میر احمد رضا مشرف: با توجه به تلاشهای دیپلماتیک و میانجیگرانه گسترده اخیر پاکستان از یکسو و جایگاه مهم هر یک از این کشورها در سطح منطقه، میتوان در رابطه با این نشست به چند نکته مهم اشاره کرد؛
الف) در شرایطی که جامعه بینالمللی بر روی کاهش تنش از طریق ایجاد زمینه مذاکره میان ایران و آمریکا متمرکز شده است، این نشست میتواند پیام متفاوتی را منتقل کند؛ برای کاهش تنشها و بازگشت صلح و ثبات پایدار، منطقه به اقداماتی فراتر و یا در واقع مسیری مجزا از گفتگوی دو جانبه میان ایران و امریکا و یا ترک تخاصم موقت بین ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی نیاز دارد. رایزنی برای تامین امنیت منطقهای در بستر تعامل و گفتگو میان کشورهای منطقه همان مسیر متفاوت است که میتواند به شکلی مستقل از گفتگوها و یا مذاکرات فرامنطقهای میان ایران و امریکا دنبال شود.
ب) این نشست میتواند در جهت تقویت این باور عمل کند که امنیت پایدار منطقه صرفا از درون منطقه و با ایجاد یک ساختار مشترک متشکل از کشورهای منطقه شکل خواهد گرفت. در سایه شکلگیری چنین ساختار مشترکی، حضور نیروهای فرامنطقهای و به ویژه استقرار پایگاههای امریکا در منطقه معنا و مفهومی نخواهد داشت. به نظر میرسد که تحولات اخیر در منطقه و به خصوص عملکرد ضعیف و ناامید کننده آمریکا در حوزه امنیت منطقه و حتی در حفاظت از پایگاههای خودش، اکثر کشورهای منطقه را نسبت به این امر متقاعد کرده است، کما این که اقدامات قطر در تخلیه و غیر فعال کردن بزرگترین پایگاه آمریکا در خاورمیانه و همچنین اتخاذ برخی مواضع جدید از جانب کشورهایی همچون مصر را باید در همین راستا ارزیابی کرد.
ج) ایجاد هر گونه ساختار و تشکیلات امنیت منطقهای صرفا در شرایطی جنبه موفقیت آمیز پیدا خواهد کرد که با مشارکت و همراهی تمامی کشورها ایجاد شده باشد. این که دو و یا حتی چند کشور منطقه تصور کنند که ضمن حذف و یا نادیده گرفتن برخی کشورهای دیگر، میتوانند ساختار امنیتی موفق و پایدار برای منطقه ایجاد کنند، کاملا غلط خواهد بود. توافق راهبردی میان عربستان و پاکستان نمونه برجسته این موضوع است. پیچیدگیهای روابط کشورها در منطقه باعث شد تا حداقل در دو مرحله(جنگ هند و پاکستان و پاسخ ایران به تجاوز آمریکا و رژیم صهونیستی) ناکارآمدی این توافق دو جانبه آشکار شود. در این شرایط و در حالی که زمزمههایی از پیوستن ترکیه به این توافق به گوش میرسید، جنگ اخیر نشان داد که تا زمانی که یک بستر و ساختار فراگیر منطقهای ایجاد نشود، نمیتوان به اثرگذاری این توافقات دو یا حتی چند جانبه برای ایجاد امنیتی پایدار در منطقه امید چندانی داشت.
د) در نهایت، تحولات اخیر باید تمامی ملتهای اسلامی منطقه، اعم از عرب، فارس ،ترک و...را به این نتیجه سوق داده باشد که تداوم بیثباتی و تقابل دولتهایشان با یکدیگر، بیش از همه تقویت رژیم صهیونیستی و تضعیف قدرت بازدارندگی جهان اسلام در برابر این رژیم و جهان غرب را به همراه خواهد داشت. شکی نیست که این موضوع اساسا در جهت مقاصد طرح خاورمیانه بزرگ آمریکا و سرزمین موعودِ از نیل تا فرات رژیم صهیونیستی قرار میگیرد. بنابراین برگزاری چنین نشستها و تعاملاتی، البته مشروط به تحقق شرط فراگیری، میتواند در خنثی سازی این نیات شوم و پرهیز از تبدیل دامنه تنشها به ابعاد مذهبی، فرقهای و یا قومی میان مسلمانان، نقشی بسزا ایفا کند.
نظر شما