نشست امنیتی مونیخ در سال ۲۰۲۶ با عنوان «در حال تخریب»، فضایی آمیخته از نگرانی و امیدواری را رقم زده است و تاکنون بیش از هر چیز بر تحولات روابط فراآتلانتیکی متمرکز بوده است. اروپاییها در این گردهمایی نشان دادهاند مصمماند وابستگی استراتژیک خود به ایالات متحده را کاهش دهند و به سوی استقلال بیشتر حرکت کنند، بهویژه پس از یک سال پرتنش با سیاستهای دولت ترامپ که شامل تهدیدهایی در زمینه تعرفهها، گرینلند و مذاکرات مستقیم با روسیه درباره اوکراین بوده است. در مقابل، آمریکا تلاش کرده با لحنی آرامتر و اطمینانبخشتر تأکید کند پیوند میان دو سوی اقیانوس اطلس همچنان عمیق و ضروری است و اتحاد باید حفظ شود، البته با شرایطی جدید که در آن اروپا نقش قویتر و خودکفاتری ایفا کند.
تلاش اروپا برای استقلال استراتژیک و بازسازی اعتماد
اروپاییها در این نشست بارها بر ضرورت تقویت استقلال خود تأکید کرده و پذیرفتهاند که دوران رهبری یکجانبه آمریکا در حال کمرنگ شدن است. قاره باید مسئولیت بیشتری برای امنیت و دفاع از خود بر عهده بگیرد. این رویکرد نه به معنای جدایی کامل، بلکه به عنوان گامی برای ایجاد تعادل بهتر در اتحاد فراآتلانتیکی توصیف شده است. صدراعظم آلمان، فردریش مرتز در سخنرانی افتتاحیه خود تصویری روشن از جهانی ارائه داده که نظم قدیمی آن دیگر وجود ندارد و هشدار داده حتی ایالات متحده به تنهایی قدرتمند نیست و نمیتواند به تنهایی پیش برود. مرتز بر بازسازی اعتماد فراآتلانتیکی تأکید کرده و گفته است اروپا باید ستون قویتری درون ناتو بسازد، ازجمله بحثهایی درباره بازدارندگی هستهای مشترک اروپایی با فرانسه. او همچنین از آمریکا خواسته تا اعتماد از دست رفته را ترمیم کند.کمیسیونر اروپا، اورسولا فون درلاین نیز در سخنرانی خود بر لزوم زنده کردن اصل دفاع متقابل در معاهده اتحادیه اروپا تأکید کرده و گفته است این وظیفه، اختیاری نیست بلکه الزامی درون معاهده است. او از «شوک درمانی» ناشی از تحولات آمریکا سخن گفته و اروپا را به پذیرش مسئولیت بیشتر در دفاع دعوت کرده تا قاره بتواند مستقلتر عمل کند.
نخستوزیر بریتانیا، کییر استارمر نیز در کنار فون درلاین سخن گفته و هشدار داده اروپا باید آماده مبارزه باشد، زیرا قدرت سخت «ارز عصر حاضر» است. او بر ضرورت آمادگی در برابر تهدید روسیه تأکید و عنوان کرده بریتانیا در صورت نیاز کمک خواهد کرد، در حالی که همزمان خواستار روابط نزدیکتر اقتصادی و امنیتی با اتحادیه اروپا شده است.
مکرون در جستوجوی تبدیل اروپا به قدرت ژئوپلیتیک
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه در سخنرانی روز جمعه خود یکی از برجستهترین صداهای این جریان بوده است. او با لحنی پرشور و امیدوارانه گفته اکنون زمان مناسبی برای جسارت است و اروپا باید به یک قدرت ژئوپلیتیک واقعی تبدیل شود. مکرون تأکید کرده این روند آغاز شده اما نیاز به شتاب بیشتری دارد، بهویژه در حوزههای دفاع، فناوری و کاهش ریسک در برابر قدرتهای بزرگ تا اروپا بتواند بسیار مستقلتر عمل کند. او پیشنهاد کرده اروپا باید معماری امنیتی خود را براساس منافع و تفکر خودش بازطراحی کند و حتی به ایده گسترش چتر هستهای فرانسه به سطح اروپا اشاره کرده است. مکرون افزوده یک اروپای قویتر، شریک و متحد بهتری برای آمریکا خواهد بود، زیرا بار مسئولیت را عادلانهتر تقسیم میکند. او همچنین از مذاکرات مستقیم آمریکا با روسیه انتقاد کرده و گفته اروپا نباید اجازه دهد دیگران بدون حضورش آیندهاش را تعیین کنند.
مارکو روبیو و تلاش برای ماستمالی تکروی آمریکا
مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده اما روز گذشته در سخنرانی کلیدی خود تلاش کرده اختلافات اخیر میان آمریکا و اروپا را ماستمالی کند و لحنی آرامتر و اطمینانبخشتر نسبت به سال گذشته داشته است. او چندین بار تکرار کرده ایالات متحده و اروپا به هم تعلق دارند و حتی گفته آمریکا فرزند اروپاست، با ریشههای تمدنی، فرهنگی و معنوی مشترک. روبیو اظهار کرده آمریکا میخواهد اروپا قوی باشد، زیرا اتحاد دو سوی اقیانوس اطلس حیاتی است و ترجیح میدهد با اروپا همکاری کند، هرچند اگر لازم باشد به تنهایی هم پیش خواهد رفت. او از یک اتحاد جدید سخن گفته که در آن اروپا باید قادر به دفاع از خود باشد تا هیچ دشمنی جرئت چالش نکند. روبیو تأکید کرده سرنوشت آمریکا و اروپا همواره درهمتنیده خواهد ماند و آمریکا میخواهد اروپا شکوفا شود. با این حال، او اروپا را به خاطر مسائلی مانند مهاجرت انبوه، کاهش صنعتیسازی و برخی سیاستهای گذشته مورد انتقاد قرار داده و گفته است اروپا باید خود را بازسازی کند تا شریکی قویتر برای اتحاد باشد.
چشمانداز آینده
این نشست تا این لحظه نشان داده شکاف فراآتلانتیکی عمیقتر شده، اما تمایل به حفظ پیوند همچنان وجود دارد. اروپاییها در حال پذیرش واقعیتهای جدید هستند و میخواهند مسئولیت بیشتری بپذیرند، در حالی که آمریکا با پیام روبیو عملاً گفته استقلال اروپا قابل قبول است، اما نه به قیمت جدایی؛ بلکه برای تقویت اتحاد و ایجاد توازن بهتر. این گردهمایی تصویری از یک اروپای مستقلتر و یک آمریکا که همچنان به اتحاد باور دارد اما با انتظارات جدید ارائه داده است.
نظر شما