به گزارش قدسآنلاین به نقل از cnn، این روزها آمریکا در حال مذاکره بر سر آتشبسی شکننده است که میتواند تنگه هرمز را دوباره باز کند، اما متحدان آسیایی ایالات متحده که به این آبراه وابسته هستند، هماکنون ناچار شدهاند برای تأمین امنیت انرژی خود به دیگران تکیه کنند - که این وضعیت به نفع رقبای اصلی آمریکا تمام میشود.
پس از حملات هوایی اولیه آمریکا و اسرائیل در فوریه، ایران عملاً تنگه هرمز را بست؛ تنگهای که یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند.
متحدان اروپایی و آسیایی نه از قبل در جریان این جنگ قرار گرفته بودند و نه برای شرکت در آن از ابتدا دعوت شدند. با این حال، با افزایش قیمت نفت خام، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، دیگر کشورها را به دلیل عدم ارسال کمکهای نظامی سرزنش کرد و گفت کسانی که به این کمک نیاز دارند باید «پیشگام شوند» و «نفت خود را خودشان بخرند».
اکنون به نظر میرسد که این کشورها، بهویژه در منطقه آسیا - اقیانوسیه، به این سخنان گوش فرا دادهاند. اقتصادهای این منطقه بهناگهان بزرگترین منبع واردات انرژی خود را از دست دادهاند و نخستین قربانیان بحران بیسابقه جهانی نفت بودهاند.
ژاپن، تایلند، کره جنوبی و فیلیپین - که همگی متحد آمریکا هستند - به دنبال توافق با ایران برای تضمین حمل امن نفت و گاز طبیعی هستند. کشورهای آسیایی همچنین منابع طبیعی بیشتری از روسیه، رقیب آمریکا، خریداری میکنند، در حالی که چین آمادگی خود را برای کمک به کاهش کمبود سوخت و تعمیق همکاریهای انرژی با اقتصادهای همسایه مانند استرالیا، فیلیپین و حتی تایوان اعلام کرده است.
روز سهشنبه، ترامپ از برقراری آتشبسی دو هفتهای خبر داد که به شرط بازگشایی تنگه هرمز وضع شده و مهلتی را در برابر افزایش قیمت نفت فراهم کرده است. با این حال، تأثیر عملی این توافق هنوز نامشخص است.
در حالی که آمریکا موفقیت خود را در بازگشایی تنگه جشن میگرفت، ایران اعلام کرد که ارتش این کشور به هماهنگی عبور کشتیها در طول آتشبس ادامه خواهد داد و هشدار داد که جنگ تمام نشده است. از زمان اعلام آتشبس، تنها جریان اندکی از نفتکشها از این گذرگاه باریک عبور کردهاند؛ آبراهی که پیش از شروع جنگ، یک مسیر بینالمللی آزاد و باز بود.
صرفنظر از نتیجه نهایی مذاکرات صلح، تصمیم ترامپ برای شروع جنگ، تجارت و مشارکتهای انرژی در منطقه را برهم زده و پیامدهای بلندمدتی برای آمریکا و ماهیت اتحادهایش در آسیا به دنبال خواهد داشت.
راک شی، استاد دانشگاه فناوری سیدنی که تحقیقاتش بر مسائل انرژی در آسیا و استرالیا متمرکز شده بر این باور است که «این بحران حقیقتی تلخ در مورد قدرت آمریکا را فاش کرده است.»
او در ادامه عنوان کرده است: «علیرغم دههها تضمین امنیتی، آمریکا نتوانست از بسته شدن بحرانیترین نقطه گلوگاهی انرژی جهان جلوگیری کند. متحدان آسیایی اکنون بیسروصدا میپرسند که آیا چتر امنیتی آمریکا شامل مسیرهای تأمین انرژی هم میشود یا خیر.»
شی گفت که دولتهای آسیا تنوعبخشی به منابع انرژی خود را در اولویت قرار خواهند داد، که شامل خرید نفت و گاز بیشتر هم از آمریکا (بزرگترین تولیدکننده جهان در هر دو زمینه) و هم از رقبای آن میشود.
به باور شی «این بحران همزمان در حال تقویت و تضعیف اتحاد آمریکا و آسیا است.» و بر همین اساس «متحدان حالا احتیاط خواهند کرد - هم خرید بیشتر از آمریکا و هم ایجاد تابآوری مستقل خود.»
واکنش متحدان آمریکا به مشکلات بوجود آمده در عرضه انرژی
جنگ در ایران تأثیری بهویژه عمیق در آسیا داشته است، جایی که کشورها در تلاش برای صرفهجویی در مصرف انرژی و در عین حال برای تأمین محمولههای بیشتر شتاب میکنند. اما محققان میگویند پاسخهای متفاوت نشاندهنده طیف وسیعی از آسیبپذیری در میان کشورهای آسیایی است و این امر آن دسته از کشورهایی را که بیشتر در معرض بحران نفت قرار دارند، وادار میکند تا راهحلهای خود را حتی به قیمت رویارویی با آمریکا جستجو کنند.
فیلیپین اولین کشوری بود که وضعیت اضطراری ملی انرژی اعلام کرد. این کشور پس از پنج سال، برای اولین بار نفت روسیه میخرد، با ایران برای تضمین حمل امن کشتیهای خود از طریق تنگه مذاکره کرده و مذاکرات دیپلماتیک با چین را بر سر همکاری انرژی، علیه رغم اختلافات شدید ارضی در دریای چین جنوبی، از سر گرفته است.
ژاپن که صاحب یکی از بزرگترین ذخایر استراتژیک نفت جهان است، ماه گذشته حجم بیسابقهای از ذخایر اضطراری خود را آزاد کرد. نخستوزیر ژاپن گفت که در تلاش برای ترتیب دادن مذاکره با رئیسجمهور ایران است و گزارش شده که چند کشتی مرتبط با ژاپن اخیراً از تنگه هرمز عبور کردهاند.
کره جنوبی اعلام کرد که یک فرستاده ویژه به ایران میفرستد. این کشور همچنین برای اولین بار در چهار سال گذشته از یک معافیت موقت تحریمهای آمریکا برای خرید نفتا (فرآورده نفتی) از روسیه استفاده کرده است.
رابرت واکر، اقتصاددان درباره اوضاع بازار انرژی عنوان کرد که «رویکرد هر کشور ترکیبی از قدرت چانهزنی، توانمندی و فوریت خواهد بود.» از همین رو چین که میتواند به سرعت با ایران هماهنگ شود، یکی از اولین کشورهایی بود که محمولههای خود را با امنیت از تنگه عبور داد. «توانایی و دسترسی دیپلماتیک در بحران اهمیت دارد.»
جان کاین، کارشناس امنیت ملی، گفت که این بحران احتمالاً همکاری منطقهای را افزایش میدهد، اما میتواند روابط دوجانبه آمریکا را نیز تحت فشار قرار دهد. «نقطه چالش این خواهد بود که آمریکا چگونه واکنش نشان میدهد اگر تمایل به گرفتن نفت بیشتر روسیه وجود داشته باشد، یا آن مذاکرات درباره اینکه چه کشورهایی مجاز به برداشت نفت خام از تنگه و از ایران هستند.»
سود غیرمنتظره برای رقبا
برای روسیه و ایران، جستجوی سراسیمه اقتصادهای بزرگ برای تأمین سوخت به یک منفعت مالی ناخواسته تبدیل شده است.
صنایع نفتی این کشورها پیشتر توسط آمریکا تحریم شده بودند، اما با افزایش قیمت بنزین در داخل آمریکا، دولت ترامپ تحریمها را بر روی محصولاتی که قبلاً روی کشتیها بارگیری شده بودند، تا اواسط آوریل معاف کرد.
تحلیلی نشان داد که این تصمیم میتوانست درآمد نفتی روسیه را در ماه مارس بین ۳.۳ تا ۵ میلیارد دلار افزایش دهد. تحلیل جداگانهای نشان داد که ایران صادرات خود را از حدود ۱ میلیون بشکه در روز با قیمت ۴۰ تا ۴۵ دلار در هر بشکه به حدود ۱.۷ میلیون بشکه با قیمت بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده است. همچنین اگر ایران بابت عبور هر کشتی ۲ میلیون دلار دریافت کند، این رقم میتواند هفتهای ۶۰ میلیون دلار دیگر برای ایران درآمد داشته باشد.
کشور دیگری که به طور غیرمستقیم میتواند از شوک عرضه نفت سود ببرد، چین است.
چین با نفوذ در میان تولیدکنندگان بزرگ نفت، ذخایر عظیم نفت خام و بخش گسترده انرژی تجدیدپذیر، موقعیت بهتری برای مقابله با بحران انرژی نسبت به همسایگان آسیایی خود دارد. این امر به چین اهرم ژئوپلیتیکی بیشتری در زمانی داده است که آمریکا فعالانه به دنبال مقابله با نفوذ آن در منطقه است.
چین برای محافظت از صنایع داخلی خود، کنترلهایی بر صادرات سوخت اعمال کرده، اما گفته است که با کشورهای جنوب شرق آسیا برای رفع کمبود انرژی همکاری خواهد کرد. چین همچنین امنیت انرژی را به تایوان (که آن را بخشی از قلمرو خود میداند) در صورت موافقت با اتحاد مسالمتآمیز، پیشنهاد کرده است.
نظر شما