در کوران حوادث ناگوار کنونی که صدای آژیر خطر و فریاد کمکخواهی در هم آمیخته است، جمعیت هلالاحمر به عنوان نماد امید و یاری، خط مقدم دفاع از جان و کرامت انسانی را بر عهده دارد.
در گفتوگو با مجتبی خالدی، سخنگو و رئیس مرکز هوشمند رصد اطلاعات و دادهکاوی این جمعیت، لایههای مختلف بحران و چگونگی پاسخگویی به آن را بررسی کردهایم؛ از سازوکارهای حیاتی و جایگزین برای حفظ ارتباطات در شرایط اختلال زیرساختها، تا اهمیت مستندسازی دقیق وقایع و ارسال آن به مجامع بینالمللی مانند صلیبسرخ و سازمان ملل و ضرورت رایزنی برای عبور امن محمولههای بشردوستانه.
این گفتوگو علاوه بر تشریح چالشهای عمیق در تأمین دارو، تجهیزات و اسکان اضطراری و همچنین تدابیر حمایتی برای کاهش آسیبپذیری گروههای خاص، نگاهی عمیق به وجه انسانی و عاطفی این فاجعه نیز دارد.
مجتبی خالدی، شاهد روایتی تلخ و تکاندهنده از صحنههای تلخ جنگ بوده، همچون روایت کودک سه و نیم سالهای که در آماج حملات، والدینش را از دست داده بوده؛ روایتی که عمق فداکاری امدادگران و سختیهای پیش روی آنها را نمایان میکند.
این گفتوگو همچنین تصویری چندوجهی از تلاشهای بیوقفه جمعیت هلالاحمر در مواجهه با یک جنگ تحمیلی، از ابعاد فنی و بینالمللی گرفته تا مسئولیتپذیری عمیق انسانی ارائه میدهد.
جمعیت هلالاحمر جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک سازمان غیرانتفاعی و عضوی از نهضت بینالمللی صلیب سرخ، در مواقع بروز بحرانهایی همچون زلزله، سیل، جنگ و... وظیفه امدادرسانی به مصدومان و قربانیان این حوادث را به عهده دارد. با توجه به گذشت دو هفته از حمله نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشورمان و به خطر انداختن جان و مال شهروندان، لطفاً از آخرین وضعیت کمکرسانی این جمعیت به مردم در این لحظههای سخت و بحرانی کمی توضیح دهید.
جمعیت هلالاحمر جمهوری اسلامی ایران حدود ۳میلیون و ۵۰۰ هزار داوطلب فعال دارد که در دو حوزه اصلی فعالیت میکنند. حوزه نخست مربوط به عملیات نجات و امدادرسانی شامل ارزیابی، آواربرداری تخصصی، فوریتهای پزشکی و جستوجو و نجات است. در این بخش، تیمهای زندهیاب و همچنین تیمهای «آرپلت» (Rpelat) بهصورت تخصصی مشغول کار هستند.
در حوزه دوم، خدمات دارویی و توانبخشی مورد توجه قرار دارد. خانه هلالاحمر مسئولیت تأمین داروهای تکنسخهای و داروهای خاص را بر عهده دارد و این مراکز بهصورت ۲۴ساعته فعال هستند. پس از پایان جنگ ۱۲روزه، ذخیره دارویی ما بهطور کامل تکمیل شده و آمادگی داریم در هر ساعت از شبانهروز خدمات ارائه کنیم.
همچنین مرکز توانبخشی جمعیت هلالاحمر در زمینه فیزیوتراپی و ارائه خدمات اورتز و پروتز فعالیت دارد. در هر واقعهای که آسیبدیدگی رخ داده، تیمها و گروههای امدادی ما بلافاصله حضور پیدا کردهاند. تاکنون در بیش از ۱۳هزار واحد غیرنظامی که دچار آسیب شدهاند، نیروهای ما مستقر شدهاند؛ از این تعداد، حدود ۱۱هزار واحد مربوط به منازل مسکونی بوده و نزدیک به ۶۵ مرکز درمانی نیز آسیب دیدهاند که امدادرسانی به آنها همچنان ادامه دارد.
مهمترین چالشهای کمکرسانی به آسیبدیدگان در شرایط موجود از نظر شما چیست؟
ابتدا باید بگویم این یک جنگ تحمیلی است. نکته دوم اینکه شمار مجروحان و مصدومان زیاد است، با اینحال در حال حاضر مشکل خاصی برای کمکرسانی احساس نمیشود و هیچ کمبود یا مشکل خاصی برای ارائه خدمات وجود ندارد.
برای بهتر شدن شرایط، چه پیشنهادهایی برای رفع برخی از مشکلات احتمالی دارید؟
برای بهبود شرایط، باید اصل قضیه، یعنی جنگ حذف شود و به پایان برسد. اگر این روند ادامه داشته باشد، ما مشکل خاصی پیدا نخواهیم کرد.
با توجه به تجربه جنگ ۱۲روزه که چند ماه پیش داشتیم و درگیری فعلی، از دیدگاه شما چه تفاوتی میان این دو دوره وجود دارد؟
تفاوت وجود ندارد. هر دو حمله نشاندهنده دخالت ائتلاف آمریکایی-صهیونیستی بوده است. اما اگر منظور شما تفاوت در کمکرسانی باشد، تیمهای هلالاحمر در هر دو دوره حضور پیدا کرده و به ارائه خدمات پرداختهاند.
در مقایسه با جنگ ۱۲روزه، آسیب به منازل مسکونی در شرایط فعلی چگونه بوده است؟ آیا آماری در این زمینه وجود دارد؟
بله، آسیب به منازل مسکونی وجود دارد البته نسبت به گذشته (جنگ ۱۲روزه) شدت یافته است.
از لحاظ آمار آسیب به غیرنظامیان، وضعیت چگونه است؟ آیا تعداد آن نسبت به گذشته افزایش داشته است؟
بله، تعداد آسیب به افراد غیرنظامی زیاد شده است. با وجود این، آمار مربوط را باید سازمان پزشکی قانونی ارائه بدهد.
در صورت آسیب دیدن سازوکارهای امدادی، آیا جمعیت هلالاحمر سازوکارهای جایگزینی برای هماهنگی کمکها و ارتباطات در شرایط بحرانی دارد؟
ما سازوکارهای جایگزین داریم. برای اطمینان از برقراری سیستمهای ارتباطی و فراهم شدن زیرساختهای ارتباطی، اقدامات لازم انجام میشود. پس از آن، آمار مصدومان اعلام شده و اقدامات لازم برای انتقال و درمان آنها صورت میگیرد.
شرایط فعلی را به سازمانهای بینالمللی منعکس کردهاید؟
بله؛ در همان روزهای نخست متنی را درباره نقض حقوق بشر دوستانه تنظیم و با هماهنگی لازم، ارسال کردیم و این مستندات به نهادهای مسئول در سراسر جهان، رئیس کمیته و فدراسیون صلیب سرخ و هلالاحمر، رئیس منطقهای و همچنین کشورهای گروه بریکس ارسال شده است.
نسخهای هم برای دادستان دیوان کیفری بینالمللی ارسال و درخواست شده نسبت به خون مظلومانی که ریخته شده، بهویژه شهدای مدرسه ابتدایی دخترانه که در حال تحصیل بودند، پیگیریهای لازم انجام شود.
مثل جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، تمامی مستندات مربوط به موارد نقض حقوق بشردوستانه از نخستین ساعات وقوع حمله، جمعآوری و از سوی جمعیت هلالاحمر به عنوان رئیس کمیته حقوق بشردوستانه جمهوری اسلامی ایران، برای کمیته بینالمللی صلیب سرخ و دیگر مراجع بینالمللی ارسال شده است تا جامعه جهانی از وضعیت مطلع شده و اقدامات لازم را لحاظ کند. با این حال هنوز کمکی از لحاظ اجرایی از سوی آنها دریافت نکردهایم.
چگونه از جان و امنیت امدادگران در مناطق درگیری محافظت میشود؟
در جریان درگیریها، امنیت آمبولانسها و امدادگران اولویت ماست. متأسفانه در این جنگ، پنج نفر از همکاران ما جان خود را از دست دادند. در این شرایط، معاونت خاصی در این زمینه صورت نمیگیرد اما حفظ امنیت تا حد امکان پیگیری میشود.
در خصوص دارو، تجهیزات درمانی و اسکان اضطراری، موارد مربوط به جمعیت هلالاحمر استان تهران چگونه ارزیابی میشود؟
مواردی که مربوط به جمعیت هلالاحمر استان تهران است، بهطور مستمر ارزیابی و پیگیری میشود.
تمام داروخانههای جمعیت هلالاحمر در سراسر کشور به صورت شبانهروزی فعال هستند و تمام داروهای مورد نیاز مردم در داروخانههای ما موجود و ذخیره است و در این باره جای هیچ نگرانی وجود ندارد. همچنین داروهای تکنسخهای نیز در اختیار بیماران قرار میگیرد.
چه توصیهای برای گروههای خاص مانند کودکان، زنان، افراد دارای بیماریهای زمینهای و سالمندان برای کاهش آسیبپذیری در شرایط بحرانی دارید؟
در این شرایط سفارش ما به مردم این است از خودشان بیشتر مراقبت کنند و هنگام خطر در جاهای امنتر پناه بگیرند.
البته توصیههای لازم بهطور مرتب به این عزیزان اطلاعرسانی میشود. با توجه به اینکه بسیاری از مردم ممکن است سؤالاتی در زمینه نحوه مراقبتها و رفتارهایی که باید در این شرایط انجام دهند داشته باشند، سامانه تلفنی ویژهای راهاندازی شده است. در این سامانه، هزار و ۸ نفر از روانشناسان و روانپزشکان داوطلب بهصورت ۲۴ساعته به سؤالات مردم پاسخ میدهند.
من از مردم میخواهم آرامش خود را حفظ کنند. در حال حاضر با توجه به تمام این موارد، امنترین جا منزل است. مردم نقاط امن خانه را شناسایی کنند و آن را به کودکان آموزش دهند.
در صورت نیاز به مشاورههای روانشناسی با شماره ۴۰۳۰ جمعیت هلالاحمر تماس بگیرند و مراقب کسانی که بیماریهای زمینهای یا محدودیت حرکتی دارند، باشند.
یکی از نگرانیهای جدی در عملیات امدادی این است که هنگام وقوع اصابت، مشخص نباشد چه تعداد از افراد در یک ساختمان حضور دارند.
بنابراین ساکنان هر ساختمان باید در همان لحظات اولیه تعداد افراد حاضر در منزل را به تیمهای امدادی اعلام کنند تا روند امدادرسانی با سرعت بیشتری انجام شود.
توصیه میشود فاصله ۱۰۰متری از محلهای اصابت را رعایت کنند. به محض احساس کردن احتمال اصابت موشک حتماً روی زمین دراز بکشند، راه دهان را باز نگه دارند و یک محافظ روی سر قرار دهند.
پس از حملات حتماً به مدت دو دقیقه در یک جای امن بمانند تا از ایمن بودن محل مطمئن شوند.
طی روزهای خدمترسانیتان تأثیرگذارترین صحنهای که با آن برخورد کردهاید، چه بوده است؟
یکی از صحنههای بسیار تأثیرگذار و غمانگیز که در این جنگ تحمیلی شاهد بودیم، مربوط به کودکی سه و نیم ساله در یکی از مناطق مسکونی آسیبدیده بود. متأسفانه پدر و مادر این کودک در حمله جان خود را از دست داده بودند و او تنها مانده بود.
همکاران ما حدود ۴۰دقیقه این کودک را در آغوش گرفتند تا پدربزرگش آمد و او را تحویل گرفت. در همان لحظه بود که کودک شروع به گریه کرد و شرایط خاص خود را نشان داد. این یکی از تلخترین صحنههایی بود که در این مدت دیدم.
نظر شما