مراسم معنوی اعتکاف رجبیه، امسال در استانهای خراسان در بیش از هزار و ۶۲۵ مسجد برگزار شد که نسبت به آمار سال گذشته ۱۱۰ مسجد به این مراسم معنوی اضافه شدند.
براساس آماری که مرکز رسیدگی به امور مساجد استانهای خراسان در اختیار ما قرار داده، از این تعداد، هزار و ۳۵ مسجد در خراسان رضوی بوده که ۴۳۰ مورد آن در مشهد است. خراسان جنوبی با ۳۶۰ مسجد و خراسان شمالی هم با ۲۳۰ مسجد به استقبال این مراسم عبادی رفتند. اعتکاف دانشآموزی نیز امسال رونق پیدا کرده و طبق آمار در خراسان رضوی ۲۳۶ اعتکاف، مشهد ۱۳۰ مورد، خراسان جنوبی ۳۵ مورد و در خراسان شمالی ۲۳ اعتکاف دانشآموزی برگزار شده است.
در میان اعتکافهایی که در مشهد برگزار شد، یکی از محافل معنوی متفاوت، اعتکاف مادر و فرزندی است که امسال شاهد برگزاری چندین اعتکاف مادر و فرزندی در نقاط مختلف مشهد بودیم.
نخستین جرقه برگزاری اعتکاف مادر و فرزند
این اعتکاف، تجربهای نو و متفاوت است که چهار سال پیش در دل یک خانواده چهار نفره آغاز شد و امروز به یکی از جریانهای فرهنگی و اجتماعی شهر تبدیل شده است. این حرکت از یک نیاز ساده و شخصی شروع شد؛ دختر این خانواده که حافظ کل قرآن و صاحب یک فرزند بود، به دنبال فضایی معنوی و خلوتی روحانی میگشت؛ اما هیچ اعتکافی پذیرای مادران همراه با کودک نبودند. همین نیاز، جرقهای برای این خانواده شد تا نخستین اعتکاف ویژه مادران و کودکان را در مشهد در سال ۱۴۰۱ برای جمعی کوچک از مادران برگزار کنند. خبر برگزاری این اعتکاف که قرار بود برای جمع کوچکی باشد، به سرعت گسترش یافت. به همین خاطر در نخستین دوره ۱۸۰ مادر و ۲۴۰ کودک در این مراسم شرکت کردند.
همراهیهای جدی آقای کرباسفروشان، پدر این خانواده سبب شد با وجود همه چالشهای موجود، این مسیر ادامه یابد و اعتکاف مادر و کودک به تدریج جایگاه خود را پیدا کند به صورتی که امسال، این برنامه در چهار مسجد مشهد و در محلههای قاسمآباد، وکیلآباد، خیابان مفتح و خیام جنوبی برگزار شد تا محدودیت ظرفیت برطرف شود و خانوادههای بیشتری بتوانند در این مراسم معنوی شرکت کنند.
زهره جعفرزاده که مادر این خانواده چهار نفره است و همراه همسر، دو دختر و خواهرش به معتکفان خدمترسانی میکند، درباره تعداد معتکفانی که امسال در مسجد امام حسین(ع) خیام جنوبی شرکت کردهاند، گفت: ما در این اعتکاف تنها میزبان مادرانی هستیم که کودک زیر ۶ سال دارند. در مجموع میزبان ۸۰ مادر و ۱۰۲ کودک هستیم. در میان این کودکان که همراه خواهر و برادر کوچک خود در اعتکاف شرکت کردهاند، ۱۰ کودک روزهاولی حضور دارند.
از نوزاد پنجاه و هفت روزه تا نوجوان سیزده ساله؛ حضور متفاوت کودکان در اعتکاف
او افزود: در این اعتکاف خانمهایی که در ماه هفتم بارداری هستند هم شرکت کردهاند و از نظر سنی نیز کودکان از نوزاد پنجاه و هفت روزه تا نوجوان سیزده ساله حضور دارند.
این خادم معتکفان درباره برنامههایی که در این اعتکاف برای مادران و کودکان در نظر گرفتهاند، بیان کرد: برنامهها بهگونهای طراحی شدهاند که هم نیازهای معنوی مادران و هم نیازهای تربیتی و سرگرمی کودکان را پوشش دهند. برای کودکان از ساعت ۹ صبح تا نماز مغرب مهدکودکی در طبقه دیگر مسجد برقرار است. در این مهد، بازی، آموزش و سرگرمی همراه با وعدههای غذایی کامل شامل صبحانه، ناهار، عصرانه و شام ارائه میشود. مربیان آموزشدیده با رویکرد تربیت اسلامی، مسئولیت نگهداری و هدایت کودکان بالای سه سال را برعهده دارند و امسال ۶ مربی برای کودکان در نظر گرفتیم. برای کودکان زیر سه سال نیز دو مربی در کنار مادران در گوشهای از مسجد حضور دارند.
مسئول اجرایی اعتکاف مادر و فرزند ادامه داد: برای مادران نیز کلاسها و نشستهایی در نظر گرفته شده که بیشتر بر نقش مادری و تربیت کودک تمرکز دارد. موضوعاتی همچون اهمیت بازی در رشد کودکان زیر هفت سال، خلاقیت با وسایل ساده و مشاورههای تخصصی درباره مسائل و مشکلات کودکان، بخشی از این برنامههاست. پزشکان و مشاوران کودک در جایگاههای مشخص مسجد حضور دارند تا مادران بتوانند پرسشهای خود را مطرح کنند و پاسخ بگیرند. این جلسات به صورت پرسش و پاسخ دوسویه برگزار میشود و فضایی علمی و کاربردی را برای مادران فراهم میکند.
او درباره برنامههای عبادی این اعتکاف نیز گفت: هرچند به دلیل شرایط خاص حضور کودکان، نمیتوان برنامههای سنگین و طولانی داشت؛ زیرا به دلیل اینکه ما در ایام اعتکاف بیشتر درگیر پذیرایی از کودکان هستیم و زمان مادران نیز اغلب به نگهداری از کودکان خردسالشان سپری میشود، امکان برگزاری برنامههای مفصل و زیاد معنوی را در این نوع اعتکاف نداریم؛ اما مناجاتهای کوتاه، جلسات معرفتی و برنامههای معنوی متناسب با شرایط مادران و کودکان برگزار میشود. در سه روز اعتکاف، برنامه سخنرانی با موضوع معرفت نفس توسط مسئول مؤسسه منتظران منجی در مشهد را داریم. این برنامهها نیز بیشتر زمانی که کودکان در مهدکودک هستند و مادران اوقات فراغت دارند، برگزار میشود.
جعفرزاده با گلایه از برخی مسئولان شهری یادآور شد: تا چهار سال پیش مساجد پذیرای کودکان نبودند. حتی اکنون پس از گذشت چند سال، با وجود تأکید رهبر معظم انقلاب بر جوانسازی جمعیت، بسیاری از مسئولان شهری به جای بسترسازی و همکاری، مانعتراشی کرده و متأسفانه هنوز برخی افراد از این کار فرهنگی استقبال نمیکنند.
درخواست برای استفاده از بودجههای جوانسازی جمعیت در اعتکاف
این مسئول اجرایی اعتکاف مادر و فرزند با بیان اینکه این اعتکاف، افزون بر جنبههای معنوی، به مسائل اجتماعی نیز توجه دارد، اظهار کرد: بسیاری از مادران با مشکلات اقتصادی روبهرو هستند و تأمین هزینه حضور چند فرزند در چنین برنامهای برایشان دشوار است. ما بهعنوان برگزارکنندگان بارها از مسئولان شهری خواستهایم بودجههای مربوط به جوانسازی جمعیت را در این مسیر هزینه کنند تا مخارج برای خانوادهها کاهش یابد و بتوانند راحتتر در این مراسم معنوی شرکت کنند.
او تأکید کرد: با وجود همه دشواریها، اعتکاف مادر و کودک توانسته الگویی متفاوت و موفق را ارائه دهد؛ الگویی که نه تنها به مادران فرصت معنوی و آموزشی میدهد؛ بلکه کودکان را نیز در فضایی امن و پرنشاط همراه میکند. این تجربه نشان داده که با وجود موانع، میتوان بستری فراهم کرد تا خانوادهها در کنار هم، معنویت و تربیت را تجربه کنند.
اعتکاف رجبیه امسال در خراسان، تنها یک آیین عبادی نبود؛ بلکه به صحنهای برای تجربههای تازه و اجتماعی بدل شد. از افزایش شمار مساجد گرفته تا رونق اعتکاف میان نوجوانان و جوانان و شکلگیری اعتکاف مادر و فرزند، همه نشان میدهد این مراسم توانسته همزمان با حفظ معنویت، به نیازهای نسلهای جدید نیز پاسخ دهد. تجربهای که از دل یک خانواده آغاز شد، امروز به الگویی فرهنگی و اجتماعی تبدیل شده و ثابت کرده که معنویت میتواند با زندگی روزمره خانوادهها پیوندی عمیق برقرار کند. شاید همین همنشینی مادران و کودکان در فضای مسجد، تصویری روشن از آیندهای باشد که در آن تربیت، معنویت و خانواده در کنار هم معنا پیدا میکنند.
نظر شما