نگرانی برای آینده یکی از مسائلی است که هر فردی در هر جایی از دنیا و با هر اندیشه‌ای به آن فکر کرده است. دغدغه‌ای که جهان‌شمول و همگانی است. در باورهای اسلامی و متون دینی ما شب‌های قدر نه تنها به‌خاطر تعیین سرنوشت بندگان طی یک سال، که بیشتر به دلیل نزول قرآن کریم و ارائه اعمال و سرنوشت بندگان به ساحت مقدس امام عصر(عج) دارای اهمیت است. همچنین گشوده شدن درهای رحمت به جهت قبول توبه و استغفار از اعمال ناپسند ما و رهایی از عقوبت اخروی، دیگر اهمیت این ایام است.
در گفت‌وگو با حجت‌الاسلام والمسلمین شریعتی‌تبار درزمینه شأن شب‌های قدر و پیام ولی مؤمنان امام علی(ع) مباحثی مطرح شد که در ادامه مشروح آن آمده است.

شبی همراه ملائک

حجت‌الاسلام والمسلمین شریعتی‌تبار با عرض تسلیت شهادت حضرت علی(ع) و رهبر امت، قائد مسلمین و سایر شهدای کشور عزیزمان، در مورد جایگاه شب‌های قدر در آموزه‌های دینی مطرح کرد: شب قدر یکی از مبارک‌ترین شب‌های سال و ماه خداوند است. در قرآن کریم در سوره قدر می‌خوانیم: «إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ؛ ما قرآن را در شب قدر نازل کردیم». همان‌طور که ملاحظه می‌شود نسخه شفابخش خداوند و علاج دردهای بشری در گرو آموزه‌های متعالی الهی است که در شب قدر نازل شده است.
به تصریح قرآن شب قدر، شب نزول ملائکه است: «تَنَزَّلُ الْمَلَائِکَةُ وَالرُّوحُ فِیهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ کُلِّ أَمْرٍ؛ فرشتگان و روح در آن شب به اذن پروردگارشان برای [تقدیر و تنظیم] هر کاری نازل می‌شوند». ملائکه در این شب به دعاهای مؤمنان آمین می‌گویند و مقدرات یک سال را از طرف خداوند بر بنده‌اش نازل می‌کنند. اما شب قدر، شب سلامت و صحت نیز است؛ «سَلَامٌ هِیَ حَتَّی مَطْلَعِ الْفَجْرِ؛ این شب تا برآمدن سپیده‌دم [سراسر] سلام و رحمت است». در این شب به‌واسطه رحمت خداوند متعال، سعادت و عاقبت به‌خیری برای بشر به ارمغان می‌آید.
در اهمیت و شأن این شب البته باید به این نکته نیز توجه داشت که شب قدر، شب امامت و ولایت است، چراکه شب نزول ملائکه محضر انسان کامل یعنی امام زمان(عج) است. در این شب ما به دو امانت پیامبر اکرم اسلام(ص) متوسل می‌شویم. یکی قرآن کریم و دیگری اهل بیت نبوت و سلسله امامت. در حدیث ثقلین درباره این دو آمده است: «...إِنِّی تَارِکٌ فِیکمْ أَمْرَینِ إِنْ أَخَذْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا: کِتَابَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَهْلَ بَیتِی عِتْرَتِی. أَیُّهَا النَّاسُ اسْمَعُوا وَ قَدْ بَلَّغْتُ إِنَّکُمْ سَتَرِدُونَ عَلَیَّ الْحَوْضَ فَأَسْأَلُکُمْ عَمَّا فَعَلْتُمْ فِی الثَّقَلَیْنِ وَ الثَّقَلَانِ کِتَابُ اللَّهِ جَلَّ ذِکْرُهُ وَ أَهْلُ بَیتِی فَلَا تَسْبِقُوهُمْ فَتَهْلِکُوا وَ لَاتُعَلِّمُوهُمْ فَإِنَّهُمْ أَعْلَمُ مِنْکُم‏‏؛ من در میان شما دو چیز باقی می‌گذارم که اگر آن‌ها را دستاویز قرار دهید، هرگز گمراه نخواهید شد: کتاب خدا و عترتم که اهل‌بیتم هستند. ای مردم بشنوید! من به شما رساندم که شما در کنار حوض بر من وارد می‌شوید. پس من از شما درباره رفتارتان با این دو یادگار ارزشمند سؤال خواهم کرد؛ یعنی کتاب خدا و اهل‌بیتم. بر ایشان پیشی نگیرید که هلاک ‌می‌شوید و به ایشان چیزی نیاموزید که آن‌ها از شما داناترند» (کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۲۹۴). با اشاراتی که شد باید متوجه اعمال و عبادت‌های خود باشیم که این شب، شبی است که عبادت، توبه و استغفار در آن بسیار ارزشمند است: «لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ؛ شب قدر، بهتر از هزار ماه است» پس تحول و تأثیرگذاری آن در زندگی انسان بسیار است.

شبی به سوی رحمت

مدرس و کارشناس حوزه دین با اشاره به اهمیت پاسداشت شب‌های قدر با توجه به مجموعه‌ای از روایت‌های صادره از معصومین(ع) به موانع اجابت دعا اشاره کرد و گفت: در مورد اهتمام به احیای شب قدر و اقامه مناسک این شب توصیه‌های فراوانی داریم. ماه رمضان هنگامه طهارت، پاکی و متحول شدن است. در شب قدر دعای هیچ کسی رد نمی‌شود؛ مگر اینکه فرد اعمالی را انجام داده باشد که مانع اجابت شود. در روایات این موانع ذکر شده‌اند که در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود. از مهم‌ترین عوامل محرومیت انسان از استجابت دعا عاق والدین، نیت بد نسبت به دیگران، بد طینتی، نفاق در حق برادران دینی، به تأخیر انداختن نمازهای واجب تا وقت بعد، قطع رحم، نقض عهد و سخن‌چینی است. بنا بر روایات، کسب حرام و حرام‌خواری تا ۴۰ روز مانع استجابت دعای انسان است. از این روایات این‌گونه استفاده می‌شود که در شب قدر باید به کانون خانواده و دیگر مؤمنان و برادران دینی خود توجه کنیم و حق آن‌ها را محترم بداریم تا در پیشگاه خداوند روسفید باشیم.
شبی برای التیام دل دردمند مردم ایران
حجت‌الاسلام شریعتی‌تبار با توجه به شرایط کنونی کشور و وجود آلام و رنج‌های روحی و مادی، این توصیه‌ها را برای شب‌های قدر ارائه کرد: در شرایط کنونی جامعه باید به ائمه اطهار(ع) و میراث گرانبهای ایشان متوسل شویم. از ائمه اطهار(ع) برای ما دعاهای مأثوری به‌جا مانده است. از این فرصت بهره ببریم و از عمق جان و با سوز دل برای سلامتی رزمندگان اسلام و هموطنان خود دعا کنیم. همچنین برای خنثی شدن توطئه‌های دشمنان اسلام و ایران، فراهم شدن زمینه‌های ظهور، سلامتی و فرج امام زمان(عج) که هم اثر وضعی دارد و فرج را نزدیک می‌کند و هم اثر گشایشی در زندگی منتظران دارد، دعا کنیم. دقت کنیم در دعا دیگران را مقدم از خود بدانیم و بعد برای خودمان دعا کنیم، این موجب تقویت انسجام و وحدت می‌شود و راه را برای اجابت فراهم می‌کند.

و خداوندی که همیشه به فکر بنده‌اش است

مدرس حوزه در ادامه با اشاره به فلسفه مشخص نبودن قطعی و یقینی شب قدر، افزود: شعائر اسلامی را باید گرامی داشت و بزرگداشت این شب‌ها نیز حکمت‌های زیادی دارد. اما در فلسفه مشخص نبودن شب قدر به‌طور یقینی، دلایل زیادی ذکر شده است. یکی از دلایلی که زمان دقیق شب قدر مخفی است، رعایت و حفظ حرمت این شب گرامی است. مؤمنان فرصت دارند سه شب احیا بدارند و به قرآن و امام زمان(عج) توسل بجویند. هرچند باید همه ماه رمضان حریم و حرمت را حفظ کنیم و با حضور در اجتماعات دینی، مساجد و تکایا شعائر دینی را بزرگ بداریم. دشمنان از حضور ملت ایران در اجتماعات مذهبی و دینی ترس دارند و ما به حکم وظیفه شرعی و دینی وظیفه داریم حضور پیدا کنیم و به رسالت و نقش سیاسی اجتماعی خود واقف باشیم.

پیام اول مظلوم تاریخ به مظلومان امروز

حجت‌الاسلام والمسلمین شریعتی تبار با اشاره به شهادت مظلومانه حضرت علی(ع) و همچنین مظلومیت مسلمانان ایران بیان کرد: ما توصیه‌های فراوانی از حضرت علی(ع) داریم که برای امروز ما کاراست؛ یکی از مهم‌ترین پیام‌های ایشان که در قالب وصیت به ما رسیده، صبر و بصیرت، همچنین توصیه به تقوا و پاکیزگی اعمال است. این پیام از زبان رهبر شهید ملت ایران نیز به صورت مکرر بیان می‌شد.
پرچم استقلال و عزت را ملتی می‌تواند حمل کند و سرافرازانه به سر منزل مقصود برساند که نخست بصیرت داشته، هوشیار و دشمن‌شناس باشد و دوم، دارای ویژگی صبر و استقامت باشد. در طول تاریخ هر جایی این دو ویژگی در کنار هم در ملتی بوده، آنان به پیروزی رسیده‌اند، هرچند از نظر زمانی این امر مشمول زمان بشود. سیره و زندگی امام علی(ع) برای ما دارای آموزه‌های زیادی است. ایشان در بستر شهادت وصیت فرمودند و به تقوا، نظم و انضباط در امور توصیه کردند. توجه داشته باشیم منظور از نظم در امور، نظم اجتماعی و اصلاح اجتماعی است. ایشان فرمودند در تمسک به قرآن کریم کوتاهی نکنید. به یاد داشته باشیم این موارد در بستر شهادت مطرح شده که نشانه اهمیت آن‌هاست.
در این زمانه باید در تبعیت و بیعت با سومین رهبر انقلاب اسلامی آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای باشیم و به امر قرآن کریم با وحدت و انسجام «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا» باشیم. اگر جامعه بحبل الله متین متمسک شود، مانند دانه‌های تسبیح از شرایط سخت عبور می‌کنیم ولی اگر خدای ناکرده این رشته تسبیح پاره شود عبور از گردنه‌های سخت تاریخی و اجتماعی سخت خواهد شد. ان‌شاءالله با صبر انقلابی و اتحاد و انسجام، دشمنان اسلام را مأیوس کنیم و موجب ‌شویم دشمنان ناکامی را بچشند. برای یکدیگر و برای رزمندگان اسلام و ظهور امام زمان(عج) دعا کنیم.