ایالات متحده پس از تشدید حضور نظامی خود در منطقه خلیجفارس، با همراهی برخی کشورهای همسایه دست به برگزاری یک رزمایش مشترک زده است. پرسشهای جدی درباره اهداف آشکار و پنهان این تحرکات نظامی در نزدیکی آبهای سرزمینی جمهوری اسلامی ایران مطرح میشود. رزمایشی که مقامات آمریکایی تلاش دارند آن را در قالب «همکاری دفاعی» و «افزایش امنیت دریایی» بازنمایی کنند، اما شواهد میدانی و سوابق رفتاری واشنگتن در منطقه، از سناریویی فراتر از یک مانور معمول نظامی حکایت دارد.
آیا این تئاتر نظامی، صرفاً پیامی بازدارنده برای بازیگران منطقهای است یا بخشی از یک پروژه روانی–امنیتی با هدف ایجاد ناامنی مصنوعی، فروش تسلیحات و اعمال فشار چندلایه علیه ایران؟ نقش کشورهای مشارکتکننده در این رزمایش چیست و آمریکا دقیقاً چه معادلهای را در آستانه تحولات جدید منطقهای دنبال میکند؟
روزنامه قدس برای بازگشایی ابعاد پنهان و آشکار این پرونده، به سراغ سه تن از کارشناسان مسائل دفاعی و نظامی رفته تا با نگاهی تحلیلی، اهداف، پیامدها و سناریوهای پیشروی این نمایش قدرت در منطقه خلیجفارس را بررسی کند.
تلاشی برای قدرتنمایی و امتیازگیری
دکتر علی سروش، کارشناس مسائل دفاعی و عضو هیئت علمی دانشگاه امام حسین(ع) در گفتوگو با روزنامه قدس با اشاره به ابعاد پنهان این رزمایش تأکید میکند: رزمایش آمریکا در نزدیکی آبهای سرزمینی ایران تابع اهدافی است که صهیونیستها بهعنوان متحد جدی آمریکا آن را پیگیری میکنند، بهطوری که این اقدامات تلاشی برای قدرتنمایی و امتیازگیری است؛ آن هم بدون ورود به یک جنگ واقعی که برای آمریکا، بسیار پرهزینه خواهد بود.
این کارشناس مسائل دفاعی با یادآوری شکستهای اخیر آمریکا در مواجهه با ایران تصریح میکند: ایالات متحده در ماههای گذشته دستکم در دو مقطع طعم شکست از ایران را چشیده و بهخوبی میداند ورود به جنگ تمامعیار با ایران، هزینههایی فراتر از توان مدیریت واشنگتن به همراه خواهد داشت. از همین رو، راهبرد آمریکا نه جنگ مستقیم، بلکه تلاش برای وارد کردن ضربات مقطعی و محدود در قالب تحرکات نمایشی و عملیاتهای کنترلشده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه امام حسین(ع) همچنین با اشاره به الگوی رفتاری دولتهای آمریکا، بهویژه در دوره دونالد ترامپ، خاطرنشان میکند: تجربه نشان داده آمریکاییها ترجیح میدهند پیش از آنکه وارد فضای واقعی میدان شوند، از ابزارهایی مانند رزمایش، تهدید رسانهای و نمایش قدرت استفاده کنند تا شاید بدون پرداخت هزینههای سنگین، به اهداف سیاسی و امنیتی خود دست یابند؛ اهدافی که بیش از هر چیز، در راستای تأمین منافع رژیم صهیونیستی تعریف شده است.
وی تأکید میکند: با این همه، قدرت بازدارنده ایران، معادلات آمریکایی را به هم خواهد ریخت.
یک نمایش چندلایه با اهداف آشکار و پنهان
بهادر نوکنده، کارشناس مسائل استراتژیک هم در گفتوگو با روزنامه قدس با اشاره به شرایط منطقهای پس از جنگ ۱۲روزه و همچنین حوادث داخلی ماههای گذشته، تأکید میکند: این رزمایش در اصل یک نمایش چندلایه است که هم اهداف آشکار دارد و هم اهداف پنهان.
وی تصریح میکند: در لایه آشکار، آمریکا تلاش میکند این پیام را منتقل کند که از آمادگی بالای نیروهای دریایی، هوایی و زمینی خود برخوردار بوده و با برگزاری چنین رزمایشهایی، در حال تمرین سناریوهای احتمالی پیشرو است.
او اظهار میکند: یکی از اهداف علنی این نمایش، اقناع افکار عمومی و مدیریت فضای رسانهای است؛ هم در سطح بینالمللی و هم در داخل آمریکا، تا به جامعه داخلی خود القا کند ارتش این کشور همچنان یکی از فعالترین و قدرتمندترین نیروهای نظامی جهان است؛ ارتشی که همه ملتها باید ازآن بترسند. این کارشناس مسائل استراتژیک اما با اشاره به سابقه ناکامیهای آمریکا در دستیابی به امتیازات مورد نظر از ایران، تصریح میکند: در لایه دیگر، واشنگتن بهدنبال آن است امتیازاتی را که در میدان واقعی بدست نیاورده، از طریق سناریوهای ارعاب و عملیات روانی کسب کند؛ الگویی که پیشتر در قبال لیبی نیز بهکار گرفته شد. پس از حادثه لاکربی، با متهمسازی لیبی و برگزاری رزمایشهای متعدد در اطراف این کشور، آمریکا موفق شد با پروژه ارعاب، قذافی را وادار به پذیرش خواستههای خود در حوزههای موشکی، هستهای و دیگر موضوعات کند.
نوکنده هدف دیگر این رزمایشها را «اطمینانبخشی به متحدان منطقهای» آمریکا میداند و میگوید: واشنگتن تلاش دارد به کشورهایی مانند عربستان، قطر و دیگر متحدانش القا کند در صورت به خطر افتادن امنیتشان، آمریکا قادر به حمایت نظامی از آنهاست؛ پیامی که در کنار آن، باجخواهی سیاسی و امنیتی از کشورهای منطقه نیز دنبال میشود.
به گفته وی، اما لایه پنهان این رزمایشها، ارسال پیام بازدارندگی به رقباست؛ پیامی که بدون شلیک حتی یک گلوله، بهدنبال افزایش ذهنی هزینه هرگونه اقدام نظامی از سوی طرف مقابل و سختسازی فرایند تصمیمگیری است تا آمریکا بتواند امتیازات مدنظر خود را تحمیل کند؛ تحلیلی که البته درباره ایران نمیتواند صادق باشد.
این کارشناس مسائل استراتژیک در جمعبندی تأکید میکند: مجموعه این اهداف، در نهایت با یک غایت مشترک تعریف میشود؛ تحت فشار قرار دادن ایران، تضعیف قدرت ملی و در نهایت دستاندازی به منابع کشور. با این حال، تجربه سالهای گذشته نشان داده با هدایت و فرماندهی رهبر معظم انقلاب، این پروژه نیز همانند طرحهای پیشین آمریکا به شکست خواهد انجامید و واشنگتن ناگزیر است بهجای تئاترهای پرهزینه نظامی، مسیر یک مذاکره عادلانه و واقعی را بپذیرد.
تلاش برای شکست تابآوری مردم
دکتر سید جلال امینی، کارشناس مسائل دفاعی و نظامی هم در گفتوگو با روزنامه قدس، تأکید میکند: دشمن در تلاش است با استفاده از ابزارهای مختلف، اهداف خود را علیه ایران محقق کند اما در ابتدا باید چند مسئله را در کنار هم دید؛ یعنی باید آگاه باشیم دشمن آنچه تا امروز توانسته، علیه ایران انجام داده و دوم اینکه هدف اصلی دشمن براندازی و تجزیه ایران است.
وی تصریح میکند: در جنگ ۱۲ روزه، دشمن به این هدف نرسید و در اغتشاشات اخیر، دشمن در تلاش بود سهگانه راهبردی اقتصاد، امنیت و رسانه را در آشوب به کار ببرد، یعنی تبدیل اعتراض به اغتشاش و پیوند اغتشاش به گروههای تروریستی در کشور و برابر با حمله نظامی دشمن به ایران.
او هشدار میدهد: اگر این اغتشاشات چند روز بعد ادامه داشت، احتمال حمله نظامی بود که البته با حضور مردم شکست خورد. اما ریشه فتنه هنوز وجود دارد، یعنی طرح دشمن همچنان برقرار است.
امینی همچنین به تردد ناوهای آمریکا در خلیجفارس اشاره میکند و میگوید: دشمن در تلاش است با یک تقسیم کار با اسرائیل، رسانههایش را فعال کند تا تابآوری مردم شکسته شود و یکپارچگی مردم آسیب ببیند.وی تصریح میکند: متأسفانه در داخل کشور هم برخی رسانههای غربگرای داخلی، آب به آسیاب دشمن میریزند و هر لحظه امکان عملیاتی شدن حمله دشمن است.
امینی میگوید: در پنج دهه اخیر، تردد ناوهای آمریکا در منطقه زیاد بوده، زیرا در منطقه پایگاههای نظامی زیادی دارد و از طرف دیگر میخواهد با اهرم ارعاب و حضور ناوها بر روان جامعه سوار شود و تابآوری را بشکند. این کارشناس مسائل دفاعی معتقد است: حضور ناوها و رزمایشهای آمریکا در منطقه خلیجفارس یک عملیات روانی است که روح و روان مردم ایران را هدف قرار داده است، اما با یکپارچگی و همپوشانی مسئولان در خدمت به مردم، خنثی خواهد شد.
خبرنگار: سید حسین حسینی
نظر شما