یکی از جلوه‌های اعجاز شب قدر که به تصریح قرآن، برتر از هزار ماه است، تقدیر مقدرات یک سال پیش رو است؛ تقدیری که به اعمال و دعای ما و امضای امام زمان(عج) بستگی دارد. در شب‌های قدر فقط تقدیر فردی رقم نمی‌خورد، بلکه می‌توان با دعا مسیر تحولات عالم و رخدادهای در جریان را تغییر داد. در این باره با حجت‌الاسلام والمسلمین مجتبی عرفانیان، استاد حوزه و کارشناس مذهبی و سخنران حرم مطهر رضوی گفت‌وگو کرده‌ایم.

شب تعیین تقدیر جمعی

در ابتدا حجت‌الاسلام والمسلمین مجتبی عرفانیان در پاسخ به این پرسش که آیا شب قدر فرصت تقدیر مقدرات شخصی است یا سرنوشت ملت‌ها، کشورها و رخدادها هم در این شب محتوم می‌شود، مطرح کرد: خیلی‌ها شب قدر را فقط فرصتی برای تقدیر سرنوشت فردی می‌دانند، اما در نگاه کلان‌تر، این شب محل رقم خوردن تقدیر ملت‌ها و حتی مسیر تاریخ و تمدن‌هاست. قرآن می‌فرماید: «فیها یُفرَقُ کلُّ أمرٍ حکیم»؛ یعنی در این شب، همه امور حکیمانه و مهم از سوی خداوند تنظیم می‌شوند. این «کل امر» فقط مخصوص زندگی فردی نیست؛ نقشه راه ملت‌ها، مسیر بیداری یا سقوط جوامع هم در همین لحظه تاریخی تعیین می‌شود. وقتی یک ملت خود را در مدار لطف و حقیقت الهی قرار دهد، تقدیر جمعی‌اش هم در بهترین مسیر رقم می‌خورد.

اهمیت مقاومت، تاب‌آوری، بصیرت و در صحنه بودن

این کارشناس در ادامه با اشاره به اینکه تعیین مقدرات به معنای تحقق قطعی آن نیست و الزاماتی دارد، افزود: تقدیر ملت‌ها هر چقدر هم الهی باشد، وابسته به آمادگی مردم است. ملت‌هایی که با ایمان، بصیرت و حضور فعال در صحنه پیش می‌روند، ظرفیت گرفتن بهترین مقدرات را پیدا می‌کنند. شب قدر شب امضای خداست، ولی خدا پرونده‌ای را امضا می‌کند که مردمش از قبل با عمل و نیت خود، آن را نوشته‌اند. هر قدر روح مقاومت، امید و ایمان در ملت زنده‌تر باشد، نتیجه شب قدر هم درخشان‌تر خواهد بود. حضور در صحنه فقط حرکت سیاسی نیست؛ حضور اخلاقی و معنوی هم است. هر نماز، هر اشک و هر تصمیم درست، یک آجر برای ساختن تقدیر خوب جمعی محسوب می‌شود.

منتظر باشیم، ولی منتظرِ عمل

در ادامه گفت‌وگو حجت‌الاسلام عرفانیان با بیان این مطلب که شب بیست و سوم ماه رمضان بیشتر از دو شب قبل به امام زمان(عج) منتسب است، مطرح کرد: شب بیست و سوم رمضان، بیش از دو شب قبل به امام زمان(عج) نسبت داده شده و به آن شب «عرض اعمال» و «امضای مقدرات» می‌گویند. برای اینکه نظر و عنایت خاص حضرت حجت(عج) شامل حال‌ ما شود، باید دل‌هایمان را پاک و با روح «انتظار فعال» زندگی کنیم؛ یعنی منتظر باشیم، ولی منتظرِ عمل. کسی که از ظلم و فساد فاصله بگیرد و خود را سرباز عدالت بداند، مشمول نگاه خاص امام می‌شود. در برابر یزیدیان زمان، دعا باید همراه آگاهی و اقدام باشد؛ اشکی که به فهم و عمل منتهی شود، مقدرات را از ضعف به قدرت تبدیل می‌کند.
وی افزود: دعاهای جمعی در مساجد و میادین نیرویی فوق‌العاده ایجاد می‌کند؛ نیرویی که می‌تواند مسیر تحولات تاریخی و حتی سرنوشت جنگ‌ها را تغییر بدهد. وقتی دل‌های مردم یکی می‌شود، ایمان جمعی قدرتی می‌سازد که حتی دشمن هم از آن می‌ترسد. این را تاریخ اسلام بارها نشان داده است؛ از بدر گرفته تا دفاع مقدس. شب قدر زمان اتصال زمین با آسمان بوده و دعا پیوند اراده ملت با قدرت بی‌پایان خداست. هر صدای دعایی که برای حق و عدالت بلند می‌شود، نیرو و برکت جدیدی وارد صحنه تاریخ می‌کند.

مستضعفان در منطق الهی، قربانیان تاریخ نیستند

این کارشناس در پایان در پاسخ به این پرسش که شب قدر مستضعفان را چطور به صبح فتح و ظهور گره بزنیم، گفت: مستضعفان در منطق الهی، قربانیان تاریخ نیستند؛ آن‌ها وارثان زمین‌اند. شب قدر فرصت تازه‌ای برای زنده کردن امید در آن‌هاست؛ شبی که خداوند ظلمت را می‌گیرد و نور را جایگزین آن می‌کند. برای اینکه شب قدر به صبح ظهور گره بخورد، باید یأس را از دل‌ها پاک و امید را به ایمان و عمل تبدیل کنیم. دعاهای شب قدر وقتی با تصمیم و حرکت صبح همراه شوند، تبدیل به عمل اجتماعی مؤمنانه می‌شوند و این همان جرقه‌ رسیدن به ظهور است. هر وقت مستضعفان، خود را شریک در اجرای عدالت بدانند، فتح از زمین آغاز می‌شود و ظهور از دل‌ها طلوع می‌کند.