نظام ارجاع روستایی به معنای ایجاد یک ساختار منظم برای ارجاع بیماران از مراکز بهداشتی اولیه به مراکز تخصصیتر است که پیوند مستقیمی با طرح پزشک خانواده دارد؛ طرحی که به مرور قرار است در راستای بهینهسازی خدمات پزشکی و برقراری عدالت، افزونبر روستاها در شهرستانها نیز به اجرا دربیاید.
پزشک خانواده به عنوان نقطه تماس اولیه بیماران با نظام سلامت عمل میکند. این پزشکان با آگاهی از وضعیت سلامت روستاییان و نیازهای خاص آنها، نقش مهمی در پیشگیری از بیماریها، مدیریت بیماریهای مزمن و ارتقای سلامت عمومی ایفا میکنند. آنها همچنین میتوانند در ارزیابی وضعیت بیماران، تجویز درمانهای اولیه و ارجاع به متخصصان کمک کنند.
با این حال، این طرح هنوز در روستاها نیز با مسائلی روبهرو است و روستاییان چالشهایی با آن دارند همانطور که یکی از مخاطبان قدس در این باره میگوید: «برای کسانی که بیمه سلامت دارند، فکری بکنید. بیمه سلامت، پزشک خانواده به ما معرفی کرده. ساعت ۲ شب حال بچهام خراب شد، بردمش دکتر. گفتند باید کد پزشک خانواده داشته باشید که ما بتوانیم با بیمه شما را ویزیت کنیم و برایتان دارو بنویسیم وگرنه آزاد حساب میشود. ساعت ۲ شب از کجا پزشک خانواده پیدا کنیم؟»
نظام ارجاع برای جلوگیری از مراجعه مکرر و غیرضروری به پزشک متخصص است
مدیر توسعه و گسترش شبکه بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتوگو با خبرنگار ما در این باره تأکید میکند: تقویت نظام ارجاع جزو برنامههای دارای اولویت وزارت بهداشت است و اگر این نظام به درستی پیادهسازی شود، از مراجعات مکرر به پزشکان متخصص جلوگیری میکند.
حسن عبداللهزاده میگوید: بر این اساس افراد میتوانند با مراجعه به پزشک عمومی، به یک پزشک متخصص با نوبت مشخص ارجاع داده شوند و در وقت و هزینههایشان صرفهجویی صورت بگیرد. پزشک متخصص نیز کل پرونده پزشکی بیمار را در اختیار دارد و از این طریق، از موازیکاریهایی که امروزه به دلیل آزمایش و تجویزهای فراوان شاهد آن هستیم، جلوگیری میشود که هم به نفع نظام سلامت کشور و هم به نفع مردم و جامعه است.
فریمان یکی از مکانهای اجرای آزمایشی طرح پزشک خانواده است
وی با اشاره به اجرای طرح پزشک خانواده افزون بر روستاها در شهرهای دیگر بیان میکند: در حال حاضر ۶۴ شهر در کشور برای اجرای برنامه پزشک خانواده شهری انتخاب شدهاند. این ۶۴ شهر، زیرمجموعه پنج دانشگاه علوم پزشکی از جمله گلستان، مازندران، آذربایجان و... هستند که طرح به صورت آزمایشی در آنها در حال اجراست و پس از اتمام مراحل سنجش، این برنامه در سایر شهرها نیز اجرا خواهد شد. در حال حاضر تمرکز بر شهرستانهای کوچک است. فریمان یکی از شهرستانهایی بوده که برای این برنامه درنظر گرفته شده است.
مدیر توسعه و گسترش شبکه بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به افرادی که به صورت ناگهانی و در ساعتهای غیرمعمول، نیاز به مراجعه به پزشک پیدا میکنند و کد پزشک خانواده ندارند، میافزاید: مواردی که به صورت اورژانسی باشند، استثنا هستند و نیاز به کد ارجاع نیست. این افراد میتوانند خدمت پزشکی دریافت کنند و فردای همان روز کد ارجاع را از پزشک گرفته و بر اساس بیمه با آنها محاسبه میشود.
عبداللهزاده ادامه میدهد: در مشهد یک مرکز معین در خیابان دانشگاه، جنب داروخانه ۲۲ بهمن وجود دارد و مراجعهکنندگانی که از شهرستان و روستا میآیند و کد ارجاع ندارند، میتوانند به این مرکز مراجعه کرده و همانجا برایشان کد ارجاع صادر میشود، ضمن اینکه همه شهرستانهای دیگر نیز یک مرکز معین دارند.
وی همچنین در پاسخ به یکی دیگر از مخاطبان روزنامه قدس که معتقد است «برای بیمه روستایی فقط باید از پزشکان متخصص درمانگاهها و بیمارستانها استفاده کرد و چون هر پزشکی این بیمه را قبول نمیکند، روستاییان مجبور به استفاده از ویزیت به صورت آزاد هستند»، توضیح میدهد: سطح یک خدمات پزشکی عمومی مربوط به مراکز بهداشت دولتی است، در حالی که سطح دو شامل بستری در بیمارستانها، اعمال جراحی و ویزیت متخصصان میشود که این خدمات شامل مراکز دولتی است نه خصوصی.
مدیر توسعه و گسترش شبکه بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار میکند: روستاهایی که جمعیت کمی دارند، ذیل یک مرکز خدمات جامع سلامت روستایی قرار میگیرند و باید کد ارجاع خود را از آن مرکز دریافت کنند.
عبداللهزاده با بیان اینکه برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع در دانشگاه علوم پزشکی مشهد در ۲۱ شهرستان و ۱۹۰ مرکز خدمات جامع سلامت در حال اجراست، میگوید: میانگین فاصله تا نزدیکترین مقصد ارجاع در سطح دو، ۶۵ کیلومتر و میانگین زمان رسیدن به آن ۶۲ دقیقه است.
به گفته وی، از ابتدای سال جاری تا پایان بهمن حدود ۸۹۰هزار ویزیت و نوشتن نسخه در سطح یک برنامه پزشکی خانواده انجام شده که از این تعداد، حدود ۱۶۰هزار مورد ارجاع به سطح دو صورت گرفته است.
ضرورت بازتعریف فرایندها
نظام ارجاع روستایی و پزشک خانواده به عنوان دو مؤلفه کلیدی در نظام سلامت کشور، به منظور ارتقای کیفیت خدمات بهداشتی و درمانی در مناطق روستایی طراحی شدهاند و در حال حاضر جزو طرحهای اولویتدار وزارت بهداشت به شمار میروند که موفقیت این طرحها ضمن ضرورت اطلاعرسانی صحیح درباره خدمات و امکانات، به بازتعریف فرایندها و عیبیابی آنها هم نیاز دارد.
نظر شما