پژوهش‌های تازه نشان می‌دهند شرایط و تجربه‌های سال‌های نخست زندگی می‌توانند نقش مهمی در شکل‌گیری یا پیشگیری از این مشکل ایفا کنند.

حساسیت غذایی زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن، یک ماده غذایی بی‌ضرر را به اشتباه تهدید تلقی کرده و واکنش نشان می‌دهد. این واکنش‌ها می‌توانند از علائم خفیف مانند خارش و کهیر تا واکنش‌های شدید و خطرناک متغیر باشند. در سال‌های اخیر، شیوع حساسیت‌های غذایی در بسیاری از کشورها افزایش یافته و این موضوع، توجه پژوهشگران را به عوامل زمینه‌ساز آن جلب کرده است. دوران نوزادی و اوایل کودکی، مرحله‌ای حساس برای رشد سیستم ایمنی به شمار می‌رود و به همین دلیل، بررسی عوامل این دوره می‌تواند به درک بهتر ریشه‌های حساسیت غذایی کمک کند.

شناخت عوامل مؤثر بر بروز حساسیت غذایی نه‌تنها برای خانواده‌ها، بلکه برای سیاست‌گذاران سلامت نیز اهمیت دارد. اگر مشخص شود چه کودکانی بیشتر در معرض خطر هستند، می‌توان راهکارهای پیشگیرانه را زودتر و هدفمندتر به کار گرفت. از سوی دیگر، بسیاری از باورهای رایج درباره تغذیه نوزادان یا شرایط بارداری ممکن است نادرست یا اغراق‌آمیز باشند. انجام پژوهش‌های گسترده و دقیق می‌تواند به روشن شدن این ابهامات کمک کرده و توصیه‌های علمی قابل اعتمادتری در اختیار والدین و پزشکان قرار دهد.

در همین راستا، گروهی از پژوهشگران به سرپرستی درک چو، استاد دانشگاه و عضو گروه‌های پزشکی و روش‌های پژوهش سلامت، شواهد علمی موجود را بررسی کرده‌اند. این پژوهش که توسط محققان وابسته به دانشگاه مک‌مستر انجام شده، با تمرکز بر عوامل اولیه زندگی و نقش آن‌ها در بروز حساسیت غذایی طراحی شده است. پژوهشگران تلاش کردند تصویری جامع از مجموعه عواملی ارائه دهند که می‌توانند به‌صورت هم‌زمان بر شکل‌گیری حساسیت غذایی اثر بگذارند.

روش کار این پژوهش بر پایه مرور نظام‌مند و فراتحلیل بوده است. به زبان ساده، محققان نتایج ۱۹۰ مطالعه علمی معتبر را که درباره حساسیت غذایی کودکان انجام شده بود، کنار هم قرار داده و تحلیل کرده‌اند. در این مطالعات، وضعیت حدود ۲.۸ میلیون کودک از نقاط مختلف جهان بررسی شده و در برخی موارد، تشخیص حساسیت با آزمون‌های دقیق خوراکی انجام شده است. این روش به پژوهشگران امکان داده تا با دقت بیشتری الگوهای مشترک را شناسایی کنند.

یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند حدود پنج درصد کودکان تا شش‌سالگی دچار نوعی حساسیت غذایی می‌شوند. یکی از مهم‌ترین نتایج این بود که ابتلا به اگزما در سال نخست زندگی، خطر بروز حساسیت غذایی را تا سه یا چهار برابر افزایش می‌دهد. همچنین کودکانی که والدین یا خواهر و برادر مبتلا به آلرژی دارند، بیشتر در معرض این مشکل هستند. تأخیر در معرفی مواد غذایی حساسیت‌زا مانند بادام‌زمینی یا تخم‌مرغ نیز با افزایش خطر همراه بوده است.

در کنار این موارد، مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها نقش قابل توجهی داشته است. استفاده از آنتی‌بیوتیک در ماه نخست زندگی با افزایش بیشتر خطر حساسیت غذایی همراه بوده، در حالی که مصرف آن در دوران بارداری یا ماه‌های بعدی نوزادی اثر ضعیف‌تری داشته است. در مقابل، عواملی مانند وزن کم هنگام تولد، تولد پس از موعد، شیردهی ناقص، رژیم غذایی مادر یا استرس دوران بارداری ارتباط قابل توجهی با افزایش خطر حساسیت غذایی نشان نداده‌اند.

این نتایج اهمیت توجه به مجموعه‌ای از عوامل را برجسته می‌کند. پژوهشگران تأکید دارند که ژنتیک به‌تنهایی توضیح‌دهنده افزایش حساسیت‌های غذایی نیست و تعامل میان ژن‌ها، سلامت پوست، میکروب‌های مفید بدن و محیط زندگی نقش اساسی دارد. این یافته‌ها می‌توانند به شناسایی نوزادان پرخطر و طراحی برنامه‌های پیشگیری زودهنگام کمک کنند.

گفتنی است مقاله علمی حاصل از این پژوهش در نشریه معتبر JAMA Pediatrics منتشر شده است؛ نشریه‌ای تخصصی در حوزه سلامت کودکان که وابسته به شبکه مجلات پزشکی آمریکا است.