هر بار که زائری از کوچهپسکوچههای مشهد دل میکند و به سمت حرم مطهر قدم برمیدارد، لحظه ورود برایش آغاز یک حال تازه است. لحظهای که از هیاهوی شهر جدا میشود و پا به آرامش صحنها میگذارد. ورودیهای حرم مطهر، آستانههاییاند برای عبور از روزمرگی به حضور. حالا در یکی از پرترددترین مسیرهای ورود به بارگاه منور رضوی، این آستانه رنگی تازه گرفته است.
با پایان عملیات عمرانی ساختمان جدید ورودی رضوان حرم مطهر امام رضا(ع)، یکی از پرترددترین مسیرهای ورود زائران در محدوده باغ رضوان، پس از سالها استفاده موقت، به همت سازمان عمران و نگهداری حرم مطهر رضوی صاحب ساختاری دائمی، ایمن و متناسب با شأن بارگاه منور رضوی شد. عملیات ساخت ساختمان جدید «ورودی رضوان حرم مطهر امام رضا(ع)» پس از ماهها کار عمرانی و برنامهریزی فنی، به پایان رسید و این ورودی با ساختاری دائمی، ایمن و متناسب با شأن زائران رضوی، در دسترس قرار گرفت؛ پروژهای که پاسخی به سالها استفاده موقت از یک ورودی پرمراجعه در محدوده باغ رضوان و بالاخیابان بود.
از سازهای موقت تا ضرورتی جدی برای بازنگری
ورودی رضوان که دسترسی آن از خیابان شیرازی ۳ و بازارچه شهید آستانهپرست فراهم میشود، در سالهای گذشته و براساس تصمیمگیریهای مقطعی، بهصورت موقت احداث شده بود. این ورودی، اگرچه در ابتدا بهعنوان یک راه دسترسی پیشفرض طراحی شده بود، اما استقبال گسترده زائران سبب شد بهتدریج به یکی از مسیرهای پرتردد ورود به حرم مطهر تبدیل شود. با این حال، ماهیت موقت سازهها و استفاده از کانکسها، نه پاسخگوی حجم تردد بود و نه تناسبی با فضای معنوی و معماری حرم منور رضوی داشت.
همین مسئله، ضرورت بازنگری اساسی در ساختار این ورودی را به یکی از مطالبات جدی بدل کرد. در نهایت، با تصمیم آستان قدس رضوی و پیگیری سازمان عمران و نگهداری حرم مطهر رضوی، طرح ساخت یک ساختمان دائمی برای ورودی رضوان در دستور کار قرار گرفت. پس از ارائه طرحهای اولیه توسط مشاوران و بررسی گزینههای مختلف، طرحی انتخاب شد که هم پاسخگوی نیازهای عملکردی بوده و هم از منظر معماری، با بافت تاریخی و هویتی حرم مطهر هماهنگی داشته باشد.
اجرای فشرده، تحویلی زودتر از موعد
عملیات اجرایی این پروژه از ابتدای مرداد ۱۴۰۴ آغاز شد و با وجود حساسیتهای فنی و محدودیتهای محیطی، ۱۵ روز زودتر از موعد مقرر، در ۱۵ بهمن به پایان رسید و مورد بهرهبرداری قرار گرفت. این سرعت در اجرا، در کنار حفظ کیفیت ساخت، از شاخصههای قابل توجه پروژه ورودی رضوان به شمار میآید. ساختمان جدید ورودی رضوان، یک بنای یکطبقه با زیربنای ۲۸۰ مترمربع است که بهصورت اختصاصی برای ساماندهی ورود زائران طراحی شده است. علاوه بر این، در تراز بام ساختمان، فضای کنترل و امنیت پیشبینی شده تا امکان نظارت و مدیریت بهتر تردد و امنیت فراهم شود. در نمای بیرونی بنا، نزدیک به هزارو۱۰۰ مترمربع نمای سنتی اجرا شده که ضمن ایجاد جلوهای هماهنگ با معماری حرم مطهر، به هویت بصری این ورودی انسجام بخشیده است.
افزایش ظرفیت و ارتقای خدمات
در طراحی جدید، تغییرات مهمی نسبت به ساختار قبلی اعمال شده است. پیشتر، تنها یک ورودی برای برادران و یک ورودی برای خواهران در نظر گرفته شده بود؛ اما در ساختمان جدید، چهار ورودی مجزا شامل دو ورودی ویژه برادران و دو ورودی ویژه خواهران، به همراه یک مسیر خروجی مستقل ایجاد شده است. این تغییر، نقش مؤثری در روانسازی تردد و کاهش تراکم زائران در ساعات اوج حضور دارد. در فضای داخلی ساختمان، ۱۴ گیت بازرسی پیشبینی شده که بهصورت مساوی، هفت گیت برای برادران و هفت گیت برای خواهران اختصاص یافته است. همچنین، یک اتاق ایکسری برای کنترل تجهیزات و اقلام ورودی به حرم مطهر در نظر گرفته شده تا فرایند بازرسی با دقت و سرعت بیشتری انجام شود. عرض ورودی رضوان نیز به ۲۰متر افزایش یافته است؛ افزایشی که امکان ورود همزمان شمار بیشتری از زائران را فراهم میکند و نقش مهمی در مدیریت جمعیت دارد.
در بخش تأسیسات، سیستم سرمایش و گرمایش و نورپردازی فضای گیتهای ورودی بهطور کامل اصلاح شده است. تأمین سرمایش و گرمایش این ساختمان از طریق فنکوئل انجام میشود که ضمن ایجاد شرایط مطلوب حرارتی، بهرهوری مناسبی نیز دارد. پیش از ورودی رضوان، همانند سایر ورودیهای حرم مطهر، گیتهای «گام به جلو» و اتاقکهای نیروهای انتظامات نصب شده تا نظم عبور و مرور زائران پیش از ورود به فضای اصلی کنترل شود.
فضایی درخور آستانه ورود
فضاآرایی داخلی ساختمان نیز با رویکردی هویتی و معنوی انجام شده است. استفاده از آرایههای گچی، نقوش کاشیکاری و بهرهگیری از اسما و القاب حضرت رضا(ع) در بدنههای داخلی، فضایی متناسب با شأن ورودی بارگاه منور رضوی ایجاد کرده است. شایان ذکر است، در تمام مدت اجرای عملیات ساخت، بهدلیل الزامات ایمنی، دسترسی زائران به این ورودی امکانپذیر نبود.
با پایان این پروژه، ورودی رضوان از یک سازه موقت و محدود، به یک ورودی دائمی، استاندارد و درخور زائران حرم مطهر امام رضا(ع) تبدیل شده است؛ ورودیای که علاوه بر پاسخگویی به نیازهای امروز، با نگاه به آینده و افزایش جمعیت زائران طراحی و اجرا شده است.
نظر شما