در شب‌های قدر، زمانه به یک لحظه ابدی متصل می‌شود؛ لحظه‌ای که در آن، نه تنها تقدیرات یک سال بشر، بلکه سرفصل‌های حیاتی تاریخ اسلام نگاشته می‌شود. در هنگامی که اراده‌های ستمگرانه تاریخی در پی تحمیل سرنوشتی غیر از مسیر حق بر امت اسلامی هستند، بزرگ‌ترین پاسخ ما در تمسک به همین ظرفیت شب قدر نهفته است.
از این رو، گفت‌وگوی ما با حجت‌الاسلام والمسلمین شیخ اسماعیل رمضانی، کارشناس دینی نه جست‌وجویی برای یافتن راهکار در میان اسباب فانی، بلکه تلاشی است برای فهم عمیق‌تر سازوکار تغییر مقدرات(دعا) و تضامین الهی(محبت اهل بیت(ع)) برای تضمین پیروزی نهایی حق در برابر فتنه‌های عظیم کنونی. در زیر بررسی خواهیم کرد که چگونه می‌توانیم با اتصال قلبی به صاحبان قدرت الهی، بر هر اراده‌ای که سعادت امت را نشانه رفته است، فائق آییم.

تقدیر و امضا در شب نورانی

حجت‌الاسلام رمضانی در ابتدا با اشاره به اهمیت شب‌های قدر می‌گوید: شب‌های قدر، تجلی اراده الهی برای اعطای فرصت تجدید حیات معنوی به بشر هستند و نباید آن‌ها را صرفاً مناسکی منفعلانه دانست. این سه شب، به مثابه سه مرحله مهم در فرایند مدیریت عالم است که براساس روایات عمیق، هر کدام نقش منحصر به‌فردی در تقدیرات ما دارند؛ مرحله‌ای که در آن، دست تقدیر باز است تا به واسطه اعمال ما، سرنوشت یک‌ساله رقم بخورد.
وی با اشاره به سلسله مراتب تقدیر، اضافه می‌کند: شب نوزدهم، شب «التقدیر» است؛ یعنی اندازه‌گیری و تعیین ظرفیت‌های اولیه برای یک سال پیش رو. این مرحله، همان‌گونه که در روایات آمده است، به مثابه نگارش پیش‌نویس الهی است و هنوز قابلیت اصلاح دارد. اما انعطاف‌پذیری به این معنا نیست که اعمال بدون انگیزه پذیرفته می‌شوند. شب بیست و یکم، مرحله «الابرام» است که مقدرات به شکل قطعی‌تری شکل می‌گیرند و دست قضا، محکم‌تر می‌شود. این دو مرحله، زمینه‌ساز مرحله نهایی هستند و اهمیت آن‌ها در این است که اعمال ما در این دو شب، وزن بیشتری در ترازو می‌یابند.

نقطه حیاتی تغییر مقدرات امت

این کارشناس دینی با اشاره به جایگاه شب بیست و سوم، تشریح می‌کند: حساسیت اصلی در شب بیست و سوم نهفته است که بنا بر فرمایش معصومین(ع)، شب «الامضا» است؛ یعنی امضای نهایی مقدرات توسط مقام ولایت تکوینی، یعنی حضرت ولی‌عصر(عج). اگر تا این شب، انسان با اعمال خالصانه و توبه حقیقی، سرنوشت خود را از مسیر زیان‌آور به سمت صلاح هدایت نکند، امضای نهایی بر آن می‌خورد و تغییر آن تا سال بعد تقریباً منتفی خواهد بود. «مَنْ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ فِی رَمَضَانَ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ إِلَی قَابِلٍ إِلَّا أَنْ یَشْهَدَ عَرَفَةَ» این نشان می‌دهد فرصت‌های الهی، زمان‌بندی بسیار دقیقی دارند و تأخیر در توبه یا اصلاح، به معنای از دست دادن آن امضای حیاتی است که می‌تواند مقدرات سخت فرد و جامعه را به خیر بدل کند.

قدرت دعا و خلع سلاح قضا و قدر

حجت‌الاسلام رمضانی با اشاره به ظرفیت دعا، اضافه می‌کند: در مواجهه با حوادث بزرگ و مقدرات سختی که ممکن است بر جامعه سایه افکند، اتکای ما باید به سلاح معنوی باشد که خداوند به مؤمنان اعطا کرده است. روایت امام صادق(ع) بسیار گویاست که فرمودند: «لا یَرُدُّ الْقَضَاءَ إِلَّا الدُّعَاءُ»؛ یعنی دعا قادر است سرنوشتی را که از پیش تعیین شده، بازگرداند یا تغییر دهد. این اذن الهی، یک معجزه مستمر در ساختار قوانین جهان است. این یعنی در برابر قضاوت‌های الهی نیز اذن رجوع و درخواست تجدیدنظر داده شده است؛ شرط آن، خالص بودن نیت و اضطرار حقیقی است که در دعا ظهور می‌کند.
وی با اشاره به فلسفه عمل صالح، بیان می‌کند: اعمال ما مانند بدن بدون روح هستند اگر قلب و نیت اصلی آن‌ها تعریف نشود. عبادت‌های طولانی، حج‌های مکرر یا انفاق‌های عظیم، اگر با محوریت محبت خاندان وحی همراه نباشد، در محک الهی ارزش ذاتی نخواهد داشت. ارزش اعمال در «چگونگی» انجام دادن آن‌هاست نه صرفاً «مقدار» آن‌ها. اینجاست که عمل بدون نیت، فاقد قابلیت تبدیل شدن به سرمایه اخروی می‌شود؛ مانند سنگی که در ظاهر گرانبهاست اما خاصیت زر بودن را ندارد.

آیه مودت؛ تنها اجرت پیامبر خدا(ص)

این استاد حوزه با اشاره به محور اصلی دین، می‌گوید: خداوند در قرآن کریم به‌صراحت اعلام می‌کند تنها درخواست من از شما در ازای رسالت، حفظ پیوند مودت با خویشاوندان است. «قُل لَّا أَسْأَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبَی» (سوره شورا، آیه ۲۳). این آیه، نقشه راه را مشخص می‌کند. محبت اهل‌بیت(ع) تنها یک امر اخلاقی نیست، بلکه سازوکار اصلی نفوذ اراده الهی به لایه‌های وجودی ما و مهم‌تر از آن، شرط قبولی تمامی اعمال ماست. این همان سِرّ این است که چرا در روایات داریم: «المحبة رأس الدین»(محبت، ریشه دین است).
استاد رمضانی با اشاره به شدت مجازات غفلت، ادامه می‌دهد: در روایات آمده فردی هزار سال بین صفا و مروه عبادت کند، اما اگر محبت اهل‌بیت(ع) به قلبش نرسیده باشد، خداوند او را رد می‌کند. این نشان می‌دهد معیار سنجش، میزان عمق اتصال ما به خط هدایت الهی است که از طریق اهل بیت(ع) متجلی شده است. این امر در شرایط فعلی، به معنای هوشیاری در برابر هر تفکری است که این رشته اتصال معنوی و تاریخی را هدف قرار می‌دهد، زیرا قطع این رشته به معنای از دست رفتن اعتبار کل کارنامه اعمال است.

روزه؛ بیانیه سیاسی-معنوی در دفاع از مکتب اهل‌بیت(ع)

وی با اشاره به ماهیت روزه اضافه می‌کند: تنها عملی که به‌طور ذاتی و بدون نیاز به تأکید مضاعف، مظهر محبت اهل‌بیت(ع) و تأسی به سیره آنان است، روزه است. سوزش و تشنگی روزه، نوعی همدردی عملی با رنج‌های اهل‌بیت(ع)، به‌ویژه امام حسین(ع) در واقعه کربلا محسوب می‌شود. از این رو، روزه‌داری حقیقی، خود یک بیانیه سیاسی-معنوی در دفاع از مکتب است؛ بیانیه‌ای که در آن، فرد به‌طور عملی اعلام می‌کند حاضرم سختی را به خاطر هدف متعالی تحمل کنم، هدفی که اهل‌بیت(ع) برای آن جان دادند.
این کارشناس دینی با اشاره به مصادیق عملی نیت، بیان می‌کند: برای کارشناسی‌تر شدن اعمال، باید هر کنش خوبی را به سلسله ولایت متصل کرد. این فقط مختص نماز و روزه نیست. به عنوان مثال، احترام به مادر باید با نیت «تأسی به احترام حضرت زهرا(س) یا احترام به مقام والای زینب کبری(س) که خود الگوی دفاع از حق بودند» صورت گیرد. این‌گونه، اعمال روزمره ما از حالت عادی خارج و وارد مدار عبادت می‌شوند و در نتیجه، هر لحظه ما به عاملی برای نگارش مقدرات خیر تبدیل می‌شود.

تداوم راه حق پس از فقدان رهبران آسمانی

حجت الاسلام رمضانی در پایان با اشاره به پیوند مقدرات جمعی، اظهار می‌کند: در شبی که تقدیرات سالانه رقم می‌خورد، دعای ما نباید صرفاً معطوف به مسائل فردی باشد. همان‌طور که بزرگان دین و اولیای امر، خود را خادم این ملت می‌دانند و همواره در معرض بالاترین خطرها قرار دارند، شهادت و فداکاری ایشان در راه حق، درس بزرگی است. این روزها دلتنگ رهبر شهیدمان هستیم. دلتنگی برای کسی که عمر بابرکتش را در راه هدایت صرف کرد و به مقام رفیع شهادت رسید، از سر ضعف نیست، بلکه نشان از عمق تعلق ما به راه حق است که با امیرالمؤمنین(ع) آغاز و با قنبرهای حقیقی‌اش ادامه می‌یابد. اگر دشمنان تاریخ با خون‌ریزی و فتنه، تلاش در برهم‌زدن مقدرات ملت ما دارند و سعی می‌کنند با فقدان هدایتگران آسمانی، مسیر را برای انحراف جامعه باز کنند، تنها جواب ما، تثبیت جایگاه قلبی خود در کنار اهل‌بیت(ع) و فعال‌سازی حداکثری ظرفیت دعا در این شب‌هاست. شب قدر، فرصت نهایی برای تغییر مسیر سرنوشت به سمت نصرت الهی است. اعمال ما باید عمق ارادت ما را نشان دهد تا مشمول امضای صاحب زمان(عج) قرار گیرد و برخلاف میل دشمنان، تقدیر این ملت، عزت و پیروزی رقم بخورد.