هنرمندان با وجود اثرگذاری بالا در روح و روان مردم همیشه به عنوان آسیبپذیرترین اقشار در جامعه مطرح بودهاند و با معضلهای فراوانی چه به لحاظ محدودیتهای انجام فعالیتهای هنری و چه به لحاظ اقتصادی مواجه بودهاند. هنرمندان تئاتر نیز به عنوان بخش کوچکی از جامعه هنری از این چرخه جدا نیستند و ایجاد هر اتفاقی در کشور میتواند این حرفه را به چالش بکشد و تا مرز تعطیلی ببرد.
تئاتر به عنوان هنری زنده و پویا که مستقیما با مردم در ارتباط است، به دلیل انتقال غیرمستقیم پیام، ذهن مخاطب را درگیر و به چالش میکشد و در واقع همین قاب تاریک میتواند سوگیری و جهتگیری فکری تعداد زیادی از مخاطبان را تغییر دهد و این تغییر چه بسا مقدمه تغییر بزرگتری در زندگی آن افراد شود.
اکنون که کشورمان ایران، درگیر یک جنگ تمام عیار با رژیم آمریکایی صهیونیستی است، جامعه تئاتری ما باز هم جان سالم از این ماجرا به در نبرده و اجراها، چه آنها که روی صحنه بودند و چه آنها که مشغول تمرین برای شروع اجرا در روزها و هفتههای آتی بودند همه تعطیل و هنرمندان خانهنشین شدند. در خصوص جنگ تحمیلی ایجاد شده و اثرات آن بر این هنر با سعید اسدی، رئیس انجمن هنرهای نمایشی ایران و حامد ترابی، بازیگر تئاتر استان همدان به گفتوگو نشستیم که در ادامه میخوانید.
ضرر و زیان جنگ برای هنرمندان تئاتر
رئیس انجمن هنرهای نمایشی ایران در گفتوگو با قدس با بیان اینکه ما از فعالیتهای تئاتری در ایران پشتیبانی میکنیم، اظهار میکند: متاسفانه با جنگی که اتفاق افتاده اکنون تئاترها تعطیل هستند و اجراها نیزمتوقف شدهاند و مسلما گروههای نمایشی که فعال بودند و اجرا میکردند، اجراهایشان معطل مانده و گروههایی که برای اجرا تمرین میکردند، نیز فعالیتشان متوقف شده و معلوم نیست چگونه بتوانند اجرا کنند.
سعید اسدی با تاکید براینکه تلاش این بوده که به هنرمندان بیشتر رسیدگی شود و پیگیر احوالات و سلامتی آنان نیز بودهایم، میافزاید: خوشبختانه با تعداد زیادی از هنرمندان تماس گرفته شده و الحمدالله مشکلی وجود نداشته است به جز همین شرایطی که اکنون ایجاد شده؛ اما برخی با توجه به سرمایهگذاریهایی که انجام دادند، دچار ضرر و زیان هم شدهاند، چراکه این جنگ موجب بیکاری آنان شده است. اگر شرایط به شیوه دیگری پیش رود، دولت باید خسارتی که به آنها واردشده را به عهده بگیرد و بتواند بخشی از آن را جبران کند.
حمایت محدود از هنرمندان بعد از جنگ ۱۲ روزه
وی در خصوص وضعیت هنرهای نمایشی در کشور به لحاظ اجرا و معیشب هنرمندان، میگوید: این دومین جنگی است که تجربه میکنیم، اما رویدادهای نمایشی و جشنوارههایی که باید برگزار میشد، خوشبختانه همگی برگزار شدند و هنرمندان نیز حضور یافتند. جشنوارههای خیابانی مریوان، لاهیجان، جشنواره آیین سنتی، جشنواره کودک و نوجوان همدان و حتی جشنواره فجر برگزار شدند. در واقع همه هنرمندان سراسر کشور در این امر دخیل بودند.
رئیس انجمن هنرهای نمایشی ایران با بیان اینکه اجراهای عمومی هم بعد از جنگ ۱۲ روزه دوباره پاگرفتند و در واقع یک رکود مقطعی جدا از ۱۲ روز جنگ اتفاق افتاده بود، اظهار میکند: در این راستا از انجمن هنرهای نمایشی تاحدودی حمایت به عمل آمد؛ ضمن اینکه در سالنهای دولتی درصدی که مربوط به سالنها میشد عمدتا از گروهها گرفته نشد و اتفاقی که افتاد این بود که از آنها حمایت شود تا بتوانند بخشی از ضرر و زیان و افت تماشاگر را جبران کنند که البته به قدر کفایت نبود چراکه مضایق بودجهای در کشور هم وجود داشته و انجمن هنرهای نمایشی و تئاتر نیز همین مشکل را داشته اما خوشبختانه رویدادها برگزار شده و حق و حقوق هنرمندان نیز پرداخت شده است.
اسدی ادامه داد: شرایط را به گونهای مدیریت کردیم که اولویت ما خود هنرمندان تئاتر باشد و کمترین آسیب به آن بخش وارد شود و ضرر و زیانهایی که از لحاظ مالی اتفاق میافتد به سمت سالنهای نمایشی و انجمن هنرهای نمایشی باشد ولی اکنون متاسفانه شرایطی که ما با آن مواجه شدیم، کل فرایند برنامهریزی تئاتر را با مشکل مواجه کرده است؛ چرا که اجراهایی تعطیل شدند و رونق دوباره تئاتر کمی طول میکشد و این هم برای هنرمندان مشکل آفرین است. در هرحال اینها همه عوارض اتفاقاتی است که وجود دارد و همه تلاش میکنند که ایران برپا بماند و امیدوارم که ما با پیروزی از این فضا خارج شویم.
وی عنوان میکند: امروز هفتم فروردین ماه روز جهانی تئاتر و روز ملی هنرهای نمایشی است و ما هر سال در اسفندماه تدارک این روز را میبینیم و اجراهای سالنهای نمایشی از آن روز شروع میشوند؛ رویدادهایی از جمله فضاسازیهای نمایشی وجود دارند که حول و حوش تئاتر شهر و مکانهای دیگر اتفاق میافتد. ما هم بزرگداشت روز تئاتر را داریم و هم این که سال تئاتری خودمان را شروع میکنیم اما با توجه به شرایطی که وجود دارد اکنون هیچ چیز قابل پیش بینی نیست چراکه تئاتر یک هنر زنده است و نیاز به تمرین دارد.
شکل حرفهای تئاتر کشور در حال رشد است
اسدی با مقایسه تئاتر در شهرهای مختلف کشور نیز بیان میکند: اکنون شبکهای از گروههای نمایشی و هنرمندان تئاتر در ایران هستند که عمدتا فارغالتحصیل همین رشته هستند و تجربه دارند. در مجموع، متناسب با امکانات شهرها و نیروی انسانی که وجود دارد، تئاتر وضعیت متفاوتی دارد یعنی نمیتوان شهرهای مختلف راباهم قیاس کرد ولی نسبت به گذشته تئاتر ایران این روزها رونق اجرا و تولید داشته و مردم و تماشاگران هم بیشتر با تئاتر آشنا شدند. همچنین در بعضی شهرهای کوچک هرشب تئاتر اجرا میشود و برخی استانها از جمله خراسان و آذربایجان شرقی هم رونق بیشتری دارند.
وی ادامه میدهد: به صورت تخمینی شکل حرفهای تئاتر در حال رشد است و تئاتر میتواند به کسب و کاری تبدیل شود که هنرمندان از این طریق معیشتشان را تامین کنند. این روزها تئاتر علاقهمندان زیادی دارد و خیلی گروههای جوان هم فعال هستند اما با چالشهای اقتصادی در تامین هزینههای اجرایشان روبهرو میشوند. در واقع همین شوق و رغبت است که سبب کمرنگ شدن بحث مالی میشود.
تئاتر همدان از جایگاه خاصی برخوردار است
حامد ترابی، بازیگر تئاتر استان همدان نیز در گفتوگو با قدس ضمن اشاره به وضعیت تئاتر در این استان بیان میکند: در استان همدان تئاتر از جایگاه خاصی برخوردار است چرا که مخاطب تربیت شده وجود دارد به ویژه برای تئاتر کودک و نوجوان و برگزاری جشنواره بینالمللی تئاتر کودک و نوجوان که هنرمندان نگاه ویژهای به آن دارند.
وی ادامه میدهد: هنر تئاتر و تمامی هنرها با حضور مخاطب، زنده و پویا هستند و وقتی که مخاطب باشد صحنه نمایش هم برقرار است. با توجه به این موضوع، همدان در این زمینه بسیار پویا و فعال بود و به قول خودمان رونق در تئاتر همدان به نسبت خوب است.
این بازیگر تئاتر استان همدان در پاسخ به سوالی در خصوص فعالیتهای هنری تئاتر در این استان در زمان جنگ و وضعیت معیشت هنرمندان اظهار میکند: تئاتر هم مانند تمام مشاغل و حرفهها تاثیر اقتصادی بسیاری برای هنرمندان در همه زمینه ها داشته اماوقتی مخاطب نباشد ماهم نیستیم و درآمدی نیز نداریم.
ترابی درباره حمایتها و انتظارات از نهادهای مختلف نیز بیان میکند: با توجه به تعطیلی سالنهای تئاتر به نظرم حمایت خاصی اتفاق نیفتاده یا اینکه من در جریان نبودم. انتظار هر شخص یا گروه هنری حمایت و فراهم کردن شرایط مطلوب برای تولید و ارائه است که بتواند اثر خودش را به بهترین شکل در دید مخاطب قرار دهد.
با توجه به اینکه تئاتر علاوه بر سرگرمی، یک سنگر فرهنگی هم محسوب میشود، میتواند در بزنگاههای تاریخی، روحیه امید را به جامعه تزریق کند و به نظر میرسد اکنون که کشور در معرض خطر و هجوم حمله دشمنان قرار دارد، ارگانها و نهادهای فرهنگی و هنری با حمایتهای ویژه از جمله اختصاص بودجه برای احیای این هنر بعد از پایان جنگ تحمیلی، بتوانند این هنر زنده را زندهتر کنند؛ چراکه حمایت هوشمندانه از خانواده تئاتر، سرمایهگذاری ارزشمند برای فردایی است که این هنر، روایتگر صادق حماسهها و پیروزیهای ایران باشد.
نظر شما