بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی به عنوان یکی از بازوهای فکری و علمی این مجموعه عظیم، نقش محوری در تولید محتوای تخصصی و کاربردی ایفا میکند. گزارش عملکرد ۹ ماهه اخیر نشاندهنده فعالیتهای گسترده در حوزههای مختلف پژوهشی، انتشاراتی و بینالمللی بوده و با تمرکز بر نیازهای جامعه و اهداف کلان آستان قدس رضوی تدوین شده است. این فعالیتها طیف وسیعی از موضوعات را شامل میشود، از مطالعات زیارتپژوهی و اطلسهای تاریخی تا همکاریهای بینالمللی و برگزاری نشستهای تخصصی که همگی در راستای تعمیق معارف اسلامی و فرهنگ رضوی صورت پذیرفتهاند. این گزارش، نگاهی جامع به دستاوردهای بنیاد در این دوره زمانی دارد.
تولیدات پژوهشی و طرحهای کاربردی
بنیاد پژوهشهای اسلامی در ۹ ماه اخیر، ۶۵ طرح پژوهشی را به مرحله اجرا رسانده که شامل پروژههای مهم و کلان ملی و بینالمللی میشود. این طرحها در حوزههای متنوعی چون تدوین دانشنامه وقف آستان قدس رضوی، بررسی ویژگیهای زیارتی، اجتماعی و فرهنگی زائران حرم مطهر در قالب موج سوم مطالعات و همچنین گزارش مستندسازی طرح نمای ضلع قبله حرم مطهر انجام گرفتهاند. از دیگر پروژههای مهم میتوان به چاپ کتاب مجموعه مقالات دومین همایش ملی ستارگانی بر مدار خورشید (زندگی و سیره امامزادگان محمد محروق و ابراهیم(ع)) و ترجمه کتاب نگرشهای بینالمللی به مطالعه زیارت اشاره کرد.
این پژوهشها شامل طرحهای کاربردی متعددی نیز بودند، از جمله اعتبارسنجی سه رساله فضل بن شاذان (العلل، محض الإسلام و حذو النعل بالنعل)، بازخوانی فلسفه زیارت با نقد و ارزیابی دیدگاههای ترنر، اید و کلمن و همچنین تهیه اطلس تاریخی سادات ایران (آذربایجان) و اطلس جهانی سادات رضوی. در زمینه مطالعات کاربردی برای محیطهای زیارتی، طرحهایی چون تدوین چارچوب مفهومی ویژگیهای تربیتی کودکمحور در محیطهای زیارتی با مطالعه موردی حرم مطهر امام رضا(ع) و بررسی وضعیت سبکهای پوشش بانوان در حرم مطهر رضوی به اجرا درآمدند.
علاوه بر این، طرحهای برونسازمانی نیز در دستور کار قرار گرفتند؛ از جمله ۱۰ طرح تقاضامحور کاربردی برای آستان قدس رضوی شامل تدوین دانشنامه وقف، چارچوب مفهومی ویژگیهای تربیتی کودکان در راستای حرم دوستدار کودک، دستنامه الهیات زیارت، رویکرد آیندهنگرانه به اخلاق اسلامی، سنجش وضعیت اخلاق خدمت سازمانی در آستان قدس رضوی (فاز دو) و دوره آموزشی اخلاق بازرسی. همچنین یک طرح برونسازمانی برای سایر سازمانها با موضوع ترجمه کتاب نگرشهای بینالمللی به مطالعه زیارت انجام شد.
انتشارات و نشر آثار
در بخش انتشارات، بنیاد پژوهشهای اسلامی با تمرکز بر غنای محتوایی و تنوع موضوعی، ۵۴ عنوان کتاب تألیفی را با مجموع شمارگان ۲۹هزار و ۴۲۶ جلد منتشر کرده است. همچنین ۱۴عنوان کتاب ترجمهای با شمارگان ۷هزار و ۳۰۰ جلد به چاپ رسیده که نشاندهنده توجه به تبادل دانش با سایر فرهنگها و افزایش دسترسی به منابع بینالمللی در حوزه زیارت و معارف اسلامی است. انتشار مجله علمی- پژوهشی مشکوه در فصول بهار، تابستان و پاییز نیز بخش مهمی از فعالیتهای انتشاراتی بنیاد را تشکیل میدهد که به انتشار مقالات تخصصی در حوزههای مرتبط میپردازد.
همکاریهای علمی و تفاهمنامهها
بنیاد پژوهشهای اسلامی در راستای گسترش تعاملات علمی و بهرهگیری از ظرفیتهای مشترک، هفت تفاهمنامه همکاری با مراکز علمی معتبر داخلی و بینالمللی امضا کرده است. این تفاهمنامهها شامل همکاری با دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران، بنیاد بینالمللی تکریم ادیان و مذاهب، مدیریت نظارت بر موقوفات آستان قدس، دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی تهران و همچنین مؤسسههای بینالمللی نظیر دانشگاه مطالعات خارجی ژاپن (مؤسسه زبانها و فرهنگهای آسیا و آفریقا) و دانشگاه توکیو (انستیتو مطالعات پیشرفته آسیا) میشود. علاوه بر این، همکاری با هشت مؤسسه دیگر از جمله جامعه المصطفی لبنان، سازمان سمت، مؤسسه کتابشناسی شیعه، دانشگاه اصفهان، ستاد بازسازی عتبات عالیات، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مرکز شیخ طوسی عتبه عباسی و مکتب بافت مشهد نیز در این دوره ۹ ماهه به اجرا درآمد.
برنامههای ترویجی و حضور در رویدادها
در بخش ترویج فرهنگ مطالعه و دسترسی به منابع، بنیاد پژوهشها فعالیتهای متنوعی را اجرا کرده است. این فعالیتها شامل اجرای طرحهای فصلی و مناسبتی فروش کتاب با تخفیفهای ویژه است؛ از جمله دو طرح فروش با تخفیف ۴۰درصدی در دهه کرامت و دهه ولایت و همچنین جشنواره فروش کتاب با ۲۰درصد تخفیف در هفته کتاب و هفته پژوهش.
حضور فعال در نمایشگاههای داخلی و بینالمللی نیز بخش مهمی از برنامه ترویجی بنیاد را تشکیل میدهد. بنیاد در ۹ ماه اخیر در هفت نمایشگاه مختلف شرکت کرده است که شامل نمایشگاه نوروزی گذر علم و معرفت، سی و ششمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران (بخش ناشران عمومی، خارجی و مجازی)، نمایشگاه و فروشگاه آثار بنیاد به مناسبت روزهای پایانی ماه صفر، دهمین نمایشگاه تخصصی کتب حوزوی و معارف اسلامی، بیست و ششمین نمایشگاه بینالمللی کتاب بغداد و بیست و ششمین نمایشگاه هفته پژوهش و فناوری خراسان رضوی میشود.
نشستهای علمی و اقدامهای خلاقانه
بنیاد پژوهشهای اسلامی در این دوره ۹ ماهه، ۴۰ نشست علمی و تخصصی برگزار کرده است. این نشستها طیف وسیعی از موضوعات را پوشش دادند؛ از جمله نشست علمی وبیناری زیارت در جهان، کربلای فراملی، از شورش تا آشتی، نشست علمی وبیناری کارکرد جنگ انگارهای در واقعه عاشورا، الگوی زمانهاندیشی در فلسفه اسلامی در جهان معاصر، نشست علمی پدافند ترکیبی (سواد رسانهای، سپر مخاطب در جنگ شناختی)، گستره حریم رضوی بر اساس مستندات تاریخی و فقهی و پیشنشست همایش ملی بزرگداشت آیتالله العظمی میلانی با موضوع تقریب مذاهب و وحدت اسلامی.
بنیاد در بخش اقدامهای ابتکاری و خلاقانه نیز طرحهایی چون برگزاری دوره آموزش اخلاق بازرسی با شعار «یاران اخلاق» را با هدف افزایش دانش و مهارت در حوزه اخلاق امنیت و بازرسی در حرم مطهر به اجرا گذاشت. همچنین برگزاری کنگره بزرگداشت آیتالله العظمی میلانی (قدس سره) نیز از جمله رویدادهای علمی مهم این دوره بود.
تولیدات و فعالیتهای عرصه بینالملل
در راستای گسترش دامنه فعالیتهای بینالمللی، بنیاد پژوهشهای اسلامی پنج طرح و فعالیت در این حوزه را دنبال کرده است. این فعالیتها شامل طرح تحول فعالیتهای دبیرخانه اعتاب مقدس، تلخیص و ترجمه دایرهالمعارف آستان قدس رضوی و برقراری ارتباط با مؤسسههای تخصصی بینالمللی در حوزه زیارت میشود. این اقدامها با هدف ترویج فرهنگ رضوی و معارف اسلامی در سطح جهانی و ایجاد بسترهای همکاریهای علمی فرامرزی صورت پذیرفته است.
نظر شما