«دو نیمه ماه» نام جدیدترین سریال شبکه سه به کارگردانی احمد معظمی است که در ۳۰ قسمت ۴۵ دقیقهای به سفارش مرکز سیمافیلم تولید شده است.
نگارش فیلمنامه این ملودرام را داوود بیدل بر عهده داشته و بازنویسی نهایی نیز توسط حسین تراب نژاد انجام شده است. قصه در سه دهه ۴۰، ۵۰ و ۶۰ میگذرد و شروع داستان از دهه ۴۰ است و مخاطب را به فضای فعالیت گروههای سیاسی، تقابل با ساواک و تنشهای اجتماعی آن دوران میبرد؛ مسیری که بهتدریج وارد دهههای بعدی و فضای ملتهب سالهای پس از انقلاب میشود.
«دو نیمه ماه» یکی از بزرگترین پروژههای تلویزیون محسوب میشود. این سریال پربازیگر که بیش از یکسال فیلمبرداری آن زمان برده، بین ۱۲۰ تا ۱۵۰ لوکیشن از دانشگاه تربیت مدرس گرفته تا محل سابق زندان رجاییشهر دارد.
از بازیگران «دو نیمه ماه» می توان به محیا دهقانی، حمید گودرزی، داریوش فرهنگ، مرتضی اسماعیل کاشی، کوروش سلیمانی، نگین صدق گویا، نیما نادری، ایوب آقاخانی، مهدی فخیم زاده، مهلقا باقری، فریبا کوثری و ... اشاره کرد.
در ادامه گفتوگوی اختصاصی قدس را با احمد معظمی، کارگردان این سریال میخوانید.
درون مایه این سریال درباره چیست؟
در ایران از دهه ۴۰ تا ۶۰ اتفاقاتی داشتیم که از لحاظ دراماتیک و سرگرمی پر از قصه های ناب و متفاوت است. ما در «دو نیمه ماه» یک قصه اجتماعی را در بستر سیاسی ۳ دهه مختلف، نشان دادیم. قصه از ماجراهای منافقان شروع میشود و به جنگ تحمیلی در دهه ۶۰ و رشادتهای هموطنانمان در انقلاب میرسد.
«دو نیمه ماه» در مورد ایستادگی مردم ایران در برابر تمام کسانی است که از دهه ۴۰ تاکنون برنامه خبیثانه برای ایران ما داشتند. من تلاشم را کردم تا این اثر اجتماعی باشد و پیام خودش را به جوان امروزی برساند.
با توجه به سفارشی بودن کار، چه چیزی در این قصه شما را برای کارگردانی ترغیب کرد؟
وقتی از سوی تلویزیون فیلمنامه هایی به من پیشنهاد میشود که قصه مورد علاقه خودم هست به سمت ساخت آن میروم.
همچنین تفاوت این کار نسبت به تولیدات قبلی من در پرداخت تاریخی و اهمیت توجه به جزییات بود. در «دو نیمه ماه» باید بیشتر از هر سریالی به نکات بصری توجه میکردم. نورپردازی، انتخاب لوکیشن، انتخاب بازیگر، گریم، طراحی صحنه و ... همه نیاز به توجه خاص داشت. در این سریال میتوانستم کارهایی بکنم که سالهای سال است مخاطب از آن دور بوده و ندیده است.
درباره علت انتخاب نام «دو نیمه ماه» بگویید.
دو بچه به نامهای آذر ووحید ۲ شخصیت اصلی ما هستند که کودکی و بزرگسالی آنها را میبینیم. نام سریال به سرگذشت این ۲ کودک برمیگردد و در روند سریال با دقت به اتفاقات زندگی این دو نفر، علت انتخاب نام را متوجه میشویم.
در حال حاضر فیلمبرداری کار تمام شده است؟
خیر، هنوز حدود ۲۰ روز از فیلمبرداری ما باقی مانده است. البته ما با یک تیم همدل طرف بودیم با وجود اینکه تا الان بیش از یکسال ضبط داشتیم، همه پا به پای هم بدون شکایت ادامه دادند.
تعدد لوکیشنها منجر به طولانی شدن ضبط شد؟
این فیلمنامه میتوانست در لوکیشنهای معمولی با هنرورها در زمان کوتاه ساخته شود. اما من در این بخش کوتاه نیامدم و برای هر صحنه تمام چیدمان لازم از ساختوساز دیوارهای کاذب تا تغییر نماها را مد نظر قرار دادم و در آن حساسیت به خرج دادم.
با توجه به اینکه حدود ۱۵۰ لوکیشن داشتید، از چالشهای تولید یک اثر بیگ پروداکشن بگویید.
شما در هر قسمت با یک فضای سینمایی-تلویزیونی مواجه هستید. ما برای هر ۱۰ ثانیه یک صحنه جدا را آماده کردیم و تمام معماری امروزی را از لوکیشنها حذف کردیم. در قسمت های آینده صحنه بانک را میبینیم که یکی از مهیجترین سکانسهای سالهای اخیر سینما و تلویزیون خواهد بود و به نظرم برای اولین بار ما چنین صحنه اکشنی گرفتیم.
در کل ما به سختی اکسسوار، ماشین، لباس و ... مربوط به دهه ۴۰،۵۰ و ۶۰ را پیدا میکردیم. باید تمام جزییات را بررسی میکردیم و اصطلاحا با هم دوخت و دوز میکردیم. گاهی یک سکانس را در چند لوکیشن مختلف گرفتیم تا معماری مدنظرمان دربیاید و مخاطب بتواند با فضاسازی آن سالها ارتباط برقرار کند.
گاهی کار ۲ روز برای یک پلان ۵ ثانیهای تعطیل شد تا فقط لوکیشن به ایدهآل ما نزدیک شود. اما با همت کل یک تیم یک سریال در حد استاندارد روز جهان در حوزه سریالسازی ساختیم.
و چرا تصمیم به فیلمبرداری داخل زندان گرفتید؟ بازسازی راحتتر نبود؟
سکانسهای زندان بسیار پرچالش و سخت بود اما معماری زندان رجایی شهر بسیار مناسب کار ما بود. البته بخشهایی از زندان هم در واقعیت بازسازی شده بود و بافت از بین رفته بود. همین موضوع کمی چالشساز شد اما با توجه به همکاری مسئولان این زندان صحنههای داخلی زندان در سریال بسیار جذاب شد. تمام این موارد با همدلی انجام میشد نه با پول. کارگردانی که با هزینه کم و ایده پردازی تیمی، اثر بسازد موفق است نه کسی که همه چیز در اختیارش است و تولید میکند.
کارگردانی حدود ۱۲۰ بازیگر در سنین مختلف با تجربههای متفاوت سخت چطور بود؟
تمام بازیگران بسیار بادقت و همراه بودند. در این کار نوع بازی بازیگر و تحلیلاش از کاراکتر بسیار حائز اهمیت بود تا تیپسازی شخصیت آن دهه کامل شود. معمولا در کارهای روز به این مسائل توجه نمیشود اما ما تمام موارد را لحاظ میکردیم. همچنین گریم هم در کار ما بسیار مهم بود و تیپسازیهای خاص داشتیم. برای هر کاراکتر تحقیق و پژوهش میشد، از مامور ساواک گرفته تا مامور امنیتی سریال با وسواس خاصی گریم شدند و زمان زیادی گذاشته شد.
شاید ژانر دارم_جنایی مخاطبان خاص خود را داشته باشد. تاکنون استقبال چطور بوده است؟
کاری که جزییات در آن رعایت شود و بینندهاش را در نظر بگیرد، موفق میشود. خداراشکر برای «دو نیمه ما» این اتفاق افتاد. از طرفی باید بگویم که محمد محمد مصری پور، تهیه کننده ما بسیار شجاع و با شهامتی است.«دو نیمه ماه» کیفیت بسیار بالایی دارد و با همت ایشان توانستیم کار خوبی بسازیم به همین خاطر هنوز ۱۰ قسمت پخش نشده اما مخاطب خودش را پیدا کرده و مخاطبان ارتباط خوبی برقرار کردهاند.
در برخی قسمتها کنایههای سیاسی هم میشنویم. در این رابطه محدودیت و سانسوری اعمال نشد؟
نه هیچ سانسوری نداشتیم. در واقع به واقعیتهای آن ۳ دهه که برای همه ثابت شده است پرداختیم. ما جز حمایت از سوی تلویزیون چیزی نداشتیم، همه چیز را شفاف بدون پنهان کاری نشان دادیم.
پرداختن به تاریخ معاصر در شرایط کنونی در فیلم و سریالها چه اهمیتی دارد؟
اصولا موضوعات تاریخی برای مردم نوستالژیک است. شاید برخی اتفاقات تاریخی الان در ذهن مردم کمرنگ شده باشد، اما با چنین محتواهایی میتوان یادآوری کرد که چه افرادی برای این مرزوبوم زحمت کشیدند و حفظش کردند.
به طور مثال اگر نوجوانان ما درست از تاریخ گذشته اطلاع داشتند، در همین اغتشاشات اخیر تحت تاثیر قرار نمیگرفتند. من که در دهه ۵۰ بودم و جنگ را دیدم شاید همینطوری نقشههای دشمن را درک کنم، اما نوجوان و جوان امروز باید در فیلم و سریال آن سالها را ببیند، آشنا شود و درک کند. مردم ایران پای کشورشان میایستند همانطور که در جنگ ۱۲ روزه ایستادند. نباید بگذاریم جوانانمان تحت تاثیر قرار بگیرند، نیاز است آنها را با گذشته کشورمان آشنا کنیم تا بی دلیل احساساتی نشود. کمی عقل و منطق بیشتری نیاز است. جوان امروز در مورد تاریخ گذشته اطلاعاتی ندارد و نسنجیده عمل میکند پس وظیفه ما است تا به هر طریقی شده آگاهسازی کنیم. همه ما باید پای نظام بیاستیم.
شما سریالهای ماندگاری برای رسانه ملی ساختید. در این سالها هیچوقت تصمیم به ساخت در پلتفرمها نگرفتید؟
من از ۱۸ سالگی برای تلویزیون کار ساختم. تکلیف من مشخص است، دوست دارم با تلویزیون کار کنم چون مخاطب بیشتری دارد. از طرفی من از فیلمنامههای تکراری فراری هستم. تلویزیون فضا را برای من مهیا میکند و سبک فیلمسازی و روحیات من را میشناسد. وقتی توانمندی مرا در ساخت یک ژانر خاص میشناسد و با من همکاری دارد چرا من فضایم را تغییر دهم و برای پول بیشتر سمت پلتفرمها بروم؟ پس ترجیح میدهم روحیه خودم را حفظ کنم و طوری کار کنم که حالم با کارگردانی خوب باشد تا اینکه به خاطر مبالغ بیشتر ژانر و فضایم را عوض کنم.
یعنی میگویید دستمزدها در پلتفرمها بالاتر است؟
در بسیاری از موارد دستمزدهایی که رسانه ملی به کارگردانها میدهد بسیار بیشتر از پلتفرمها است. تلویزیون دستمزد استاندارد و منصفانه میدهد. مبالغ خارج از عرف در رسانه ملی وجود ندارد. حتی برخی از همکارانم که با پلتفرمها کار میکنند دستمزدهایی یک سوم ما میگیرند. پس رقمهای بالایی که در رابطه با همکاری با پلتفرمها اعلام میشود حداقل در حوزه کارگردانی صرفا نمایش است.
پس اولویتتان رسانه ملی است؟
بله، زمانی که یک کار از سوی سیما فیلم پیشنهاد میشود هدف اصلی خروجی با کیفیت است. کار با تلویزیون مثل پلتفرمها نیست که از ابتدا روی همه مسائل نظر اعمال کنند. در پلتفرمها از پیش تولید گرفته تا پخش نظر هزاران نفر اعمال میشود. اما در تلویزیون شما مستقیما با سیما فیلم طرف هستید و مورد حمایت معنوی و مالی قرار میگیرید.
و به نظر شما مخاطب تلویزیون بیشتر است یا پلتفرم؟
کار با کیفیت بیننده دارد، کار بیکیفیت بیننده ندارد چه از تلویزیون پخش شود چه پلتفرم ها.
اما در حال حاضر رسانه ملی در کمترین حالت ۲۵ تا ۳۰ میلیون بیننده دارد، اما یک پلتفرم در خوشبینانهترین حالت ۳ تا ۴ میلیون بیننده دارد. مسلما اینکه ۳۰ میلیون نفر اثر آدم را ببیند جذاب تر است.
مهمترین مشکل تولید سریال در ایران چیست؟
سریال سازی یک فرمول دارد که اگر فیلمساز آن را رعایت نکند، یک سریال متوسط ساخته است؛ آن فرمول هم توجه به جزییات و انگیزه بالا برای ساخت است. مخاطب توقع دارد کاری که میبیند از همه نظر کیفیت بالایی داشته باشد. روایت برای مخاطب امروز مهم است، با روایت خوب میتوان مخاطب را پای تلویزیون نشاند و رضایتش را جلب کرد. تعامل و همفکری بین سفارش دهنده، کارگردان و سایر تیم موجب میشود. مدیران سیما باید همپا باشند تا اثر سالم، قوی و استوار ساخته شود.
نظر شما