تحرکات سازمانیافتهای که با عنوان ایرانیان مقیم خارج از کشور در ماههای اخیر علیه جمهوری اسلامی ایران شکل گرفته، بار دیگر یک واقعیت مغفول مانده را پیش روی افکار عمومی قرار داده است؛ واقعیتی که نشان میدهد در طول نزدیک به پنج دهه گذشته، سیاستگذاری منسجم و مؤثری برای بهرهگیری از ظرفیت عظیم هموطنان خارج از کشور شکل نگرفته و همین خلأ بهتدریج این ظرفیت بالقوه را به تهدیدی بالفعل تبدیل کرده است.
بیتردید ایرانیان خارج از کشور با برخورداری از توان علمی، اقتصادی، رسانهای و اجتماعی میتوانستند به بازوی تقویتکننده قدرت ملی تبدیل شوند؛ اما فقدان راهبرد روشن، ضعف ارتباط نهادی و نگاه مقطعی به این ایرانیان فراموششده، حالا میدان را برای اثرگذاری جریانهای معاند و ضدایرانی فراهم کرده است. در این وضعیت چگونه میتوان این ظرفیت پراکنده را در مسیر منافع ملی و تقویت جمهوری اسلامی ایران فعال و بازتعریف کرد؟
مطالبه برای تأمین امنیت ایرانیان حامی نظام
فریدون انتظاری، سفیر پیشین جمهوری اسلامی ایران در کرهجنوبی در گفتوگو با روزنامه قدس با تأکید بر ظرفیتهای مغفول مانده ایرانیان مقیم خارج از کشور، گفت: در میان ایرانیان خارجنشین، افراد شاخص و متعددی وجود دارند که بهصورت صریح و شفاف از جمهوری اسلامی ایران حمایت میکنند، به کشور خود عشق میورزند و مرزبندی روشنی با جریانهای فاسد رژیم شاهنشاهی، ساواکیها، منافقین، کومله و دموکراتها دارند؛ اما متأسفانه این ظرفیت وفادار، آن گونه که باید مورد حمایت و توجه قرار نگرفته است.
وی با انتقاد از عملکرد دستگاه دیپلماسی در سالهای اخیر تصریح کرد: یکی از مهمترین وظایف سفیران جمهوری اسلامی ایران، مطالبهگری جدی از وزارت خارجه کشورهای محل مأموریت برای تأمین امنیت ایرانیان حامی نظام و جلوگیری از میدانداری عناصر ضدانقلاب و فرصتطلب است. این در حالی است که هر گاه دولتهای اروپایی منافعشان اقتضا کند، بهراحتی از ابزارهای امنیتی و انتظامی خود برای محدودسازی مخالفان استفاده میکنند.
او با اشاره به ضرورت برخورد قاطع وزارت خارجه افزود: این وزارتخانه باید با احضار سفرای کشورهای مداخلهگر، بهصورت شفاف و بدون تعارف، هشدارهای جدی بدهد و حتی گزینه اخراج سفیر را روی میز بگذارد؛ چراکه برخی دولتهای اروپایی امروز عملاً به پناهگاه سیاسی جریانهای خشن، فاشیست و تبهکار ضدایرانی تبدیل شدهاند.
سفیر پیشین ایران در کرهجنوبی همچنین تأکید کرد: این موضوع حتی میتواند به یکی از محورهای مذاکرات خارجی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شود.
تلاشهای پراکنده بیثمر مانده است
حسن مرادی، رایزن پیشین فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در لندن، در گفتوگو با روزنامه قدس با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیت ایرانیان مقیم خارج از کشور، گفت: در جلسهای که حدود یک هفته پیش در مجمع تشخیص مصلحت نظام داشتیم، بهطور روشن مطرح کردم که متأسفانه ظرفیت بسیار بالای ایرانیان خارج از کشور تا امروز نادیده گرفته شده و این غفلت موجب شده جریانهای ضدانقلاب و معاند مانند طرفداران پهلوی از این خلأ استفاده کنند.
وی افزود: زمانی که یک ایرانی در خارج از کشور مسئولیتی دریافت میکند، برخی جریانهای معاند به استقبال او میروند، او را شارژ کرده و تلاش میکنند طرفداران خود را جذب کنند؛ در حالی که سفارتهای ما در بسیاری از موارد، یا توان ورود به این مسائل را ندارند و یا برخوردها نامناسب است. این خلأ سبب شده جاذبهای ایجاد نشود و تلاشهای پراکنده نیز بیثمر باقی بماند.
مرادی با اشاره به تجربه تحصیلی دانشجویان ایرانی خارج از کشور اظهار کرد: در گذشته، زمانی که بورسیههای تحصیلی به دانشجویان تعلق میگرفت، اغلب طرفدار دولت بودند و در زمانهای مختلف نقشآفرینی داشتند؛ اما امروز ما نتوانستهایم از این ظرفیت مهم استفاده کنیم. ضروری است که وزارت خارجه و نهادهای ذیربط با تمرکز و جدیت، این موضوع را بازتعریف کرده و برنامهای هدفمند برای بهرهگیری از ظرفیتهای ایرانیان خارج از کشور تدوین کنند.
این رایزن پیشین فرهنگی کشورمان در لندن، خاطرنشان کرد: نظر من به عنوان یک کارشناس فرهنگی و رایزن سابق، این است که باید پیش از آنکه جریانهای ضدانقلاب و معاند وارد میدان شوند، ظرفیت ایرانیان طرفدار نظام و انقلاب فعال شوند تا بتوانند جاذبه ایجاد کنند و از پراکندگی و اتلاف منابع جلوگیری شود.
سفارتخانهها کمکاری کردهاند
دکتر محمد اسماعیلی، استاد حقوق دانشگاه تهران در گفتوگو با روزنامه قدس بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای افکار عمومی و سفارتخانههای جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور تأکید کرد. او با اشاره به گفتمان انقلاب اسلامی و اصول قانون اساسی گفت: این داعیه مذهبی و اسلامی ایران، فارغ از مذهب و قومیت، ظرفیت بالایی برای تأثیرگذاری اجتماعی و فرهنگی در بسیاری از کشورها دارد و باید از آن استفاده شود.
وی با انتقاد از کمکاری سفارتها افزود: در حالی که سفارتخانههای آمریکا و انگلیس پس از انقلاب حضور فعال و تأثیرگذاری در تجمعات دارند، ما نتوانستهایم سفارتخانهها و رایزنهای فرهنگی خود را به مراکز فرهنگی و اجتماعی مؤثر تبدیل کنیم. این ضعف موجب شده بخشی از تجمعات خارج از کشور یا تحت هدایت سرویسهای امنیتی بیگانه شکل بگیرد و یا خودجوش و بدون استفاده از ظرفیت ایران، پراکنده و کماثر باشند.
او با تفکیک دو نوع تجمع ایرانیان خارج از کشور توضیح داد: باید به این نکته دقت کنیم تجمعاتی که در حمایت از جمهوری اسلامی در خارج از کشور برگزار میشود، عموماً تجمعات خودجوشی است که ظرفیت این خودجوشی را حقوق بینالملل و اسناد حقوقی بینالملل مثل اعلامیه جهانی حقوق بشر ۱۹۴۸ فراهم کرده است؛ این تجمعات بر اساس روحیه آزادگی و حمایت از حقوق ایرانیان و تمامیت ارضی کشور شکل گرفتهاند و بدون هیچ هدایت خارجی، صدای اعتراض و حمایت خود را فریاد میزنند اما در مقابل، تجمعاتی که در برخی کشورها علیه جمهوری اسلامی انجام میشود تجمعاتی است مدیریت شده و غیر خودجوش که سرویسهای جاسوسی مانند امآی۶، موساد و سیا آن را هدایت و مدیریت میکنند.
استاد دانشگاه تهران با تأکید بر اهمیت فعالسازی سفارتخانهها و رایزنهای فرهنگی گفت: باید از ظرفیت این تجمعات و افکار عمومی بهصورت هدفمند استفاده کنیم. حضور فعال سفارتخانهها در تعامل با جامعه ایرانی خارج از کشور، آموزش و ارتباط مستقیم با افکار عمومی میتواند همانند اثرگذاری جنگ نرم عمل کرده و مؤثرتر از ابزارهای نظامی یا اقتصادی باشد.
وی خاطرنشان کرد: سفارتخانهها و رسانههای رسمی باید نقش کرسی فرهنگی و اطلاعرسانی را ایفا کنند و با مدیریت دقیق، از ظرفیتهای ایرانیان وفادار و علاقهمند به نظام بهره ببرند تا جریانهای معاند و ضدایران نتوانند ذهنیت منفی و بزرگنماییهای غیرواقعی ایجاد کنند.
خبرنگار: سیدحسین حسینی
نظر شما