بیمارستانها را شاید بتوان بیدفاعترین مکان امن برای بیماران دانست؛ ادعایی که امروز دیگر اثبات آن بهویژه پس از حملات دشمن آمریکایی صهیونیستی به بیش از ۳۰۰مرکز درمانی، پایگاه اورژانس و بیمارستان چندان دشوار نیست.
آنطور که محمد رئیسزاده، رئیس کل سازمان نظام پزشکی میگوید، در این روزها بیش از ۱۲ بیمارستان بهطور کامل تخریب و از مدار خدمت خارج شده، ضمن آنکه بیش از ۲۵عضو کادر بهداشت و درمان شامل پزشک، داروساز، پرستار و تکنسین اورژانس نیز هنگام ارائه خدمت به شهادت رسیدهاند.
غفلت کردهایم
متأسفانه تجربه دو جنگ اخیر، از آسیبپذیری زیرساختهای درمانی کشور در برابر بحرانها حکایت دارد و با وجود هشدارهای چند ساله کارشناسان، این بار ضرورت توجه به پیامدهای غفلت از نوسازی بیمارستانها و توجه به الزامات پدافندی در آنها بیش از گذشته خود را نشان میدهد.
منصور علیمردانی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با تأیید این ادعا اظهار میکند: زیرساختهای درمانی باید ماهیت پدافندی داشته باشند و بر همین اساس، در ساختوسازهای جدید حوزه سلامت، باید نگاه ما صرفاً درمانی نباشد؛ بلکه باید به ابعاد پدافند غیرعامل و شرایط بحران نیز توجه جدی شود تا بیمارستانها در برابر حملات احتمالی مقاوم باشند و بتوانند در شرایط اضطراری نیز خدمات خود را ادامه دهند. در کنار بازسازی بیمارستانها باید به سمت طراحی و ساخت بیمارستانهای جدیدی حرکت کنیم که در شرایط مشابه جنگ نیز قابلیت تابآوری داشته باشند؛ به این معنا که بیمارستانها صرفاً کارکرد عادی نداشته باشند، بلکه از نظر زیرساختی دارای ماهیت مقاومتی در زمان بحران باشند.
آمارهای نگرانکننده
بیش از ۱۸ سال از روزی که وزیر وقت بهداشت دولت دهم، خبر از آغاز مرحله عملیاتی مقاومسازی بیمارستانهای کشور داده بود، میگذرد.
کامران باقری لنکرانی ۲۸ آبان ۱۳۸۶ گفته بود: «نیمی از بیمارستانهای دولتی کشور نوساز هستند و در سالهای اخیر در شرایطی ساخته شدهاند که آییننامه مربوط به مقاومسازی ساختمانها در کشور اعمال شده؛ با وجود این، ۱۵هزار تخت بیمارستانی از مجموع ۸۷هزار تخت بیمارستانی کشور با عمری بیش از ۵۰ سال بهطور کامل از رده خارج هستند».حالا این روزها دستاندرکاران و متولیان بهداشت و درمان میگویند وضعیت ایمنی ۴۰هزار تخت بیمارستانی به حدی نگرانکننده است که در برخی استانها دادستانها دستور توقف پذیرش بیمار را صادر کردهاند.
حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس پیش از این عنوان کرده بود: بسیاری از مراکز درمانی از نظر استحکام سازهای دچار مشکلاتی هستند، بهطوری که در مواردی موجب شده دادستانها به رؤسای دانشگاههای علوم پزشکی اخطار دهند که بیمارستان باید تعطیل شود یا از پذیرش بیمار خودداری کند!
یک عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس هم با اشاره به تجربه جنگ اخیر ایران و اسرائیل، درباره وضعیت بسیار شکننده بیمارستانهای کشور در مواجهه با بحرانها هشدار میدهد.محمد جمالیان، با انتقاد از ضعف پدافند غیرعامل در بیمارستانها، بیان میکند: متأسفانه حتی بیمارستانهای نوساز نیز استانداردهای پدافند غیرعامل را ندارند، بهطوری که در صورت وقوع جنگ یا زلزله، انبارهای دارویی، کپسولهای اکسیژن و ژنراتورها خود به عاملی خطرناک تبدیل میشوند.
باز هم گره بودجه
به نظر میرسد گویا اینبار هم باید گره افتاده به پای درمان بیمارستانهای فرسودهای را که برخی از آنها عمری بیش از ۱۰۰سال دارند در کمبود جدی بودجه و منابع مالی مربوط به آن جستوجو کرد.
چنانکه براساس ارزیابیهای وزارت بهداشت، اجرای تکالیف برنامه هفتم پیشرفت در حوزه مقاومسازی بیمارستانها به حدود ۸۰۰ همت منابع مالی نیاز دارد؛ رقمی که با توجه به وضعیت اعتباری دولت، فعلاً امکان تأمین آن وجود ندارد.بهروز رحیمی، معاون سابق توسعه منابع وزارت بهداشت، سال گذشته هزینه ساخت هر تخت بیمارستانی را بیش از ۵میلیارد تومان و سعید کریمی، معاون درمان این وزارتخانه هم اعتبار موردنیاز برای ایمنسازی بیمارستانهای کشور را ۱۸هزار میلیارد تومان عنوان کرده بود.
حسین کرمانپور، رئیس مرکز اطلاعرسانی وزارت بهداشت ۱۷ تیر سال گذشته به روزنامه اعتماد گفته بود: تا ۱۶ سال پیش، سهم بهداشت و سلامت کشور از تولید ناخالص ملی حدود ۹درصد بود ولی در طول ۱۶ سال اخیر، این سهم به یکباره به کمتر از ۴درصد سقوط کرد. وقتی با اقدامات نادانسته و بدون برنامه، این سهم به کمتر از نصف آنچه بوده میرسد، نباید انتظار داشته باشیم نظام سلامت بتواند در مواقع خطر و بحران، خودش را جمع کند، چون وقتی سهم نظام سلامت از تولید ناخالص ملی به نصف کاهش مییابد، آنچه هست فقط جوابگوی حقوق و مزایا و مخارج تعمیرات و بازسازی خواهد بود و ریالی برای نوسازی و ایجاد فناوری برتر یا توسعه پایدار باقی نمیماند، چون پرداخت حقوق نیروی انسانی، اولویت نظام سلامت است، اما نمیتوانیم تعمیرات و بازسازی را نادیده بگیریم. به همین دلیل دولت در شرایط پایدارتر و در شرایط اعتماد به دائمی بودن صلح، باید سهم وزارت بهداشت از تولید ناخالص ملی را در اولویت قرار دهد. اولویتدهی و بازنگری دولت در این سهم به چه نتیجهای منجر میشود؟ پولی که به دست وزارت بهداشت میرسد، ناچیز و محدود به روزمرگی نخواهد بود، بلکه مازادی برای توسعه پایدار و ایجاد زیرساختهای مطمئن و فناوری برتر هم وجود خواهد داشت.
چه کردهایم؟
به اعتقاد کارشناسان، شرط افزایش تابآوری بیمارستانها و مراکز درمانی در هنگام جنگ و دیگر بحرانها همراهی، مسئولیتپذیری و حضور حمایتی نهادهایی همچون سازمان پدافند غیرعامل کشور و سازمان آتشنشانی در میدان است و نباید تمام بار آن را بر دوش وزارت بهداشت گذاشت.
سید سجاد رضوی، معاون درمان وزارت بهداشت با اشاره به اهمیت ایمنسازی بیمارستانها در شرایط بحرانی، به آنچه در وقایع اخیر برای افزایش تابآوری بیمارستانها انجام شده، اشاره و بیان میکند: پس از گزارشدهی وقایع مربوط به جنگ ۱۲روزه به دکتر ظفرقندی، وزیر بهداشت به صورت جدی پیگیر اقدامات لازم برای ساخت و اصلاح بیمارستانهای ایمن شد.
تمرکز اصلی بر بیمارستانهایی است که نقش معین دارند یا در شرایط اضطراری حیاتیاند. خوشبختانه این موضوع با استقبال سازمان برنامه و بودجه و دولت روبهرو شده و امیدواریم در آینده نزدیک، شاهد ایمنسازی گستردهتری باشیم.
با دستور مستقیم وزیر بهداشت، تمامی معاونتها موظف شدهاند نقاط ضعف، راهکارهای بهبود و پیشنهادهای خود را جمعبندی کنند. هدف این است اگر بار دیگر حادثهای رخ داد، آمادهتر از قبل عمل کنیم و خدمترسانی بدون وقفه ادامه پیدا کند.
جعفر میعادفر، رئیس سازمان اورژانس کشور هم از سهم این سازمان برای کمک به تابآوری بیمارستانها میگوید: یکی از چالشهای اصلی، حفظ عملکرد بیمارستانها در شرایط دشوار است. در جریان جنگ، محیطهایی در بیمارستانها فراهم شد تا خانوادههای کارکنان نیز بتوانند مستقر شوند و نگرانیها کاهش یابد، همچنین تأمین سوخت، آب، برق و گاز برای چند روز پیشبینی و اجرایی شد.
میعادفر بیان میکند: پس از جنگ، اعتبار قابل توجهی به بیمارستانها اختصاص یافته تا بتوانند در روزهای بحرانی خودکفا باشند. در حملات به برخی مناطق، بهویژه تخریب درحوزه آب، بیمارستانها جزو مکانهای حساس محسوب میشوند و نگاه پدافندی و پیشبینی نیازها برای روز مبادا ضروری است.
علی نوذرپور، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل سازمان مجری ساختمانها و تأسیسات دولتی و عمومی هم با تأکید بر اینکه اولویت نخست در بازسازی، مربوط به مراکز درمانی ازجمله بیمارستانها و درمانگاهها و پس از آن، مراکز آموزشی، ورزشی و ساختمانهای اداری است، میگوید: عمده منابع مالی مورد نیاز برای بازسازی از محل بودجه دولت تأمین خواهد شد و بخشی از هزینهها نیز از محل اعتبارات دستگاههای اجرایی آسیبدیده پرداخت میشود.
در بازسازی ساختمانها، مقررات ملی ساختمان، نظام فنی و اجرایی کشور و استاندارد ۲۸۰۰ مرتبط با مقاومسازی رعایت خواهد شد. همچنین بررسیهای تکمیلی برای افزایش تابآوری ساختمانها در برابر تهدیدات مشابه در دستورکار قرار دارد.
براساس اعلام مسئولان، نظارت بر پروژههای خصوصی بر عهده سازمان نظام مهندسی ساختمان خواهد بود و در پروژههای دولتی، سازمان مجری ساختمانها و تأسیسات دولتی مسئولیت نظارت را بر عهده دارد. این نظارت بهصورت مستقیم و با تفویض اختیار به ادارات کل استانها انجام میشود.
نظر شما