روز گذشته بود که معاون وزیر آموزش و پرورش با تأکید بر ممنوعیت برگزاری کلاسهای حضوری اعلام کرد که هیچ مدرسهای، چه دولتی و چه غیردولتی، مجاز به تغییر وضعیت آموزش و حضوری کردن کلاسها نیست وفقط عوامل اجرایی در مدرسه هستند تا اگر یک یا دو دانشآموز برای رفعاشکال مراجعه کردند،عوامل حضور داشته باشند.
با تداوم غیرحضوریبودن مدارس در همه مقاطع و مناطق کشور، آموزش وپرورش بار دیگر با پیامدهای چندلایه این شیوه آموزشی روبهرو شده است؛ هرچند آموزش غیرحضوری بهعنوان راهکاری اضطراری در شرایط خاص مورد استفاده قرار می گیرد، اما کارشناسان آموزشی معتقدند استمرار آن، بدون زیرساختهای کافی، آسیبهای جدی به کیفیت آموزش وارد کرده است.
افت یادگیری و تضعیف پایه علمی
علیرضا کاظمی، وزیر آموزشوپرورش، پیشتر با اشاره به پیامدهای آموزش غیرحضوری، تأکید کرده بود که هیچ بستری نمیتواند جای آموزش حضوری را بگیرد و آموزش مجازی، به ویژه در دوره ابتدایی، با محدودیتهای جدی همراه است.
وی با بیان اینکه یادگیری مفهومی در کلاس درس حضوری شکل میگیرد، گفته بود که در آموزش غیرحضوری، امکان تعامل مؤثر معلم و دانشآموز کاهش مییابد.
کارشناسان آموزشی معتقدند؛ بیشترین آسیب متوجه دانشآموزان پایههای اول تا ششم است؛ جایی که مهارتهای پایهای مانند خواندن، نوشتن و ریاضیات نیازمند تمرین مستمر و نظارت مستقیم معلم است. نبود این نظارت، به گفته معلمان، موجب شده بخشی از یادگیری به حفظیات سطحی محدود شود.
شکاف دیجیتال و نابرابری آموزشی
محسن حاجی میرزایی، وزیر پیشین آموزشوپرورش، در دوره مسئولیت خود بارها به موضوع عدالت آموزشی در آموزش مجازی اشاره کرده و گفته بود که دسترسی نابرابر به ابزارهای دیجیتال، یکی از مهمترین چالشهای آموزش غیرحضوری در ایران است.
وی با بیان اینکه همه خانوادهها به اینترنت پایدار، گوشی هوشمند یا تبلت دسترسی ندارند، تأکید کرده بود که آموزش غیرحضوری میتواند فاصله آموزشی بین دهکهای مختلف جامعه را افزایش دهد؛ این مسئله به ویژه در مناطق روستایی، حاشیه شهرها و استانهای کمبرخوردار نمود بیشتری داشته است.
براساس گزارشهای رسمی، بخش قابل توجهی از دانشآموزان در این مناطق یا به صورت محدود در کلاسهای آنلاین حاضر میشوند یا آموزش را از طریق محتوای آفلاین و ناقص دنبال میکنند؛ موضوعی که کیفیت یادگیری را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است.
چالشهای معلمان در کلاسهای مجازی
محمدرضا نیکنژاد، کارشناس آموزش و فعال صنفی معلمان، با اشاره به فشار مضاعف آموزش غیرحضوری بر معلمان، معتقد است که کلاس آنلاین، نه تنها بار کاری معلم را کاهش نداده، بلکه آن را افزایش داده است.
وی با بیان اینکه طراحی محتوای دیجیتال، پیگیری حضور و ارزیابی واقعی دانشآموزان زمانبر است، گفته است که معلمان عملاً با فرسودگی شغلی روبه رو شدهاند.
به گفته این کارشناس، در فضای مجازی امکان تشخیص میزان یادگیری واقعی دانشآموز محدود است و ارزشیابیها در بسیاری از موارد، بازتاب دهنده سطح واقعی دانش نیست.
آسیبهای روانی و اجتماعی دانشآموزان
محمود حبیبی، معاون سابق تربیتبدنی و سلامت وزارت آموزش وپرورش، پیشتر نسبت به پیامدهای روانی دوری دانشآموزان از مدرسه هشدار داده و گفته بود که مدرسه فقط محل آموزش دروس نیست،بلکه نقش مهمی در سلامت روان و اجتماعی کودکان و نوجوانان دارد.
وی با بیان اینکه کاهش تعاملات اجتماعی، افزایش زمان استفاده از تلفن همراه و انزوای دانشآموزان از همسالان میتواند پیامدهای بلندمدت داشته باشد، تأکید کرده بود؛ آموزش غیرحضوری طولانی مدت، احتمال بروز اضطراب، کاهش نشاط و افت انگیزه تحصیلی را افزایش میدهد.
مشاوران مدارس نیز گزارش دادهاند که برخی دانشآموزان پس از بازگشت مقطعی به آموزش حضوری، با مشکلات ارتباطی و افت تمرکز مواجه بودهاند.
نگرانی درباره آینده تحصیلی
کارشناسان آموزشی بر این باورند که اگرچه آموزش غیرحضوری مانع توقف کامل آموزش شده است، اما استمرار آن بدون برنامههای جبرانی، میتواند پایه علمی دانشآموزان را تضعیف کند؛ به گفته آنها، افت تحصیلی ممکن است بلافاصله آشکار نشود، اما در سالهای بعد، خود را در ضعف مهارتهای پایه، کاهش آمادگی برای آزمونهای مهم و افت کیفیت نیروی انسانی نشان خواهد داد.
در مجموع، تجربه آموزش غیرحضوری در ایران نشان میدهد که این شیوه، اگرچه در شرایط اضطراری اجتنابناپذیر است، اما به گفته مسئولان و کارشناسان، معایبی جدی دارد؛ از افت کیفیت آموزشی و نابرابری دسترسی گرفته تا آسیبهای روانی و اجتماعی.
بسیاری از صاحبنظران تأکید دارند که آموزش غیرحضوری باید صرفاً بهعنوان مکمل آموزش حضوری دیده شود و برای جبران آسیبهای آن، برنامهریزی جدی در دستور کار قرار گیرد.
نظر شما