«ویکیپدیا» احتمالاً مهمترین وبسایت با دامنه جهانی بود که ما ساکنان ایران در روزهای گذشته همچنان میتوانستیم از آن بهره بگیریم؛ این دانشنامه برخط، در جنگ جاری برخلاف آنچه پیشتر در نظایر این وضع میدیدیم، کماکان در دسترس بود، اگرچه بهسختی و بدون دادههای تصویری. اما این رشته نازک پیوند با فراسوی مرزهای ملی نیز سرانجام، دو سه روز پیش گسست.
یکی از دلایل قطعی اخیر شاید این باشد که برخی اخبار و تحلیلهای روز رسانههای خارجی که مطلوب نبودند، از طریق این دانشنامه به داخل انتقال مییافتند و در اینجا پخش میشدند و بدین ترتیب موجبات بروز مشکلاتی امنیتی را فراهم میآوردند.
باری، فارغ از دلایلی که مسئولان مربوط در توجیه این اقدام اقامه میکنند، اینجا، بهتکرار و تأکید بایست یادآور شد که کوتاه کردن دست ساکنان ایران از «ویکیپدیا»، بهویژه کسانی که در نوشتن و ویراستن مدخلهای آن مشارکت میجویند، همچون محدودیتهای مشابه، زیانهایی در پی دارد که جبران آنها بهسادگی میسر نیست.
اما زیانهای این محرومیت از سنخ آنچه -مثلاً - محرومیت از شبکههای اجتماعی خارجی پیش میآورَد و کمابیش به حوزه اقتصاد مربوط میشود، نیستند، زیانهایی از نوع امنیتی هستند که خاصه این روزها بسیار مهمتر مینمایند و چهبسا - همچنان که آمد - جزو دلایل اصلی فیلتر شدن دوباره این دانشنامه ذکر شوند.
برای درک بهتر این مسئله، بایست انزوای رسانهای ایران و مرجعیت نسبی «ویکیپدیا» را در بازنمایی آنچه وقوع مییابد ملحوظ داشت. (بعید است کسی منکر این دو امر باشد). هموطن فارسیزبانِ خارجنشینِ بیطرف، که از نویسندگان و ویراستاران بالقوه مدخلهای این دانشنامه است، متأثر از دهها و بلکه صدها رسانه بینالمللی و احتمالاً - شاید بحق - بیاعتنا به همتایان داخلی آنها، ممکن است اطلاعاتی را به مدخلهای مرتبط با ایران، از جمله مدخلهای ناظر به رویدادهای روز کشور، بیفزاید که یکسونگرانه یا - دستبالا - فروکاستگرایانهاند. (تکلیفِ کاربرِ ذینفع یا آنکه مریدوار همه اخبار یک رسانه را عین حقیقت میپندارد روشن است).
البته مقصود این نیست که رسانههای بینالمللی یکسره مشکوک یا مغرض یا بداندیشاند و استناد به آنها اشکال دارد، حرف این است که این رسانهها، بههرحال، از سیاستهای کشورها یا سازمانهای متبوع خویش - که ناگزیر موافق سیاستهای ما نیستند - تأثیر میپذیرند و آنها را نمایندگی میکنند. مسلماً، در برابر - به حکم یک سوزن به خود - باید آشکارا اقرار کنیم که بسیاری از رسانههای داخلی نیز بهدرستی متهم به مجیزگویی و جانبداری یا - دستکم - تحریف و خودسانسوریاند، اما باز این را هم نباید نادیده بگیریم که شماری از همین رسانهها، در مقاطع مختلف، بهموقع و درستْ وظیفه حرفهای خویش را ادا کردهاند.
با این تفاصیل، چنین مینماید که ما، اگر نویسنده و ویراستار داخلی مدخلهای «ویکیپدیا» را - که با پوست و گوشت و استخوان خویش شدت و حدت حوادث کنونی را درمییابد و به همین دلیل احتمالاً توان آن را هم دارد که در میان انبوه اخبار رسانهها سره را از ناسره تمییز نهد - از فعالیت در این زمینه محروم کنیم، خود به دست خویشتن، مهار روایت را به کسانی دادهایم که ملتفت برخی اطلاعات نیستند و میکنند آنچه نباید؛ و تغییر آنچه در ضبط آمد و تثبیت شد بسیار دشوار است.
بهعبارت دیگر، ما بدین ترتیب انزوای رسانهای خویش را شدت میبخشیم و به ورطههایی هولناکتر میافتیم. با نظر در «ویکیپدیا»، میتوان صحت و سقم این مدعا را سنجید.
۲۷ اسفند ۱۴۰۴ - ۰۴:۴۲
کد مطلب: ۱۱۳۷۶۶۰
«ویکیپدیا» احتمالاً مهمترین وبسایت با دامنه جهانی بود که ما ساکنان ایران در روزهای گذشته همچنان میتوانستیم از آن بهره بگیریم.
زمان مطالعه: ۲ دقیقه
منبع: روزنامه قدس




نظر شما