این رویکرد تحولی، با اجرای ۹ حلقه فقهی تخصصی و برگزاری ۵۳ نشست علمی، نشان داد که میتوان فقه را به صورت کاربردی به نیازهای حکمرانی پیوند زد. از فقه نظام بینالملل تا فقه خانواده، این مدرسه با همکاری ۱۰ موسسه علمی، شبکه گستردهای از تولید دانش را ایجاد کرده است. برای تحلیل دقیقتر این عملکرد و درک چگونگی ترسیم مسیر آینده، جزئیات کامل گزارش پیش رو را دنبال کنید.
در نظام حکمرانی مدرن، نیاز به تبیین احکام و مسائل کلان اجتماعی، سیاسی و اقتصادی بر اساس مبانی فقهی، بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. مدرسه فقاهت آستان قدس رضوی، با درک عمیق از این ضرورت، رویکردی نوین را در مسیر تربیت فقهای متخصص و پاسخگو به نیازهای جامعه در پیش گرفته است. این رویکرد که بر مبنای فقه نظام استوار است، تلاش میکند تا با عبور از فقه فردی و سنتی، به تبیین احکام و مسائل کلان بپردازد. این نهاد علمی با جذب طلاب مستعد، فرآیند آموزش را بر محوریت ۹ حلقه فقهی-اجتهادی تخصصی در حوزههایی نظیر فقه نظام بینالملل، فقه نظام اقتصاد و فقه نظام تعلیم و تربیت متمرکز کرده است. در کنار این ساختار آموزشی، برگزاری ۵۳ نشست و همایش تخصصی با حضور اساتید برجسته، نشاندهنده تلاقی فعال این مدرسه با چالشهای روز حکمرانی است. این گزارش، مروری بر فعالیتهای این مجموعه در دوره اخیر دارد که نشاندهنده گستره اقدامات آن در تربیت نیروی انسانی، تعمیق پژوهشهای فقهی و توسعه همکاریهای علمی با نهادهای مختلف است.
تربیت و توسعه منابع انسانی متخصص
مدرسه فقاهت با هدف پرورش فقهای آیندهساز در حوزههای تخصصی، فرآیند جذب و آموزش طلاب مستعد را به صورت مستمر دنبال کرده است. از ابتدای تأسیس، این نهاد موفق به جذب و آموزش ۵۵ طلبه شده است که این امر نشاندهنده تمرکز بر تربیت نیروی انسانی توانمند برای ورود به عرصههای تخصصی فقه حکمرانی است.
حلقههای فقهی-اجتهادی: عمقبخشی به فقه نظامها
فعالیتهای پژوهشی این مدرسه بر محوریت ۹ حلقه فقهی-اجتهادی تخصصی استوار است که هر یک به بررسی یکی از نظامهای کلان حکمرانی میپردازد. این حلقهها با حضور اساتید برجسته و به نام حوزه علمیه، به تعمیق مباحث فقهی در حوزههای نوین اختصاص دارند:
فقه نظام بینالملل: با هدایت آیتالله درایتی، به بررسی احکام و قواعد فقهی حاکم بر روابط بینالملل میپردازد.
فقه نظام سیاست و حکمرانی: با هدایت حجت الاسلام و المسلمین ارسطا، به تحلیل مبانی فقهی حاکمیت و دولت میپردازد.
فقه نظام تعلیم و تربیت: با هدایت حجت الاسلام و المسلمین الهی خراسانی، به بررسی اصول فقهی ناظر بر نظام آموزشی کشور میپردازد.
فقه نظام وقف: با هدایت آیتالله آملی لاریجانی، به تبیین احکام و مسائل فقهی مرتبط با حوزه وقف میپردازد.
فقه نظام جزا: با هدایت آیتالله نجفی بستان، به تحلیل مبانی فقهی نظام کیفری و مجازاتها اختصاص دارد.
فقه نظام اقتصاد: با هدایت آیتالله مصباحی مقدم، به بررسی اصول و قواعد فقهی حاکم بر فعالیتهای اقتصادی میپردازد.
فقه نظام اموال و عقود: با هدایت آیتالله علیدوست، به تحلیل فقهی مالکیت، معاملات و قراردادها میپردازد.
فقه نظام خانواده: با هدایت آیتالله حبیبی تبار، به بررسی جامع مسائل فقهی مرتبط با ساختار و حقوق خانواده میپردازد.
فقه الاجتماع: با هدایت آیتالله مبلغی، به تبیین احکام فقهی مرتبط با جامعهشناسی و مسائل اجتماعی میپردازد.
نشستها و همایشهای علمی: تلاقی فقه و مسائل روز
این مجموعه در راستای توسعه مباحث علمی و کاربردی، ۵۳ نشست و همایش تخصصی برگزار کرده است. موضوعات این نشستها، نشاندهنده دغدغهمندی مدرسه فقاهت نسبت به مسائل روز و چالشهای حکمرانی است. از جمله مهمترین این موضوعات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
فقه خانواده و تربیت: شامل موضوعاتی نظیر «موضوعشناسی تربیت جنسی در خانواده»، «آشنایی با نظام رسمی تعلیم و تربیت کشور با توجه به نهاد مکمل تربیت در خانواده»، و «راهبردهای پژوهش در فقه خانواده با تاکید بر جایگاه خانواده در جهان معاصر». همچنین، نشستهایی با محوریت «بایستهها و روشهای وقفنامه خوانی» و «گزارشی از حکمرانی خانواده در ایران؛ نقاط قوت و ضعف» برگزار شده است.
فقه سیاسی و روابط بینالملل: نشستهایی با موضوع «نوآوریهای آیتالله شهید سید مصطفی خمینی در نظریه ولایت فقیه»، «فقه سیاست خارجی و روابط بینالملل»، «بررسی و گفتگو در مورد جدیدترین رخ دادهای بینالمللی از منظر حقوق بینالملل» و «حوزه و حکمرانی» برگزار شده است.
حقوق بشر و کرامت انسانی: این حوزه با برگزاری نشستهایی مانند «تحلیل فضیلت محوری از دیدگاه اسلام و حقوق بشر»، «بررسی حق آزادی عقیده با تأکید بر آزادی مناسک از دیدگاه اسلام»، «کرامت ذاتی انسانی (مطالعه تطبیقی در اسناد بینالمللی و آموزههای اسلام)» و «نسل چهارم حقوق بشر و بازخوانی کرامت انسانی در پرتو آموزههای رضوی»، مورد توجه قرار گرفته است.
فقه اقتصادی و مسائل نوین: نشستهایی در خصوص «چالشهای فقهی قراردادهای بانکی»، «تحلیل فقهی مالکیت آبهای سطحی: نقدی بر نظریه اباحه در فقه شیعه» و «بررسی فقهی لزوم قصد عنوان توسط واقف در تحقق وقف» برگزار شده است.
روششناسی و پژوهش: نشستهایی با هدف ارتقاء سطح علمی پژوهشگران شامل «نشست تخصصی روش مطالعه و فهم روایات سیاسی»، «آشنایی با شیوه تدوین و انتشار مقالات بینالمللی ISI-Scopus» و «تمییز معاونت و شرکت بر اساس رابطه استناد» برگزار شده است.
همکاریهای نهادی و گسترش شبکه علمی
مدرسه فقاهت با هدف همافزایی علمی و گسترش دامنه تأثیرگذاری، با ۱۰ موسسه علمی و پژوهشی معتبر همکاریهای مشترکی را برقرار کرده است. این همکاریها زمینهساز تعاملات میان حوزوی و دانشگاهی و نهادهای دولتی شده است. موسسات همکار عبارتند از: دفتر تبلیغات، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، دانشگاه رضوی، حوزه علمیه خراسان، مؤسسه آموزش عالی امام رضا(ع)، دانشگاه عالی دفاع، موسسه عالی حکمرانی شهید بهشتی(ره)، دانشگاه وزارت امور خارجه، پژوهشگاه فقه نظام، مرکز تحقیقات اسلامی مجلس.
نظر شما