مرور برخی وقایع، اتفاقها و حساسیتهای بهمن۱۳۵۷ تا شب و روز ۲۲ بهمن آن سال، هنوز پس از گذشت ۴۷ سال از پیروزی انقلاب ملت ایران خالی از لطف نیست. آنچه در صفحات روزنامهها و مطبوعات آن دوران به یادگار و به عنوان یک منبع اسنادی مکتوب برای نسلهای بعدی باقی مانده است، حکایت از اتفاقات و حساسیتهای ویژه در آن دوران خون، قیام و شهادت دارد. به همین دلیل سری به آرشیو مطبوعات مدیریت امور اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی به عنوان یکی از غنیترین آرشیوهای مطبوعاتی کشور زدیم و با مرور برخی از آنچه درباره روزها، شبها و لحظات منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی ایران در مطبوعات آن دوران چاپ شده است، به گونهای پس از ۴۷ سال، دوباره با شب و روز ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، خاطرهنگاری کردهایم. در ادامه با ما همراه باشید.
امام خمینی: تصمیم آخرم را به امید خدا میگیرم
روزنامه خراسان در صفحه نخست شماره ۸۵۷۴ به تاریخ یکشنبه ۲۲ بهمن۱۳۵۷ متن پیام امام خمینی(ره) به ملت شریف ایران درباره کشتار مردم گرگان و حمله گارد شاهنشاهی به پادگان نیروی هوایی را چاپ کرد. در بخشی از این پیام آمده است:
«... من این عمل غیرانسانی و عمل گارد را محکوم میکنم. اینان با این برادرکشی میخواهند دست اجانب را به کشور ما باز نگه دارند و چپاولگران را به موضع خود برگردانند. من با آنکه دستور جهاد مقدس ندادهام، ولی مایلم تا به مسالمت حفظ و قضایا موافق آراء ملت و موازین قانون حل شود، لکن نمیتوانم تحمل این وحشیگریها را بکنم و اخطار میکنم اگر دست از این برادرکشی برندارند و لشکر گارد به محل خود برنگردد و از طرف مقامات ارتش از این تعدیّات جلوگیری نشود، تصمیم آخرم را به امید خدا میگیرم و مسئولیت آن با متجاسرین و متجاوزین است. در بخش دیگری از این پیام این گونه نگاشته شده است: اعلامیه امروز حکومت نظامی، خدعه و خلاف شرع است و مردم به هیچ وجه به آن اعتنا نکنند. برادران و خواهران عزیزم، هراسی به خود راه ندهید که به خواست خداوند تعالی حق پیروز است و از خداوند متعال پیروزی ملت اسلام را خواهانم...».
شن بیاورید، سنگر بسازید، پاسخ قاطع به اعلام حکومت نظامی
در شماره ۱۵۷۸۲ روزنامه اطلاعات به تاریخ یکشنبه ۲۲ بهمن۱۳۵۷ به مطلبی با عنوان «انقلاب، همبستگی و اتحاد را حفظ میکند» برمیخوریم. در بخشی از این مطلب که با چاپ تصاویری از حضور مردم تهران در صحنه درگیریهای نقاط مختلف شهر همراه بوده، این گونه نگاشته شده است: «...ساعت ۳ بعدازظهر شنبه ۲۱ بهمن تمام خیابانهای تهران- شن بیاورید، سنگر بسازید. این ندایی بود که بلافاصله پس از اعلام حکومت نظامی در تهران به گوش همه رسید. به فاصله یک ساعت، زن و مرد با بیل و کلنگ از زمینهای بایر اطراف خانههای خود، میلیونها تُن شن و ماسه و خاک فراهم کردند و در کیسهها ریختند و آن گاه سنگر برپا کردند...».
تهران با خون و حماسه فتح شد
یکی از نشریات کشور(احتمالاً آیندگان) در تاریخ دوشنبه ۲۳ بهمن ۱۳۵۷ با چاپ مطلبی با عنوان «تهران با خون و حماسه فتح شد»، تصاویر متعددی از وضعیت ۲۲ بهمن شهر تهران در جریان حضور منسجم و در صحنه مردم این شهر را منتشر کرد. در عکسنوشت یکی از این تصاویر این گونه نگاشته شده است: «...کمیته (از تشکیلات وابسته به رژیم پهلوی)، این دژ شکنجه و بیداد، آنجا که هزاران فرزند خلق را در وحشیانهترین شکنجههای قرون وسطایی به تختهای سوزان بستند و شهید کردند، فتح شد. مردم پرونده هزاران زندانی سیاسی را به کمیته انقلاب امام میبرند...». در عکسنوشت دیگری در همین نشریه این گونه میخوانیم: «...راهروی پزشکی قانونی تهران، صف طولانی شهدا را در خود جای داده است. آنها بر خاک افتادهاند و خون عزیز خود را وثیقه آزادی دیگران کردند. شهید شدند تا آزاد شویم نامشان و یادشان گرامی باد...». با نگاه به عکسنوشت دیگری به این مطلب برمیخوریم: «...اینجا خیابان فرحآباد تهران است. یکی از محکمترین سنگرهای انقلاب. مردم با برپا کردن بادیگاردها، با ایجاد سنگرهایی از کیسههای شن، اتومبیلهای سوخته و تیرآهن، مبارزه قدم به قدم را تدارک دیدهاند. وقتی این سنگرها ساخته و بسته میشد، ملت آماده بود تا آخرین نفر بمیرد، یا پیروز شود و سرانجام پیروز شد. این پیروزی مبارک باد...».
رژیم متلاشی شد
روزنامه اطلاعات، تیتر اول نسخه شماره۱۵۷۸۳ به تاریخ دوشنبه ۲۳ بهمن ۱۳۵۷ را به این عنوان اختصاص داد: «رژیم متلاشی شد». همچنین در صفحه نخست همین شماره از روزنامه اطلاعات، این مطالب به چشم میخورد: «دیروز (۲۲ بهمن) ملت کاخ ۵۷ سال ظلم را ویران کرد»، «قهرمانانه جنگیدند، قهرمانانه شهید شدند و قهرمانانه به پیروزی رسیدند»، «آخرین سنگرهای فروریخته: رژیم شاهنشاهی، شورای سلطنت، نخست وزیری، مجلس شورا و سنا، پادگانهای ضدخلق، ژاندارمری و شهربانی، رادیو و تلویزیون نظامی».
شاهنشاهی در ایران منقرض شد
نشریه آیندگان در شماره۳۲۸۷ به تاریخ دوشنبه۲۳ بهمن۱۳۵۷ در صفحه نخست نوشت: «شاهنشاهی در ایران منقرض شد». همچنین در همین صفحه از همین نشریه، مطالبی با این عناوین نگاشته شده است: «بختیار استعفا داد، نصیری و هویدا در اسارت مردم هستند»، «رادیو و تلویزیون به دست مردم افتاد»، «آیتالله العظمی خمینی: انضباط انقلابی، توطئهها را نقش بر آب میکند»، «کلمه شاهنشاهی از ارتش حذف شد»، «شایعه استعفای شاه قوت گرفت»، «مجلس منحل شد».
پیروزی نهضت به ملت ایران مبارک باد
روزنامه خراسان در صفحه نخست شماره ۸۵۷۵ به تاریخ دوشنبه۲۳ بهمن ۱۳۵۷ با تیتر درشت نوشت: «پیروزی نهضت به ملت ایران مبارک باد». در صفحه نخست همین شماره از این روزنامه این عناوین به چشم میخورد: «پارلمان ایران، منحل شد»، «تهران در آتش خون و باروت»، «درود بر ارتش، حامی ملت»، «دیشب، خواب از چشمها گریخته بود!»، «شب گذشته مردم مشهد، یک لحظه از رادیو و تلویزیون، جدا نشدند»، «آمار شهیدان و مجروحان دیروز (۲۲ بهمن)، ۲۱۶ شهید، ۸۳۳ مجروح»، «تظاهرات پرشور دهها هزار نفری مشهد»، «زمینی، هوایی، دریایی- فرمانده کل قوا خمینی». در همین صفحه از روزنامه خراسان همان روز، مطلبی با این عنوان نگاشته شده است: «پیام حضرت آیتالله العظمی خمینی، رهبر جنبش ملت ایران». در بخشی از این پیام آمده است: «...اینجانب به اُمرای ارتش اعلام میکنم که در صورت جلوگیری از تجاوز ارتش و پیوستن آنان به ملت و دولت قانونی ملی و اسلامی، ما آنان را از ملت و ملت را از آنان میدانیم. از خداوند متعال پیروزی مردم دلاور ایران را خواستارم...».
نظر شما