. آیریا از عکاسان فعال مشهد بود و افزون بر عکاسی هنری، در حوزه عکاسی خبری نیز برای روزنامههای محلی فعالیت میکرد. او همچنین با مجوز رسمی، کارتپستالهایی از حرم مطهر تولید میکرد. یکی از این کارتپستالها که امروزه در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران نگهداری میشود، به احتمال زیاد در میانه دهه ۱۳۳۰ خورشیدی، از صحن کهنه ثبت شده و با بررسی نشانههای معماری، زمان و شرایط ثبت آن قابل بازشناسی است.

نظر شما