بیش از دو هفته است که ایران تحت هجوم حملات آمریکایی-صهیونیستی قرار گرفته و هنوز کسی نمیتواند پایانی برای این جنگ متصور شود. شاید روزها و هفتهها به طول بینجامد. به همین منظور کنترل منابع، مدیریت مصرف انرژی و بهینهسازی آن، از جمله مسائلی است که میتواند تا حدی دست ما را در این شرایط جنگی جلو ببرد و فشار به منابع و جامعه را تا حدی کاهش دهد. همراهی مردم با مسئولان در کنار یکدیگر برای عبور از وضعیت بحرانی کنونی بسیار چارهساز است و در صورت بروز ناگهانی مشکل برای زیرساختهای انرژی، میشود امیدوار بود چنین ضرباتی تأثیر کمتری بر پایداری شبکههای انرژی داشته باشد.
آب شرب مشهد کماکان در وضعیت قرمز است
مدیر عامل شرکت آب و فاضلاب مشهد در گفتوگو با خبرنگار ما در همین راستا میگوید: با وجود اینکه به پایان نیمه نخست سال آبی ۱۴۰۵- ۱۴۰۴ نزدیک شده و در انتهای فصل زمستان قرار داریم، بارندگیهای حوضه مشهد مطابق شرایط عادی بوده؛ ولی متأسفانه تأثیری روی سدهای مشهد نداشته؛ چون سیلاب و روانابی ایجاد نکرده که موجب افزایش ذخیره سدها شود. در حال حاضر از سه سد نیز بهرهبرداری نمیکنیم و حجم ذخیره سدهای باقیمانده نیز به کمتر از ۲ درصد است. از این رو تأمین آب شرب مشهد کماکان در وضعیت قرمز است و نگرانیهای بسیار جدی در این زمینه وجود دارد.
حسین اسماعیلیان ادامه میدهد: اسفند از دو جهت حائز اهمیت است؛ نخست نزدیک شدن به شرایط پایان سال و افزایش مصارف آب در روزهای آخر و دوم نیز به دلیل وضعیت جنگ که منجر به اضافه شدن مسافران خاص به شهر مشهد شده است.
وی با اشاره به دو پروژه مهم اضطراری برای آمادگی در این شرایط میافزاید: حدود ۵۰ حلقه چاه در اختیار دستگاههای اجرایی است که تاکنون برای مصارف خودشان استفاده میکردند و الان باید در مدار بهرهبرداری در شبکه آب شرب قرار بگیرد. همچنین با همکاری آب منطقهای در تلاش برای راهاندازی ۲۳ حلقه چاه دیگر نیز هستیم تا با کمک شرکت برق، تأمین برق این چاهها برای بهرهبرداری از این پروژهها در چهار روز آینده انجام شود.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد با بیان اینکه وضعیت کنونی ما در مورد آب، مشابه سال گذشته است، میگوید: با وجود اینکه متوسط دما نسبت به میانگین بلندمدت دو درجه افزایش داشته، کاهش دما در پنج روز گذشته منجر به کاهش مصرف شد که اگر ادامهدار بود، میتوانست تأثیر بیشتری در کم شدن مصرف در روزهای آینده نیز داشته باشد.
اسماعیلیان تأکید میکند: خواهش ما از عموم مردم مشهد این است که به وضعیت قرمز توجه کنند. الان به هیچ عنوان شرایطی نیست که ما به اموری مانند شستن فرش یا حیاط بپردازیم. مردم این موارد را به زمانی موکول کنند که از شرایط قرمز خارج شده و وضعیت سدهایمان بهتر شده باشد.
کاهش مصرف، مساوی با افزایش ظرفیت برای مدیریت شرایط اضطراری
عضو هیئت اندیشهورز انرژی، آب و محیط زیست استان خراسان رضوی نیز در گفتگو با خبرنگار ما با اشاره به اهمیت مدیریت مصرف آب و انرژی برای پایداری خدمات شهری و ملی با توجه به فضای جنگی منطقه میگوید: کشورمان با جنگ ترکیبی و منطقهای مواجه است. در نتیجه پایداری زیرساختهای حیاتی مانند آب، برق و گاز اهمیت دوچندانی پیدا میکند. این زیرساختها ستون فقرات خدمات شهری و ملی هستند و استمرار فعالیت بیمارستانها، حمل و نقل، ارتباطات، مراکز امدادی و حتی فعالیتهای اقتصادی به عملکرد پایدار آنها وابسته است.
امین وطنپور ادامه میدهد: در شرایط جنگی یا حتی بحرانی، احتمال اختلال در زنجیره تأمین سوخت، تجهیزات و قطعات زیرساختی افزایش پیدا میکند. به همین دلیل هر میزان کاهش مصرف در داخل کشور میتواند به کاهش فشار بر شبکههای تولید و توزیع کمک کند و ظرفیت بیشتری را برای مدیریت شرایط اضطراری به وجود بیاورد. در واقع مدیریت مصرف در چنین شرایطی نوعی تقویت تابآوری زیرساختی کشور است و کمک میکند خدمات حیاتی بدون اختلال ادامه پیدا کنند. از این منظر، رفتار مصرفی شهروندان بخشی از ساز و کار پایداری ملی محسوب میشود؛ زیرا وقتی مصرف کنترل شده باشد، شبکهها در برابر شوکهای احتمالی اقتصادی، فنی یا امنیتی پایدارتر عمل خواهند کرد.
مدیریت مصرف در زمان بحران به عنوان بخشی از سیاستهای پدافند غیرعامل است
وی با بیان اینکه در گذشته صرفهجویی در مصرف انرژی و آب بیشتر با هدف کاهش هزینهها یا حفظ منابع طبیعی مطرح میشد، تأکید میکند: اما در شرایط امروز این موضوع ابعاد راهبردی و امنیتی نیز پیدا کرده است. بسیاری از کشورها در شرایط بحران یا جنگ تلاش میکنند با مدیریت مصرف داخلی، فشار بر زیرساختهای حیاتی خود را کاهش دهند. هر میزان صرفهجویی در مصرف انرژی به معنای کاهش بار شبکه و افزایش ذخیره ظرفیت برای مواقع اضطراری است.
در شرایطی که ممکن است بخشی از ظرفیت تولید یا انتقال انرژی با محدودیت مواجه شود، این ذخیره ظرفیت میتواند مانع بروز اختلال در خدمات عمومی شود. به همین دلیل در بسیاری از کشورها، مدیریت مصرف در زمان بحران به عنوان بخشی از سیاستهای پدافند غیرعامل در نظر گرفته میشود. در واقع صرفهجویی در چنین شرایطی نه فقط یک رفتار اقتصادی؛ بلکه نوعی مشارکت اجتماعی در حفظ پایداری کشور به شمار میآید.
عضو هیئت اندیشهورز انرژی، آب و محیط زیست خراسان رضوی ادامه میدهد: شهروندان میتوانند با تغییر برخی رفتارهای مصرفی در خانهها، مراکز اقامتی و کسب و کارها به کاهش فشار بر زیرساختهای شهری کمک کنند. اقدامهایی مانند کاهش مصرف غیرضروری آب، استفاده از تجهیزات کممصرف و توجه به مصرف انرژی در ساعات اوج میتواند اثر قابل توجهی در سطح شهر داشته باشد.
وطنپور با بیان اینکه گاهی بعضی از افراد به دلیل نگرانی از کمبودهای احتمالی، اقدام به مصرف یا ذخیرهسازی بیش از نیاز معمول در منابعی مانند آب و بنزین میکنند، میافزاید: این رفتار که بیشتر ناشی از نگرانی و واکنش هیجانی است، در عمل میتواند به ایجاد فشار ناگهانی بر شبکههای تأمین و توزیع منجر شود. زمانی که تقاضا به شکل غیرعادی افزایش پیدا میکند، حتی اگر ظرفیت تولید و تأمین در حالت عادی کافی باشد، ممکن است در کوتاهمدت نوعی ناترازی مقطعی در عرضه و تقاضا به وجود بیاید. این وضعیت افزون بر ایجاد اختلال در روند توزیع، میتواند دسترسی سایر شهروندان به منابع ضروری را نیز با مشکل مواجه کند. به همین دلیل در مدیریت بحران، همواره تأکید میشود که مصرف منابع حیاتی بر اساس الگوی منطقی و نیاز واقعی انجام شود؛ زیرا رفتارهای هیجانی و مصرف بیش از نیاز، نه تنها به امنیت تأمین کمک نمیکند؛ بلکه فشار مضاعفی بر زیرساختها و منابع محدود کشور وارد میآورد.
از سوی دیگر، وقتی فرهنگ مصرف مسئولانه در یک شهر گسترش پیدا کند، اثر آن به صورت زنجیرهای در سطح جامعه دیده میشود. در چنین شرایطی هر خانواده یا کسب و کار میتواند بخشی از شبکه مدیریت مصرف در کشور باشد.
ضرورت اصلاح الگوی مصرف در بخش انرژی
وی با بیان اینکه بخش خانگی یکی از مهمترین حوزههایی است که در آن امکان اصلاح سریع الگوی مصرف وجود دارد، میگوید: سهم قابل توجهی از مصرف آب و انرژی در همین بخش اتفاق میافتد و بسیاری از رفتارهای روزمره بدون کاهش کیفیت زندگی میتواند اصلاح شود. در مصرف آب، کوتاهتر کردن زمان استحمام، استفاده از سردوشهای کممصرف و رفع نشتی شیرآلات از اقدامهایی است که میتواند به سرعت مصرف را کاهش دهد. حتی نشتیهای کوچک در طول زمان، حجم قابل توجهی از آب را هدر میدهد. در مصرف برق نیز خاموش کردن وسایل برقی در حالت آماده به کار، استفاده از نور طبیعی در طول روز و جایگزینی لامپهای پرمصرف با لامپهای الایدی از اقدامهای ساده؛ اما مؤثر محسوب میشود. در بخش گاز نیز عایقبندی مناسب درها و پنجرهها و سرویس منظم وسایل گرمایشی میتواند به کاهش اتلاف انرژی کمک کند.
این کارشناس حوزه آب و انرژی با بیان این مطلب که یکی از اقدامهای مهم در حوزه ادارهها و مراکز خدماتی، تنظیم روشنایی و سیستمهای گرمایشی و سرمایشی بر اساس ساعات واقعی حضور کارکنان است، تأکید میکند: بسیاری از ساختمانهای اداری پس از پایان ساعت کاری همچنان مصرف بالایی دارند که با مدیریت هوشمند قابل کنترل است. همچنین استفاده از کنتورهای هوشمند برای پایش مصرف، استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر برای روشنایی محوطهها و بهینهسازی تجهیزات پرمصرف میتواند به کاهش مصرف در این بخش کمک کند. در فضاهای عمومی شهری نیز بازچرخانی آب برای آبیاری فضای سبز و استفاده از سیستمهای آبیاری کارآمد میتواند مصرف آب را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.
ضرورتِ تغییر مصرف
در استان خراسان رضوی، مشهد به عنوان یکی از کلانشهرهای بزرگ کشور و مقصد سالانه میلیونها زائر، سهم قابل توجهی در مصرف منابع آب و انرژی دارد. در عین حال شرایط اقلیمی خراسان رضوی و محدودیت منابع آب زیرزمینی سبب شده مدیریت مصرف در این استان اهمیت بیشتری پیدا کند.
همچنین در شرایط کنونی پایداری خدمات حیاتی مانند آب، برق و سوخت نقش مهمی در حفظ آرامش اجتماعی، تداوم فعالیتهای اقتصادی و عملکرد پایدار شهرها و کشور دارد. در چنین شرایطی مدیریت مصرف و استفاده مسئولانه از منابع، تنها یک اقدام فردی نیست؛ بلکه بخشی از مسئولیت اجتماعی شهروندان در قبال منافع ملی محسوب میشود. مردم خراسان نیز همواره به داشتن روحیه همدلی، همراهی و مسئولیتپذیری اجتماعی مشهور بوده و در بزنگاههای مختلف تاریخی این همبستگی را نشان دادهاند. امروز نیز با همین روحیه همدلی و با رعایت الگوی مصرف بهینه آب و انرژی میتوان به کاهش فشار بر زیرساختها یاری رساند و با همکاری و همدلی از شرایط دشوار عبور کرد.
نظر شما